II UKN 598/00
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2001-11-21
Skład orzekający: Beata Gudowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca wykonywana przez pracownika przez część czasu pracy w szczególnych warunkach, a przez pozostałą część w biurze, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uzasadniającą przyznanie emerytury na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że o uprawnieniu do emerytury na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. decyduje łączne spełnienie wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a nie przekonanie pracownika o charakterze jego pracy. Przepis ten jednoznacznie stanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.Stan faktyczny
Kazimierz M. domagał się przyznania emerytury na podstawie przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach, wskazując na okres zatrudnienia w Zjednoczonych Zakładach Ceramicznych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania emerytury, ponieważ wnioskodawca wykazał jedynie 9 lat pracy w szczególnych warunkach, zamiast wymaganych 15 lat. Sądy niższych instancji oddaliły odwołanie, uznając, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach jedynie przez około 70% czasu pracy, a pozostałe 30% pracował w biurze.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację wnioskodawcy, uznając ją za nieusprawiedliwioną i chybioną.Pełny tekst orzeczenia
Wyrok z dnia 21 listopada 2001 r. II UKN 598/00 O uprawnieniu do emerytury na podstawie § 2 rozporządzenia Rady Mi-nistrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) decyduje łączne spełnienie przez pracownika wszystkich warunków określonych w tym przepisie, a nie jego przekonanie, że charakter lub warunki pracy wystarczają do uznania jej za wykonywaną w szczególnych warunkach. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2001 r. sprawy z wniosku Kazimierza M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o emeryturę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krako-wie z dnia 11 maja 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach wyrokiem z dnia 9 lipca 1999 r. [...] oddalił odwołanie Kazimierza M. od decyzji Zakładu Ubezpie-czeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 26 lutego 1999 r., odmawiającej przyznania prawa do emerytury na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szcze-gólnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), wo-bec wykazania jedynie 9 lat, 4 miesięcy i 17 dni pracy w szczególnych warunkach, zamiast wymaganych 15 lat. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 11 maja 2000 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy uznając za prawidłowe
2 zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, jak i wskazaną podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił w uzasadnieniu swego orzeczenia, że nawet jeśli w spornym okresie od 16 kwietnia 1968 r. do 31 stycznia 1982 r., w Zjednoczonych Zakładach Ceramicznych Płytek i Wyrobów Sa-nitarnych „C.” w K., wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach, to jej wymiar wynosił „co najwyżej 70%, a pozostałe 30% pracował w biurze”. W kasacji od tego wyroku, pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: „narusze-nie przepisów prawa materialnego - a to przepisu § 2 Rozporządzenia Rady Mini-strów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.), a także ust. 24 działu XIV załącznika A do cytowanego aktu prawnego. Naruszenie wymienionych przepisów nastąpiło poprzez błędne przyjęcie, iż skoro świadczona przez odwołują-cego się praca związana z nadzorem inżynieryjnym w kopalniach wiązała się z ko-niecznością przebywania w kopalni przez ok. 70% czasu pracy, podczas gdy pozo-stałe 30% odwołujący się spędzał w biurze to uznać należy, że praca w szczegól-nych warunkach lub szczególnym charakterze nie była wykonywana w pełnym wy-miarze czasu pracy”. Wskazując na tę podstawę skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie Wydział Pracy i Ubezpie-czeń Społecznych do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach. Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Kasacja jest środkiem zaskarżenia o charakterze ściśle prawnym o ograniczo-nym zakresie podmiotowym, przedmiotowym i czasowym, a stosownie do art. 39311 KPC - w postępowaniu kasacyjnym, Sąd Najwyższy jest związany granicami kasacji wyznaczonymi przytoczonymi w niej podstawami, skonkretyzowanymi zarzutami i ich uzasadnieniem oraz wnioskami. Przytoczona w sprawie podstawa kasacyjna jest nie tylko nieusprawiedliwiona, ale i całkowicie chybiona. Przede wszystkim należy przypomnieć, że na mocy art. 39315 KPC, przy rozpoznawaniu zasadności kasacji wniesionej jedynie z zarzutem
3 naruszenia prawa materialnego Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Oznacza to, że bezprzed-miotowa jest ta część kasacji, w której kwestionowane jest ustalenie Sądu drugiej instancji, że wnioskodawca wykonywał pracę w szczególnych warunkach jedynie w części ustawowego czasu jego pracy. Pozbawione natomiast znaczenia prawnego są argumenty przedstawiające przekonanie skarżącego o charakterze jego pracy. Przepis § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szcze-gólnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) jednoznacznie stanowi, że okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym rozpo-rządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Na czym polega naruszenie zaskarżonym wyrokiem tego przepisu wobec niezakwe-stionowanego ustalenia, że wnioskodawca przez około 30% czasu pracy wykonywał pracę biurową, nie objętą stosownym wykazem stanowiącym załącznik do rozporzą-dzenia, tego autor kasacji nie przedstawił. Podkreślić należy, że o uprawnieniach pracownika do emerytury na warunkach przewidzianych w rozporządzeniu decyduje łączne spełnienie określonych w nim przesłanek, a nie przekonanie pracownika, że: „stres, skupienie i napięcie psychiczne związane z podejmowanymi czynnościami i odpowiedzialnością osoby nadzorującej prace” są wystarczające do uznania takiej pracy za pracę w szczególnych warunkach. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================
Powiązane orzeczenia
- II UK 144/11 2012-02-02Czy pracownik zatrudniony na stanowisku kierowniczym, nadzorujący prace w warunkach szczególnych, może być uznany za pracującego w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów emerytalnych, nawet jeśli nie wszystkie nad…
- I UK 266/15 2016-05-05Czy praca polegająca na dozorze lub kontroli, wykonywana w ramach dnia roboczego, w którym pracownik wykonuje również inne zadania, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do emerytury w obniżonym…
- II UK 133/13 2013-11-14Czy pracownik, który wykonuje prace w szczególnych warunkach (roboty wodnokanalizacyjne w głębokich wykopach) w pełnym wymiarze czasu pracy, ale jednocześnie wykonuje inne prace niezaliczane do prac w szczególnych warunk…
- III UK 27/07 2007-09-14Czy okresy pracy w szczególnych warunkach, wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku tylko w niektórych miesiącach roku, mogą być wliczane do okresów pracy uzasadniających prawo d…
- I UK 155/16/1 2017-04-19Czy praca polegająca na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie…
Powołane przepisy
art. 39311 KPCart. 39315 KPCart. 39312 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 27.07.2026. · PDF źródłowy