II UO 13/17
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2017-11-07
Skład orzekający: Zbigniew Myszka, Bogusław Cudowski, Zbigniew Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stosunki służbowe w sądzie apelacyjnym, polegające na osobistych znajomościach i kontaktach między sędziami orzekającymi w tym sądzie, mogą stanowić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadniającą jego wyłączenie od rozpoznania sprawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że stosunki służbowe w sądzie apelacyjnym, polegające na osobistych znajomościach i kontaktach między sędziami orzekającymi w tym sądzie, mogą być uznane za wywołujące w odbiorze społecznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów. Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapewnienie bezstronnego wymiaru sprawiedliwości, eliminując wątpliwości stron oraz samego sędziego co do obiektywnego osądu sprawy, a także uwzględniając społeczne postrzeganie wymiaru sprawiedliwości.Stan faktyczny
Sędziowie Sądu Okręgowego w W. oraz sędziowie delegowani do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (...) złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy dotyczącej ustalenia podlegania ubezpieczeniu społecznemu sędzi E.K. z Sądu Apelacyjnego w (...). Powodem wniosków była osobista znajomość sędzi E.K. z innymi sędziami, co mogło budzić wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy rozpoznał wnioski o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (...) i wyznaczył inny sąd równorzędny do rozpoznania sprawy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy wyłączył wskazanych sędziów Sądu Apelacyjnego w (...) od rozpoznania sprawy oraz wyznaczył Sąd Apelacyjny w (...) do rozpoznania tej sprawy.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UO 13/17 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) w sprawie z odwołania Sądu Okręgowego w W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia 21 października 2016 r. z udziałem zainteresowanej E.K. o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 7 listopada 2017 r., wniosków o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w (…) od rozpoznania sprawy o sygn. akt III AUo (...), 1. wyłączyć od rozpoznania sprawy o sygn. akt III AUo (…) sędziów Sądu Apelacyjnego w (…): I.B., M.B., J.G., E.G., J.G., A.G., A.J., S.J., J.K., D.K., M.L., G.M., A.M., L.M.M., T.N., A.N., J.S., B.W.K., W.W., E.B., J.B.K., A.P., C.B., W.F., E.G., P.K., G.K., T.K., W.K., A.K., B.K., Z.P., W.P., S.R., J.S., B.T., G.S.W., J.B., B.C., M.K.P., R.K., I.L., M.P., I.R.D., B.S., J.W. oraz sędziego Sądu Okręgowego w J. delegowanego do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…)- I.G.D. i sędziego Sądu Okręgowego w W. delegowanego do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w (…)- A.T., 2. wyznaczyć Sąd Apelacyjny w (…) do rozpoznania sprawy wymienionej w punkcie 1.
2 UZASADNIENIE W sprawie IX U (…) zawisłej przed Sądem Okręgowym W. z odwołania wniesionego przez płatnika składek „Dyrektora Sądu Okręgowego w W.” od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w W. stwierdzającej podleganie sędzi Sądu Apelacyjnego w (…)- E.K. ubezpieczeniom społecznym z wymienionymi w decyzji podstawami wymiaru składek, wszyscy sędziowie wymienionego Sądu Okręgowego, a ponadto delegowani do orzekania w tym Sądzie sędziowie sądów rejonowych złożyli oświadczenia, w których na podstawie art. 49 k.p.c. wnioskowali o wyłączenie ich od rozpoznawania tej sprawy. To sprawiło, że Sąd Okręgowy w W., powołując się na dyspozycje art. 52 § 1 k.p.c. przedstawił akta sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (…), jako sądowi przełożonemu w celu rozpoznania tych wniosków. Równocześnie sędziowie Sądu Apelacyjnego w (…) i sędziowie delegowani do orzekania w tym Sądzie złożyli oświadczenia, w których wnioskowali o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy wywołanej wnioskami sędziów Sądu Okręgowego, zapisanej pod sygnaturą III AUo (…), w których oświadczyli, że sprawa dotyczy sędzi E.K., która jest znana im osobiście na płaszczyźnie zawodowej i towarzyskiej, co mogłoby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Oświadczenia te złożyli wszyscy sędziowie orzekający w tym Sądzie, przeto ich wnioski podlegają rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy jako sąd przełożony nad Sądem Apelacyjnym (art. 52 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 49 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. W ocenie Sądu Najwyższego, stosunki służbowe w Sądzie Apelacyjnym w (…) mogą być uznane za stosunki wywołujące w odbiorze społecznym uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów ze względu na osobiste znajomości i kontakty pomiędzy sędziami orzekającym w tym Sądzie. Takie wątpliwości występują wtedy, gdy Sąd miałby rozpoznawać sprawę
3 pełniącego urząd w tym Sądzie sędziego, który jest osobiście znany wszystkim pozostałym sędziom, z którymi mogą go łączyć stosunki osobiste lub towarzyskie. Dlatego celem instytucji wyłączenia sędziego jest zapewnienie sprawowania bezstronnego wymiaru sprawiedliwości w warunkach eliminujących nie tylko wątpliwości stron, ale także wątpliwości samego sędziego co do obiektywnego osądu sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 1973 r., II CZ 135/73, LEX nr 1673137). Istotną rolę przy wyłączeniu sędziego przypisuje się nadto społecznemu postrzeganiu wymiaru sprawiedliwości wymagającemu usunięcia w odbiorze społecznym wszelkich wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2011 r., III PZ 11/10, LEX nr 1391280). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał, że wskazane we wnioskach sędziów okoliczności uzasadniają ich wyłączenie od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 49 k.p.c. oraz w konsekwencji wyznaczenie innego sądu równorzędnego - Sądu Apelacyjnego w (…), który jest jednym z najbliżej komunikacyjnie położonych sądów równorzędnych. Dokonane wyznaczenie obejmuje rozpoznanie wniosków sędziów Sądu Okręgowego w W. o ich wyłączenie od orzekania w sprawie IX U (…), a w przypadku uwzględnienia tych wniosków przejęcie roli sądu przełożonego w rozumieniu art. 44 k.p.c. i wyznaczenie innego równorzędnego sądu pierwszej instancji, który powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie. as
Powiązane orzeczenia
- II UO 10/17 2017-11-07Czy stosunki służbowe w sądzie apelacyjnym, polegające na osobistych znajomościach i kontaktach między sędziami orzekającymi, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy, w której stroną jest inny…
- II UO 9/17 2017-11-07Czy stosunki służbowe i osobiste pomiędzy sędziami w ramach jednego sądu apelacyjnego mogą stanowić uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy sędziego tego sądu?
- II UO 12/17 2017-11-07Czy stosunki służbowe i osobiste pomiędzy sędziami sądu apelacyjnego mogą stanowić uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności przy rozpoznawaniu sprawy sędziego tego samego sądu?
- II UO 11/17 2017-11-07Czy stosunki służbowe i osobiste znajomości między sędziami w ramach jednego sądu mogą stanowić uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie, w której stroną jest inny sędzia z tego samego sądu?
- II UO 7/17 2017-11-07Czy należy wyłączyć od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Apelacyjnego w (...) oraz sędziów delegowanych do orzekania w tym Sądzie, jeśli sprawa dotyczy sędziego, którego osobiście znają?
Powołane przepisy
art. 49 KPCart. 52 § 1 KPCart. 48 KPCart. 44 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026. · PDF źródłowy