II UO 1/15
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2015-03-10
Skład orzekający: Zbigniew Myszka, Maciej Pacuda, Jolanta Strusińska-Żukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okoliczności osobistej znajomości sędziów danego sądu apelacyjnego z jednym z uczestników postępowania (będącym sędzią tego sądu) mogą uzasadniać wyłączenie tych sędziów od rozpoznania sprawy ze względu na uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nawet stosunki wyłącznie służbowe w niewielkiej instytucji, jaką jest sąd apelacyjny, mogą ze względu na osobistą znajomość i charakter kontaktów zostać uznane za takie, które wywołają uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy sąd ma rozpoznawać sprawę z udziałem sędziego pełniącego urząd w tym samym sądzie, znanego osobiście pozostałym sędziom i łączącego z nimi stosunki koleżeńskie. W takich przypadkach wyłączenie sędziów jest uzasadnione na podstawie art. 49 k.p.c.Stan faktyczny
Sędziowie Sądu Apelacyjnego w X. złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy, w której apelację wniósł organ rentowy. Uzasadnili to tym, że jeden z odwołujących się, J. K., jest sędzią tego sądu i jest osobiście znany sędziom, co mogłoby budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Wnioski te dotyczyły wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w X.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wyłączył sędziów Sądu Apelacyjnego w X. od rozpoznania sprawy i wyznaczył do jej rozpoznania Sąd Apelacyjny w Y.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UO 1/15 POSTANOWIENIE Dnia 10 marca 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca) SSN Jolanta Strusińska-Żukowska w sprawie z wniosku SZKOŁY […] w W. i J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W. o ubezpieczenie społeczne, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 marca 2015 r., wniosku sędziów Sądu Apelacyjnego w X. o ich wyłączenie z rozpoznania sprawy sygn. akt […] i wyznaczenie do rozpoznania apelacji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. innego sądu 1) wyłącza od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Apelacyjnego w X.:[…] 2) wyznacza do rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny w Y. UZASADNIENIE W zawisłej przed Sądem Apelacyjnym w X. sprawie […], zainicjowanej odwołaniami wniesionymi przez Szkołę […] w W. i ubezpieczonego J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W., w której organ rentowy wniósł apelację od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W., sędziowie wymienionego Sądu Apelacyjnego złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania tej sprawy. Uzasadniając swoje wnioski oświadczyli, że odwołujący się w tej sprawie J. K. jest sędzią tego Sądu, znanym sędziom
2 osobiście, co ich zdaniem mogłoby wywołać wątpliwości co do bezstronności tych sędziów. Ponieważ, jak wynika z towarzyszącego wnioskom sędziów pisma Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Apelacyjnego w X., dotyczą one wszystkich sędziów tego Sądu, w myśl art. 52 § 1 k.p.c. winny podlegać rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy jako sąd przełożony nad Sądem Apelacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zdaniem Sądu Najwyższego, nawet stosunki wyłącznie służbowe w stosunkowo niewielkiej przecież instytucji, jaką jest Sąd Apelacyjny w X., mogą ze względu na osobistą znajomość oraz osobisty charakter kontaktów zostać uznane za stosunki tego rodzaju, że wywołają w odbiorze zewnętrznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Jak trafnie uznaje się bowiem w doktrynie, „przyczyną wyłączenia jest sama możliwość powstania wątpliwości, i to zarówno u podmiotów zgłaszających wniosek o wyłączenie, jak i u innych występujących w procesie, jak również u osób spoza procesu. Sąd postanowi o wyłączeniu sędziego, jeżeli stwierdzi możliwość istnienia tych wątpliwości, niezależnie od własnego przekonania o ich zasadności” (M. Jędrzejewska [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, cz. 1, t. I, Warszawa 2004, s. 159). W ocenie Sądu Najwyższego, taka możliwość będzie zachodzić zwłaszcza wtedy, gdy Sąd miałby rozpoznawać, jak w rozpatrywanym przypadku, sprawę z udziałem sędziego pełniącego urząd w tym Sądzie, bez wątpienia znanego osobiście wszystkim pozostałym sędziom, którego ponadto, przynajmniej z częścią z nich, łączą stosunki koleżeńskie.
3 Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy stoi zatem na stanowisku, że wskazane we wnioskach sędziów okoliczności uzasadniają wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c. Wyłączenie wszystkich sędziów wymienionego Sądu od rozpoznawania sprawy, zgodnie z art. 44 k.p.c., stanowi z kolei przeszkodę uniemożliwiającą dalsze jej prowadzenie przez tenże Sąd. Konieczne jest zatem wydanie przez Sąd przełożony nad nim aktu o charakterze organizacyjno – administracyjnym, jakim jest wyznaczenie innego sądu do rozpoznania sprawy. Z tej przyczyny, opierając się na treści art. 44 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 2 swego postanowienia, wyznaczając do rozpoznania sprawy Sąd Apelacyjny w Y., będący najbliżej położonym sądem równorzędnym. eb
Powiązane orzeczenia
- II UO 2/17 2017-06-02Czy stosunki osobiste i zawodowe między sędziami sądu apelacyjnego a sędzią występującym jako strona w sprawie uzasadniają wyłączenie tych sędziów od rozpoznania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c.?
- II UO 10/17 2017-11-07Czy stosunki służbowe w sądzie apelacyjnym, polegające na osobistych znajomościach i kontaktach między sędziami orzekającymi, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy, w której stroną jest inny…
- II UO 11/17 2017-11-07Czy stosunki służbowe i osobiste znajomości między sędziami w ramach jednego sądu mogą stanowić uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, w której stroną jest inny sędzia z tego samego sądu?
- II UO 7/17 2017-11-07Czy należy wyłączyć od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Apelacyjnego w (...) oraz sędziów delegowanych do orzekania w tym Sądzie, jeśli sprawa dotyczy sędziego, którego osobiście znają?
- II UO 12/17 2017-11-07Czy stosunki służbowe i osobiste pomiędzy sędziami sądu apelacyjnego mogą stanowić uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy sędziego tego samego sądu?
Powołane przepisy
art. 52 § 1 KPCart. 49 KPCart. 48 KPCart. 44 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy