II UKN 215/98
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1998-09-16
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy do podstawy wymiaru emerytury można wliczyć utracone zarobki, które zostały wypłacone jako odszkodowanie z tytułu niesłusznego aresztowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że do podstawy wymiaru emerytury nie wlicza się zarobków utraconych wskutek niesłusznego aresztowania, nawet jeśli zostały one wypłacone jako odszkodowanie. Emerytura nie pełni funkcji odszkodowawczej, a do jej podstawy wymiaru przyjmuje się wynagrodzenie lub dochód, który stanowił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.Stan faktyczny
Wnioskodawca domagał się ustalenia podstawy wymiaru emerytury według wyższych zarobków, które otrzymywał przed niesłusznym aresztowaniem i zwolnieniem z pracy. Twierdził, że jego zarobki spadły z powodu dyskryminacji i aresztowania. Sądy obu instancji uznały, że do podstawy wymiaru emerytury należy przyjąć wynagrodzenie, od którego odprowadzono składki, a żądanie ustalenia hipotetycznych zarobków jest bezpodstawne. Wypłacone odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie również nie podlega wliczeniu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 16 września 1998 r. II UKN 215/98 Do podstawy wymiaru emerytury nie wlicza się zarobków utraconych wskutek niesłusznego aresztowania. Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 16 września 1998 r. sprawy z wniosku Kazimierza A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o wysokość emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjne-go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 5 grudnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G. decyzją z dnia 12 marca 1997 r. przyznał wnioskodawcy Kazimierzowi A. prawo do wcześniejszej emerytury, przyj-mując do ustalenia jej podstawy wymiaru wynagrodzenie, które stanowiło podstawę wymiaru składek z 7 lat kalendarzowych z ostatnich 16 lat kalendarzowych, to jest od 1 stycznia 1987 r. do 31 grudnia 1993 r. W wyniku takiego wyliczenia wskaźnik wy-sokości podstawy wymiaru wynosi 97,85%. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca wniósł o wyliczenie podstawy wy-miaru według zarobków w wysokości 280% średnich zarobków krajowych, które otrzymywał do 28 lutego 1982 r., potem był dyskryminowany i niesłusznie areszto-wany, przez co zarobki jego spadły do granic 60% średniej płacy krajowej. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku, wyrokiem z dnia 5 grudnia 1997 r., oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Wojewódz-kiego w Gdańsku-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni z dnia 12 sierpnia 1997r., oddalającego odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rento-
2 wego. Sądy obu instancji uznały, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ustalił okres składkowy i okres zarobków, stanowiący podstawę wymiaru emerytury wnioskodawcy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), podnosząc, że to wnioskodawca określił lata, z których zarobki powinny stanowić podstawę wymiaru emerytury i ten okres jest dla niego najkorzystniejszy. Żądanie ustalenia hipotetycznych zarobków, jakie osiągnąłby wnioskodawca, gdyby nie został aresztowany i zwolniony z Politechniki G. uznały Sądy za bezpodstawne, bowiem do podstawy wymiaru świadczenia przyjmuje się wynagrodzenie, od którego odprowadzona została składka ubezpieczeniowa. W sprawie o wysokość emerytury nie ma podstaw prawnych do dochodzenia od organu rentowego odszkodowania z tytułu poniesionych strat za dyskryminację wnioskodawcy przez pracodawcę. Tak samo bezzasadne jest powoływanie się wnioskodawcy na wyliczenie Sądu Marynarki Wojennej, ustalającego odszkodowanie za niesłuszne jego aresztowanie. Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy w drodze kasacji, za-rzucając naruszenie prawa materialnego - art. 7 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 17 paź-dziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent ...(Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) przez błędną jego wykładnię i zaniżenie podstawy naliczenia świadczeń emerytal-nych. Zdaniem kasacji - podstawą do obliczenia świadczeń emerytalnych wniosko-dawcy powinno być wynagrodzenie, wynoszące 280% średniej krajowej z wliczeniem wszystkich jego dochodów z tytułu umowy o pracę, w tym także odszkodowanie wy-płacone wnioskodawcy zamiast utraconych zarobków w okresie jego internowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Wbrew zarzutom kasacji - Sąd Apelacyjny nie naru-szył w zaskarżonym wyroku przepisów art. 7 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę w dniu 20 listopada 1996 r., a więc zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, podstawę wymiaru jego emerytury stanowi kwota wynagrodzenia lub do-chodu, która stanowiła podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w okresie kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 16 lat kalendarzowych. [...]
3 Suma wynagrodzeń i dochodów - zgodnie z tym przepisem - stanowi kwoty przychodów ubezpieczonego z tytułu zatrudnienia, które były podstawą wymiaru składek w okresie każdego z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzo-wych. Wnioskodawca nie udowodnił w toku postępowania przed Sądami obu instan-cji, aby otrzymywał w tym okresie jeszcze inne wynagrodzenia. Natomiast w podsta-wie wymiaru, co słusznie przyjął zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny, nie mogą być porównawczo uwzględnione wysokie zarobki wnioskodawcy sprzed 1982 r. Również wypłacone wnioskodawcy odszkodowanie z tytułu niesłusznego areszto-wania nie podlega wliczeniu do podstawy wymiaru na podstawie omawianego prze-pisu. Emerytura nie spełnia bowiem funkcji odszkodowania, zatem do podstawy jej wymiaru nie mogą być doliczone utracone zarobki spowodowane niesłusznym aresztowaniem pracownika. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39312 KPC Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II UR 3/94 1994-03-15Czy osoba, która po przyznaniu emerytury nie pobierała jej i nadal pozostawała w zatrudnieniu, może domagać się ustalenia nowej podstawy wymiaru emerytury w oparciu o zarobki osiągnięte po przyznaniu świadczenia?
- II URN 31/94 1994-10-25Czy emeryt, który po ustaleniu prawa do emerytury nie pobierał świadczeń z powodu dalszego zatrudnienia, może ubiegać się o ponowne przeliczenie emerytury od nowej podstawy wymiaru na podstawie wniosku o wypłatę świadcze…
- III URN 8/71 1971-08-07Czy dopuszczalne jest ponowne ustalenie podstawy wymiaru emerytury na podstawie zarobków uzyskanych po jej przyznaniu, w świetle przepisów ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz rozpo…
- II URN 19/94 1994-06-22Czy osoba, która po ustaleniu prawa do emerytury pozostawała w zatrudnieniu i nie pobierała świadczenia, ma prawo do ustalenia podstawy wymiaru emerytury z okresu obejmującego lata kalendarzowe przypadające po ustaleniu…
- III URN 8/71 1971-07-07Czy ponowne ustalenie podstawy wymiaru emerytury na podstawie zarobków uzyskanych po jej przyznaniu jest dopuszczalne na gruncie przepisów ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz rozpo…
Powołane przepisy
art. 7 ust. 1art. 39312 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026. · PDF źródłowy