II PUO 33/22

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2023-02-08

Skład orzekający: Zbigniew Korzeniowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek sądu drugiej instancji o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. w zw. z art. 441 § 1 k.p.c. jest zasadny, gdy jego podstawą jest dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, a dotyczy sytuacji, w której jeden sędzia zgłasza brak doświadczenia w określonym rodzaju spraw?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, uznając, że art. 441 § 1 k.p.c. stanowi wyjątek od rozpoznania sprawy w sądzie właściwym i jest silnie uwarunkowany dobrem wymiaru sprawiedliwości oraz społecznym postrzeganiem sądu jako organu bezstronnego. Przekazanie sprawy jest dopuszczalne ze względu na indywidualną sprawę, a nie ze względu na brak przygotowania sędziego do rozpoznania określonego rodzaju spraw. Generalne zwolnienie sędziego od rozpoznania pewnych kategorii spraw nie jest przedmiotem regulacji art. 441 k.p.c.
Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w Warszawie, rozpoznając apelację od wyroku Sądu Okręgowego uwzględniającego odwołanie od decyzji ZUS dotyczącej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Podstawą wniosku było dobro wymiaru sprawiedliwości, wynikające z faktu, że wylosowana do rozpoznania sprawy sędzia zgłosiła brak doświadczenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II PUO 33/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania W. sp. z o.o. spółki komandytowej w likwidacji z siedzibą w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie z udziałem W. B. oraz S. sp. z o.o. spółki komandytowej w likwidacji z siedzibą w M. o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 lutego 2023 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie przekazanemu Sądowi Najwyższemu postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r. o przekazanie sprawy sygn. akt III AUa 2672/22 innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Apelacyjnego w […] M. P. została wylosowana do rozpoznania w drugiej instancji sprawy z apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 6 lipca 2022 r., który uwzględnił odwołalnie W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w W. od decyzji pozwanego z 15 stycznia 2019 r., dotyczącej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne ubezpieczonej W. B. Sąd Apelacyjny w […] w składzie SSA M.P. postanowieniem z 23 listopada 2022 r. wystąpił do Sądu Najwyższego Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o 2 przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. w zw. z art. 441 § 1 k.p.c. z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Art. 441 k.p.c. stanowi: § 1. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. § 2. O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy. W ocenie wniosku istotne są następujące stwierdzenia dotyczące przedmiotu i zakresu stosowania art. 441 k.p.c. Przepis stanowi określony wyjątek, który pozwala na nierozpoznanie sprawy w sądzie właściwym. Przedmiotem regulacji art. 441 k.p.c. nie jest zwolnienie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz to czy sprawa powinna być rozpoznana w innym sądzie równorzędnym z sądem występującym. Przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu przez Sąd Najwyższy jest silnie uwarunkowane dobrem wymiaru sprawiedliwości, w szczególności społecznym postrzeganiem sądu jako organu bezstronnego, co uprawnia stwierdzenie, że przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest dopuszczalne ze względu na tę indywidulaną sprawę, a nie ze względu na brak przygotowania sędziego do rozpoznania sprawy objętej wnioskiem. W przeciwnym razie tą drogą należałoby uwolnić sędzię od rozpoznana wszystkich spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w których zgłasza brak doświadczenia orzeczniczego. Generalne zwolnienie sędziego od rozpoznania określonych rodzajów spraw (w tym przypadku spraw z zakresu prawa pracy czy ubezpieczeń społecznych) nie jest przedmiotem regulacji z art. 441 k.p.c. Ponadto, choć art. 441 k.p.c. jest nową regulacją, to jednak jego przedmiotem nie są sprawy ustrojowe dotyczące zasadniczej natury, czyli ustroju i właściwości sądów oraz postępowania przed sądami (art. 176 ust. 2 Konstytucji 3 RP), zatem dotyczące również przenoszenia sędziów do orzekania w innym wydziale sądu. Art. 441 k.p.c. nie jest też podstawą prawną kontroli ważności postępowania w sprawie ze względu na przesłankę z art. 379 pkt 4 k.p.c., dlatego traci na znaczeniu argumentacja wniosku dotycząca naruszenia art. 22a ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Konsekwentnie, również przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości jest oceniana tylko w granicach tego przepisu, czyli sama w sobie nie zmienia znaczenia i nie pozwala na dowolne rozszerzenie stosowania art. 441 k.p.c., bowiem to tylko w danej (konkretnej) sprawie może zaistnieć podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Innymi słowy regulacja z art. 441 k.p.c. spełniałaby się wtedy, gdyby nie tylko sędzia Sądu Apelacyjnego M. P. ale także i pozostali sędziowie (wszyscy) Sądu Apelacyjnego w […] nie powinni rozpoznać apelacji w sprawie objętej wnioskiem. Taka sytuacja faktyczna i prawna nie zachodzi w odniesieniu do sprawy objętej wnioskiem. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 441 § 2 KPCart. 441 § 1 KPCArt. 441 KPCart. 176 ust. 2art. 379 pkt 4 KPCart. 22a§ 2§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy