II UO 12/17

Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2017-11-07

Skład orzekający: Zbigniew Myszka, Bogusław Cudowski, Zbigniew Korzeniowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stosunki służbowe i osobiste pomiędzy sędziami sądu apelacyjnego mogą stanowić uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy sędziego tego samego sądu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że stosunki służbowe w sądzie apelacyjnym, w tym osobiste znajomości i kontakty między sędziami, mogą wywoływać w odbiorze społecznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów, gdy sąd ma rozpoznawać sprawę sędziego tego samego sądu, z którym mogą go łączyć stosunki osobiste lub towarzyskie. Celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie bezstronnego wymiaru sprawiedliwości, eliminując wątpliwości stron oraz samego sędziego co do obiektywnego osądu sprawy.
Stan faktyczny
Sędziowie Sądu Okręgowego w W. oraz delegowani sędziowie sądów rejonowych złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznawania sprawy dotyczącej ustalenia podlegania ubezpieczeniom społecznym sędziego R.K. Następnie wszyscy sędziowie Sądu Apelacyjnego w (...) i delegowani do orzekania w tym sądzie złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznawania tej sprawy, wskazując na osobiste znajomości z sędzią R.K. Sąd Najwyższy rozpoznał te wnioski jako sąd przełożony.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wyłączył wskazanych sędziów Sądu Apelacyjnego w (...) od rozpoznawania sprawy oraz wyznaczył Sąd Apelacyjny w Katowicach do jej rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II UO 12/17 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) w sprawie z odwołania Sądu Okręgowego w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 21 października 2016 r. z udziałem zainteresowanego R.K. o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 listopada 2017 r., wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) od rozpoznawania sprawy o sygn. akt III AUo (…), 1. wyłączyć od rozpoznania sprawy o sygn. akt III AUo (…) sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) : I. B., M.B., J.G., E.G , J.G., A.G., A.J., S.J., J.K., D.K., M.L., G.M., A.M., L.M.M., T.N., A.N., J.S., B.W.K., W.W., E.B., J.B.K., A.P., C.B., W.F., E.G., P.K., G.K., T.K., W.K., A.K., B.K., Z.P., W.P., S.R., J.S., B.T., G.S.W., J.B., B.C., M.K.P., E.K., I.L., M.P., I.R.D., B.S., J.W. oraz sędziego Sądu Okręgowego w J. delegowanego do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…) I.G.D. i sędziego Sądu Okręgowego w W. delegowanego do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…) A.T., 2. wyznaczyć Sąd Apelacyjny w (…) do rozpoznania sprawy wymienionej w punkcie 1. 2 UZASADNIENIE W sprawie IX U (…) zawisłej przed Sądem Okręgowym w W. z odwołania wniesionego przez płatnika składek „Dyrektora Sądu Okręgowego w W.” od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. stwierdzającej podleganie sędziego Sądu Okręgowego R.K. ubezpieczeniom społecznym z wymienionymi w decyzji podstawami wymiaru składek, wszyscy sędziowie wymienionego Sądu Okręgowego, a ponadto delegowani do orzekania w tym Sądzie sędziowie sądów rejonowych złożyli oświadczenia, w których na podstawie art. 49 k.p.c. wnioskowali o wyłączenie ich od rozpoznawania tej sprawy. To sprawiło, że Sąd Okręgowy w W. , powołując się na dyspozycje art. 52 § 1 k.p.c. przedstawił akta sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…), jako sądowi przełożonemu w celu rozpoznania tych wniosków. Równocześnie sędziowie Sądu Apelacyjnego w (…) i sędziowie delegowani do orzekania w tym Sądzie złożyli oświadczenia, w których wnioskowali o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy wywołanej wnioskami sędziów Sądu Okręgowego, zapisanej pod sygnaturą III AUo (…), w których oświadczyli, że sprawa dotyczy sędziego R.K., który jest znany im osobiście na płaszczyźnie zawodowej i towarzyskiej, co mogłoby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Oświadczenia te złożyli wszyscy sędziowie orzekający w tym Sądzie, przeto ich wnioski podlegają rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy jako sąd przełożony nad Sądem Apelacyjnym (art. 52 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W ocenie Sądu Najwyższego, stosunki służbowe w Sądzie Apelacyjnym w (…) mogą być uznane za stosunki wywołujące w odbiorze społecznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów ze względu na osobiste znajomości i kontakty pomiędzy sędziami orzekającym w tym Sądzie. Takie wątpliwości występują wtedy, gdy Sąd miałby rozpoznawać sprawę 3 pełniącego urząd w tym Sądzie sędziego, który jest osobiście znany wszystkim pozostałym sędziom, z którymi mogą go łączyć stosunki osobiste lub towarzyskie. Dlatego celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie sprawowania bezstronnego wymiaru sprawiedliwości w warunkach eliminujących nie tylko wątpliwości stron, ale także wątpliwości samego sędziego co do obiektywnego osądu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 1973 r., II CZ 135/73, LEX nr 1673137). Istotną rolę przy wyłączeniu sędziego przypisuje się nadto społecznemu postrzeganiu wymiaru sprawiedliwości wymagającemu usunięcia w odbiorze społecznym wszelkich wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2011 r., III PZ 11/10, LEX nr 1391280). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że wskazane we wnioskach sędziów okoliczności uzasadniają ich wyłączenie od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c. oraz w konsekwencji wyznaczenie innego sądu równorzędnego - Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który jest jednym z najbliżej komunikacyjnie położonych sądów równorzędnych. Dokonane wyznaczenie obejmuje rozpoznanie wniosków sędziów Sądu Okręgowego w W. o ich wyłączenie od orzekania w sprawie IX U (…), a w przypadku uwzględnienia tych wniosków przejęcie roli sądu przełożonego w rozumieniu art. 44 k.p.c. i wyznaczenie innego równorzędnego sądu pierwszej instancji, który powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie. as

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 49 KPCart. 52 § 1 KPCart. 48 KPCart. 44 KPC§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy