II URN 28/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Szymańska. Sędziowie SN: E. Mzyk (sprawozdawca), Z. StypułkowskaSentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Aleksandra K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 6 grudnia 1988 r.uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 20 września 1988 r.Uzasadnienie faktyczneBezsporne jest, że decyzją z dnia 29 kwietnia 1988 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przyznał wnioskodawcy Aleksandrowi K. rentę inwalidzką III grupy. Podstawą wydania decyzji organu rentowego było orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 19 stycznia 1988 r., która wyznaczyła termin badania kontrolnego na styczeń 1989 r. Renta inwalidzka przyznana została wnioskodawcy na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.Pismem z dnia 18 marca 1988 r. (akta rentowe) Urząd Gminy w K. wystąpił do Oddziału ZUS w L. o skierowanie wnioskodawcy na badania lekarskie i ustalenie stopnia zdolności do pracy dla celów nierentowych (związanych z obowiązkiem odbywania służby wojskowej).Po przeprowadzeniu badań lekarskich (na wniosek Urzędu Gminy) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia 20 września 1988 r. wstrzymał wnioskodawcy dalszą wypłatę renty inwalidzkiej powołując się na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia 8 września 1988 r., która nie zaliczyła wnioskodawcy do jednej z grup inwalidów.Wyrokiem z dnia 6 grudnia 1988 r. Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rentowego z dnia 20 września 1988 r. Sąd Wojewódzki powołał się na opinię biegłych, którzy nie zaliczyli wnioskodawcy do jednej z grup inwalidów, a tym samym uznał, że decyzja organu rentowego jest prawidłowa.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżony został rewizją nadzwyczajną przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, w której podniesiony został zarzut rażącego naruszenia prawa, a w szczególności art. 3 § 2 k.p.c. w związku z art. 78 i 32 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz § 29 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 sierpnia 1983 r. w sprawie składu komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu postępowania, trybu kierowania na badanie przez te komisje oraz szczegółowych zasad ustalania inwalidztwa. Skarżący na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, przy czym z uwagi na trafność zarzutu rażącego naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 78 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) nie zachodziła potrzeba ustosunkowania się do dalszych zarzutów skarżącego kwestionującego ustalenia zaskarżonego wyroku o braku inwalidztwa wnioskodawcy.Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że wnioskodawcy przyznana została renta inwalidzka na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.Przesłanki, które mogą prowadzić do zmiany w prawie do tych świadczeń lub ustania prawa do świadczeń, określone zostały w art. 78-87 tejże ustawy. Prawo zaś do świadczeń uzależnionych od inwalidztwa (art. 78 ustawy) - jak to ma miejsce w tej sprawie - ulega zmianie, jeżeli przeprowadzone zostały badania lekarskie na wniosek lub z urzędu. Zasady przeprowadzania badań lekarskich na wniosek lub urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 5 sierpnia 1983 r. w sprawie składu komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu postępowania, trybu kierowania na badanie przez te komisje oraz szczegółowych zasad ustalania inwalidztwa (Dz. U. Nr 47, poz. 214). Według § 27 ust. 1 rozporządzenia badanie stanu inwalidztwa przeprowadza się z urzędu w terminie określonym przez komisję lekarską.W przypadku wnioskodawcy badania takie (kontrolne) wyznaczone zostały na styczeń 1989 r., przy czym organ rentowy nie skierował z urzędu wnioskodawcy na badania w trybie przewidzianym w § 29 ust. 3 powołanego rozporządzenia.O badanie lekarskie wystąpił bowiem Urząd Gminy w K., jednakże dla celów nierentowych (związanych z obowiązkiem odbywania służby wojskowej). W następstwie tych badań wydane zostały orzeczenia Obwodowej i Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia, przy czym ostatnio wymieniona Komisja nie zaliczyła wnioskodawcy do jednej z grup inwalidów. Orzeczenia tych Komisji dotyczyły oceny zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.W tych warunkach organ rentowy wstrzymując dalszą wypłatę renty inwalidzkiej wnioskodawcy w istocie orzekł bez przeprowadzenia badań lekarskich, o jakich mowa w art. 78 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Wykładnia art. 78 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ rentowy nie jest uprawniony do orzekania w sprawie zmiany świadczeń na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej wydanego dla celów nierentowych. Jeżeli jednak wbrew takiej wykładni organ rentowy wydał tego rodzaju decyzję, podlega ona uchyleniu z braku podstaw prawnych do jej podjęcia. Stąd też Sąd Wojewódzki rozpoznając odwołanie od takiej decyzji po stwierdzeniu, że wnioskodawca nie został skierowany z urzędu na badania lekarskie, obowiązany był ograniczyć się do uchylenia decyzji organu rentowego. Postępując odmiennie Sąd Wojewódzki w sposób rażący naruszył art. 78 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r., jak trafnie wykazuje rewizja nadzwyczajna.W świetle powyższych rozważań zbędna jest ocena dalszych zarzutów rewizji nadzwyczajnej podważających ustalenia zaskarżonego wyroku o braku inwalidztwa wnioskodawcy, skoro brak było podstaw do wydania decyzji przez organ rentowy.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.