II URN 33/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Myślicki (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, E. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Bryndy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Kazimierza K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o wcześniejszą emeryturę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 31 sierpnia 1982 r.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRada Nadzorcza Oddziału ZUS w W. orzeczeniem z dnia 16.VI.1982 r. zatwierdziła decyzję tegoż Oddziału z dnia 20.V.1982 r. odmawiając wnioskodawcy Kazimierzowi K., ur. dnia 19.VI.1932 r., prawa wcześniejszej emerytury, ponieważ jest wprawdzie inwalidą III grupy, lecz zamiast 30 lat zatrudnienia udowodnił jedynie 28 lat i 9 miesięcy pracy. Nie został bowiem uwzględniony okres nauki w dwuletnim Studium Przygotowawczym na wyższe uczelnie w latach 1955-1957.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 31.VII.1982 r. odwołanie wnioskodawcy od powyższego orzeczenia Rady Nadzorczej oddalił, zaznaczając w uzasadnieniu, że nauka w Studium Przygotowawczym do Szkół Wyższych nie jest nauką w szkole w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.Od tego wyroku Prokurator Generalny PRL złożył w dniu 4.V.1983 r. rewizję nadzwyczajną, w której, zarzucając rażące naruszenie prawa, a zwłaszcza art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym i § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Oświaty z dnia 3 czerwca 1949 r. w sprawie kursów przygotowawczych do szkół wyższych (Dz. U. Nr 36, poz. 266) oraz naruszenie interesu PRL, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Posiadający zastosowanie w niniejszej sprawie art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.) postanawia, że za okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia uważa się okresy nauki w szkole, do której pracownik został skierowany przez zakład pracy. Rozstrzygnięcie więc kwestii spornej zależy od wyjaśnienia dwóch wynikających z tego przepisu przesłanek merytorycznych: czy studium przygotowawcze należy uważać za szkołę i czy wnioskodawca został na studium przygotowawcze skierowany przez zakład pracy.Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 24 maja 1945 r. o utworzeniu wstępnego roku studiów w szkołach wyższych (Dz. U. Nr 21, poz. 122) na każdym wydziale szkoły wyższej, począwszy od roku akademickiego 1945/1946, utworzono na okres przejściowy aż do odwołania wstępny rok studiów.Zadaniem wstępnego roku studiów było przygotowanie słuchaczy do dalszych studiów na danym wydziale (art. 3 dekretu). Miały do nich odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące studentów szkół wyższych.Wspomniany dekret utracił moc obowiązującą na podstawie art. 119 ust. 2 pkt 4 dekretu z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. Nr 66, poz. 415). Artykuł 82 tego dekretu postanawiał, że dla osób, które nie posiadają pełnego przygotowania do studiów wyższych, Minister Oświaty, może organizować specjalne studia wstępne w obrębie szkoły wyższej lub kursy przygotowawcze poza jej obrębem.Wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 82, 85 i 104 dekretu rozporządzenie wykonawcze Ministra Oświaty z dnia 20 czerwca 1948 r. w sprawie organizacji i programów studiów wstępnych w szkołach wyższych (Dz. U. Nr 34, poz. 234) w § 1 postanawiało, że studia wstępne tworzy się w obrębie poszczególnych szkół państwowych wyższych bądź wspólne studia wstępne dla kilku szkół wyższych w jednej ze szkół w danej miejscowości. Omawiane rozporządzenie uchylone zostało § 13 rozporządzenia Ministra Oświaty z dnia 3 czerwca 1949 r. w sprawie kursów przygotowawczych do szkół wyższych (Dz. U. Nr 36, poz. 266), które w § 5 ust. 1 pkt 3 przewidywało, iż warunkiem przyjęcia na studium przygotowawcze było skierowanie przez Ministerstwo Oświaty lub centralną instytucję państwową, której podlegał zakład pracy zatrudniający kandydata. Ponadto z § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1 oraz z § 11 rozporządzenia wynika, że kierownikiem studium był dyrektor, którego (a także jego zastępców) powoływał i odwoływał Minister Oświaty. Organem zaś doradczym dyrektora była rada studium składająca się z wykładowców. Szczegółowe przepisy o organizacji i programach studiów na studium przygotowawczym do szkół wyższych oraz egzaminach określał Minister Oświaty.Wnioskodawca był słuchaczem Studium Przygotowawczego w latach 1955-1957, tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o szkolnictwie wyższym i o pracownikach nauki (Dz. U. z 1952 r. Nr 6, poz. 38). Artykuł 28 ust. 1 tej ustawy postanawiał, że dla osób, które nie posiadają wykształcenia przygotowującego do studiów w szkole wyższej (art. 26 ust. 1), mogą być w miarę potrzeby w określonych szkołach wyższych tworzone studia przygotowawcze. Analogiczną treść posiadał art. 33 ust. 1 ustawy w brzmieniu obwieszczenia Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 10 października 1956 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o szkolnictwie wyższym i o pracownikach nauki (tekst jedn.: Dz. U. Nr 45, poz. 205). Wymieniona ustawa utraciła moc obowiązującą na podstawie art. 158 pkt 1 ustawy z dnia 5 listopada 1958 r. o szkołach wyższych (Dz. U. Nr 68, poz. 336).W świetle wymienionych przepisów studia przygotowawcze powołane zostały z myślą o potrzebie przygotowania osób nie posiadających odpowiedniego wykształcenia do studiów w szkołach wyższych. Tworzone były wprawdzie w szkołach wyższych, lecz ich działalność wynikająca z odrębności organizacyjnej nie była ściśle związana z działalnością szkół wyższych. Natomiast cel, któremu służyły, charakter programu nauczania i struktura organizacyjna odpowiadająca ogólnym założeniom szkolnictwa przemawiają za poglądem, że studia przygotowawcze tworzone na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o szkołach wyższych i o pracownikach nauki (Dz. U. z 1952 r. Nr 6, poz. 38) posiadały status szkoły, o której mowa w pkt 1 ust. 1 art. 10 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.W odniesieniu do drugiej przesłanki merytorycznej - czy wnioskodawca został na studium przygotowawcze skierowany przez zakład pracy - nie można się wypowiedzieć, w tym zakresie bowiem Sąd Okręgowy nie poczynił żadnych ustaleń, a wydając wyrok w sprawie niedojrzałej do ostatecznego rozstrzygnięcia o uprawnieniach wnioskodawcy do wcześniejszej emerytury, w sposób rażący naruszył art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, jak również interes PRL.Kierując się powyższymi względami, należało na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 83 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych i art. 277 k.p. orzec jak w sentencji.