II PUO 33/22
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2023-02-08
Skład orzekający: Zbigniew Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek sądu drugiej instancji o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. w zw. z art. 441 § 1 k.p.c. jest zasadny, gdy jego podstawą jest dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, a dotyczy sytuacji, w której jeden sędzia zgłasza brak doświadczenia w określonym rodzaju spraw?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, uznając, że art. 441 § 1 k.p.c. stanowi wyjątek od rozpoznania sprawy w sądzie właściwym i jest silnie uwarunkowany dobrem wymiaru sprawiedliwości oraz społecznym postrzeganiem sądu jako organu bezstronnego. Przekazanie sprawy jest dopuszczalne ze względu na indywidualną sprawę, a nie ze względu na brak przygotowania sędziego do rozpoznania określonego rodzaju spraw. Generalne zwolnienie sędziego od rozpoznania pewnych kategorii spraw nie jest przedmiotem regulacji art. 441 k.p.c.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny w Warszawie, rozpoznając apelację od wyroku Sądu Okręgowego uwzględniającego odwołanie od decyzji ZUS dotyczącej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wystąpił do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Podstawą wniosku było dobro wymiaru sprawiedliwości, wynikające z faktu, że wylosowana do rozpoznania sprawy sędzia zgłosiła brak doświadczenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II PUO 33/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania W. sp. z o.o. spółki komandytowej w likwidacji z siedzibą w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie z udziałem W. B. oraz S. sp. z o.o. spółki komandytowej w likwidacji z siedzibą w M. o podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 8 lutego 2023 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie przekazanemu Sądowi Najwyższemu postanowieniem z dnia 23 listopada 2022 r. o przekazanie sprawy sygn. akt III AUa 2672/22 innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Sędzia Sądu Apelacyjnego w […] M. P. została wylosowana do rozpoznania w drugiej instancji sprawy z apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 6 lipca 2022 r., który uwzględnił odwołalnie W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji z siedzibą w W. od decyzji pozwanego z 15 stycznia 2019 r., dotyczącej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne ubezpieczonej W. B. Sąd Apelacyjny w […] w składzie SSA M.P. postanowieniem z 23 listopada 2022 r. wystąpił do Sądu Najwyższego Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o
2 przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. w zw. z art. 441 § 1 k.p.c. z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Art. 441 k.p.c. stanowi: § 1. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego. § 2. O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy. W ocenie wniosku istotne są następujące stwierdzenia dotyczące przedmiotu i zakresu stosowania art. 441 k.p.c. Przepis stanowi określony wyjątek, który pozwala na nierozpoznanie sprawy w sądzie właściwym. Przedmiotem regulacji art. 441 k.p.c. nie jest zwolnienie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz to czy sprawa powinna być rozpoznana w innym sądzie równorzędnym z sądem występującym. Przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu przez Sąd Najwyższy jest silnie uwarunkowane dobrem wymiaru sprawiedliwości, w szczególności społecznym postrzeganiem sądu jako organu bezstronnego, co uprawnia stwierdzenie, że przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest dopuszczalne ze względu na tę indywidulaną sprawę, a nie ze względu na brak przygotowania sędziego do rozpoznania sprawy objętej wnioskiem. W przeciwnym razie tą drogą należałoby uwolnić sędzię od rozpoznana wszystkich spraw z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w których zgłasza brak doświadczenia orzeczniczego. Generalne zwolnienie sędziego od rozpoznania określonych rodzajów spraw (w tym przypadku spraw z zakresu prawa pracy czy ubezpieczeń społecznych) nie jest przedmiotem regulacji z art. 441 k.p.c. Ponadto, choć art. 441 k.p.c. jest nową regulacją, to jednak jego przedmiotem nie są sprawy ustrojowe dotyczące zasadniczej natury, czyli ustroju i właściwości sądów oraz postępowania przed sądami (art. 176 ust. 2 Konstytucji
3 RP), zatem dotyczące również przenoszenia sędziów do orzekania w innym wydziale sądu. Art. 441 k.p.c. nie jest też podstawą prawną kontroli ważności postępowania w sprawie ze względu na przesłankę z art. 379 pkt 4 k.p.c., dlatego traci na znaczeniu argumentacja wniosku dotycząca naruszenia art. 22a ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Konsekwentnie, również przesłanka dobra wymiaru sprawiedliwości jest oceniana tylko w granicach tego przepisu, czyli sama w sobie nie zmienia znaczenia i nie pozwala na dowolne rozszerzenie stosowania art. 441 k.p.c., bowiem to tylko w danej (konkretnej) sprawie może zaistnieć podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Innymi słowy regulacja z art. 441 k.p.c. spełniałaby się wtedy, gdyby nie tylko sędzia Sądu Apelacyjnego M. P. ale także i pozostali sędziowie (wszyscy) Sądu Apelacyjnego w […] nie powinni rozpoznać apelacji w sprawie objętej wnioskiem. Taka sytuacja faktyczna i prawna nie zachodzi w odniesieniu do sprawy objętej wnioskiem. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II PUO 18/23 2023-03-14Czy Sąd Najwyższy powinien przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. w zw. z art. 441 § 1 k.p.c. ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności społeczne postrzeganie sąd…
- III CO 724/22 2022-09-20Czy fakt, że pozwanym w sprawie jest sędzia sądu, w którym sprawa ma być rozpoznawana, stanowi podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.c. ze względu na dobro wymiaru spraw…
- II PUO 2/23 2023-03-14Czy dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 i 2 k.p.c. w sytuacji, gdy wnios…
- I NO 86/22 2022-08-03Czy dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, uzasadnia przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 1 k.p.c., jeśli istnieją…
- III PUO 28/24 2024-08-20Czy wniosek sądu o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 441 § 2 k.p.c. jest zasadny, gdy powodem jest sędzia, a sąd właściwy rzeczowo i miejscowo jest sądem tego samego okręgu sądowego, co sąd…
Powołane przepisy
art. 441 § 2 KPCart. 441 § 1 KPCArt. 441 KPCart. 176 ust. 2art. 379 pkt 4 KPCart. 22a§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy