II PSK 34/21

Sygn. akt II PSK 34/21 POSTANOWIENIE Dnia 17 marca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z powództwa L. Spółki jawnej w S. przeciwko M. P. o odszkodowanie w ramach odpowiedzialności materialnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 17 marca 2021 r., skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 31 maja 2019 r., sygn. akt VII Pa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od L. Spółki jawnej w S. na rzecz M. P. kwotę 1350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE L. Sp. j. w S. domagała się zasądzenia od pozwanej M. P. kwoty 36.149 zł, tytułem pokrycia niedoboru wraz z ustawowymi odsetkami od 17 sierpnia 2015 r. do dnia zapłaty. Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z dnia 13 września 2018 r., oddalił powództwo, rozstrzygając o kosztach procesu. Sąd Okręgowy w P., wyrokiem z dnia 31 maja 2019 r., oddalił apelację powódki od powyższego wyroku, rozstrzygając o kosztach postępowania odwoławczego. Powódka wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła: 2 1. rażące naruszenie prawa materialnego „polegające niewłaściwym zastosowaniu poprzez niewzięcie pod uwagę wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności oraz ocenę znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego bez jego wszechstronnego rozważenia, a dokładniej: naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie a w szczególności art. 58 par. 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p., art. 124 par. 1 k.p.) art. 114 k.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, ze pozwanej M. P. nie można przypisać odpowiedzialności za mienie niepowierzone”, 2. naruszenie przez Sąd przepisów postępowania mające wpływ na treść wyroku, a w szczególności: - art. 382 k.p.c., „przez bezrefleksyjne przyjęcie przez Sąd Okręgowy ustaleń dokonanych przez Sąd Rejonowy w całej rozciągłości jak i też podzielenie zaprezentowanego przezeń oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie”, - „zasady swobodnej oceny dowodów, art. 233 § 1 k.p.c., a w szczególności przez uchybieniom zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego w sytuacji gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań świadków i przedstawionych dokumentów, jednoznacznie wskazuje na odpowiedzialność M. P. za zaistniały niedobór”, - art. 217 § 1 k.p.c. w związku z art. 210 § 1 k.p.c., przez bezpodstawne pominięcie dowodów z zeznań świadka J. K. oraz dowodu z opinii biegłego sądowego na okoliczność powstania niedoboru, jego wysokości oraz osoby za niego odpowiedzialnej, - art. 316 § 1 k.p.c. w sytuacji, gdy nie było podstaw do przyjęcia, że świadczenie dochodzone pozwem zostało zaspokojone przed wydaniem wyroku. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że: „W opinii powoda w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a nadto skarga kasacyjna jest w oczywisty sposób uzasadniona z uwagi na fakt, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał istotne przesłanki do przypisania M. P. odpowiedzialności za powstały niedobór, a dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego, o co konsekwentnie wnosił powód pozwoliłoby w 3 jednoznaczny sposób na określenie wysokości niedoboru. Pominięcie tego dowodu pozbawiło powoda możliwości obrony swych praw w procesie. Opisana wyżej sytuacja jest często spotykana w sprawach w których powodem jest pracodawca a pozwanym pracownik. Wytworzenie takiej praktyki powoduje nierówność stron procesowych z uwagi na fakt, że sądy wymagają od pracodawców posiadanie kompletnej dokumentacji finansowej odzwierciadlającej wysokość niedoboru jeszcze przed wszczęciem procesu, co z wielu wglądów, w tym organizacyjnych jest niemożliwe.”. Pozwana, w odpowiedzi na skargę, wniosła o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania (w związku z tym, że niespełnione zostały przesłanki z art. 3989 § 1 k.p.c.), a w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania - o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez 4 skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007; z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/08, LEX nr 459291; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 404134 i z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392). Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) oraz oczywistej zasadności skargi (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) - jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859). Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania - z uwagi na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. - niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub 5 procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967). Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawiła argumentów dotyczących oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów ujętych w podstawach kasacyjnych ani nawet nie wskazała, które z nich miałyby być naruszone w sposób kwalifikowany. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie, które wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego lub uregulowaniem prawnym, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero bowiem wówczas Sąd Najwyższy ma 6 podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz. 158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51; z dnia 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia 28 października 2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, LEX nr 2090999). Wymagań tych skarżąca również nie spełniła, ponieważ poza powołaniem się na tę przesłankę przedsądu, nie przedstawiła żadnego problemu prawnego. Wobec niewykazania przez skarżącą żadnej z powołanych przesłanek przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 9 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2 pkt 5 oraz § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).