II UR 11/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, A. Szczurzewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Florentyny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrołęce o wznowienie wypłaty renty na skutek odwołania pozwanego ZUS-u od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 30 września 1980 r.oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneW sprawie jest poza sporem, że gospodarstwo rolne stanowiące własność Florentyny K. zostało przejęte na własność Państwa na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Oddział ZUS przyznał Florentynie K. rentę od dnia 9.VII.1975 r. i podjął wypłatę rat rentowych. Przesyłanych kwot wnioskodawczyni jednak nie podejmowała i dlatego z dniem 5.VI.1976 r. wypłata świadczeń została wstrzymana. W kwietniu 1980 r. Florentyna K. wniosła o podjęcie wypłaty renty od daty jej wstrzymania. Oddział ZUS podjął wypłatę renty za trzy miesiące wstecz od dnia zgłoszenia wniosku, stosując przepisy ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin z dnia 23 stycznia 1968 r. Wnioskodawczyni odwołała się od tej decyzji do Rady Nadzorczej Oddziału ZUS, która - ze względu na występujące wątpliwości prawne - przekazała sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który zmienił zaskarżone orzeczenie i wznowił wypłatę renty dla Florentyny K., poczynając od dnia 9.IV.1975 r. Z uzasadnienia wyroku wynika, że wniosek należy rozpatrywać w świetle ustawy z 1974 r., która nie upoważnia do stosowania przepisów ustawy o p.z.e. z 1968 r., a więc tym samym i reguły zezwalającej na wypłacanie renty za okres nie dłuższy niż trzy miesiące wstecz od dnia zgłoszenia wniosku. Wniosek taki wypływa również z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 126), które enumeratywnie wymienia przypadki, kiedy stosuje się przepisy ustawy o p.z.e. (§ 7). Wśród tych przypadków nie ma sytuacji będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.Natomiast już w ustawie z 1977 r. ustawodawca odmiennie uregulował rozważaną kwestię, nakazując w art. 36 stosowanie przepisów ustawy o p.z.e., co jednak nie znalazło wyrazu w przepisach ustawy z 1974 r. Wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych został zaskarżony przez Oddział ZUS, który zarzucił mu naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisu art. 36 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) oraz art. 75 ustawy o p.z.e. z 1968 r. Skarżący wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i utrzymanie w mocy decyzji Oddziału ZUS w Ostrołęce z dnia 15.V.1980 r.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo stwierdził, że w świetle przepisu art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. nadal obowiązuje art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., w myśl którego gospodarstwo rolne może być przejęte na własność Państwa za rentę również z urzędu, jeżeli wykazuje niski poziom produkcji rolnej, a rolnik osiągnął wiek 60 lat (mężczyzna), 55 lat (kobieta) lub zaliczony został do jednej z grup inwalidów.Nietrafny jednak wyciągnął stąd wniosek, że roszczenie wnioskodawczyni należy rozważyć wyłącznie na płaszczyźnie przepisów ustawy z 1974 r. Zdaniem Sądu ten akt prawny nie odsyła do ustawy o p.z.e. z 1968 r., wyjątek zaś zawarty w przepisie § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. nie odnosi się do rozważanego przypadku. Dopiero ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin w nie unormowanych ustawą sprawach, dotyczących postępowania o świadczenia, wypłaty świadczeń oraz obowiązku osób pobierających świadczenia nakazuje stosowanie w zakresie świadczeń emerytalnych przepisów o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przeoczył jednak, że w myśl art. 71 ustawy z dnia 27 października 1977 r. do rent wypłacanych w dniu jej wejścia w życie, tj. w dniu 1.I.1978 r. na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r., stosuje się m.in. art. 36, o którym wyżej była mowa. Od dnia 1.I.1978 r. mają przeto zastosowanie zarówno art. 76, jak i art. 77 ustawy o p.z.e. z 1968 r. Artykuł 75 ustawy, na który powołuje się skarżący, nie wchodzi w tej sprawie w rachubę. Tak więc do dnia 31 grudnia 1977 r. nie było w ogóle podstaw do stosowania w stosunku do Florentyny K. przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Nie było jednak i później, choć z innych przyczyn niż podane w uzasadnieniu wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.W myśl przepisu art. 76 pkt 4 ustawy o p.z.e. wypłatę renty wstrzymuje się, jeżeli świadczenie nie mogło być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego. Wypłatę świadczenia wznawia się natomiast od dnia ustania przyczyny, która spowodowała wstrzymanie wypłaty i wówczas za okres nie dłuższy niż 3 miesiące wstecz od dnia zgłoszenia wniosku o wznowienie wypłaty (art. 77 ust. 3). Zarówno wstrzymanie wypłaty, jak i wznowienie jej wymaga decyzji organu rentowego, która podlega zaskarżeniu.W aktach rentowych znajduje się dokument, z którego wynika, że Florentyna K. została powiadomiona o wznowieniu wypłaty renty od dnia 24.I.1980 r. i tę decyzję zaskarżyła do Rady Nadzorczej ZUS. Brak jest natomiast decyzji organu rentowego o wstrzymaniu renty. W konsekwencji wnioskodawczyni nie była o tym zawiadomiona, co pozbawiło ją możliwości ewentualnego odwołania się.Zdaniem Sądu Najwyższego wstrzymanie wypłaty renty - jeżeli ma spowodować skutki prawne - musi nastąpić w formie decyzji organu rentowego doręczonej osobie zainteresowanej z podaniem przyczyny wstrzymania i z pouczeniem o terminie i sposobie odwołania. Potwierdza to treść przepisu art. 77 ust. 3 ustawy o p.z.e., który stanowi, że wypłatę świadczenia wznawia się od dnia ustania przyczyny, która spowodowała wstrzymanie wypłaty. Sam fakt zaprzestania przez ZUS wypłaty świadczenia nie jest równoznaczny z jego wstrzymaniem w rozumieniu art. 76 pkt 4 ustawy o p.z.e. Dopóki więc nie ma uzasadnionej decyzji w tym przedmiocie, nie ma też podstaw do wstrzymania wypłaty świadczenia.Skoro zaś ZUS nie wydał decyzji o wstrzymaniu wypłaty renty należnej 90-letniej Florentynie K. za przejęcie z urzędu na własność Państwa jej gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 5 ha, to zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia, w ostatecznym wyniku odpowiada prawu.Z tych względów na mocy art. 61 w związku z art. 74 § 2 ustawy o sądach pracy i ubezpieczeń społecznych Sąd Najwyższy oddalił odwołanie mylnie nazwane rewizją.