II USK 716/21
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2022-09-14
Skład orzekający: Jolanta Frańczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna dotycząca wznowienia postępowania w sprawie zaświadczeń D/PL 101, wystawionych przed przystąpieniem Polski do UE, może być przyjęta do rozpoznania na podstawie istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności, gdy skarżący powołuje się na przepisy rozporządzenia nr 1408/71 oraz umowy z 1973 r. i 1990 r. między Polską a RFN?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani oczywistej zasadności skargi. Stwierdzono, że przepisy rozporządzenia nr 1408/71 nie mają zastosowania do zaświadczeń wystawionych przed przystąpieniem Polski do UE. Ponadto, argumentacja dotycząca oczywistej zasadności skargi jest sprzeczna z twierdzeniem o istnieniu istotnych zagadnień prawnych wymagających pogłębionej analizy.Stan faktyczny
Spółka z o.o. wniosła o wznowienie postępowań w sprawie uchylenia zaświadczeń D/PL 101 wydanych dla pracowników oddelegowanych do pracy w Niemczech. Sąd Okręgowy zobowiązał organ rentowy do wznowienia postępowań. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając odwołania, uznając, że organ rentowy prawidłowo stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania, ponieważ płatnik składek nie powołał nowych dowodów ani okoliczności uzasadniających wniosek. Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentacji, że wyrok sądu niemieckiego czy okoliczności faktyczne mogłyby wpłynąć na odmienną ocenę podlegania ubezpieczeniom społecznym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od odwołującej się na rzecz organu rentowego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II USK 716/21 POSTANOWIENIE Dnia 14 września 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z odwołania A. Spółki z o.o. w B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. z udziałem K. U., M. M., M. S. o wznowienie postępowań, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 września 2022 r., skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt III AUa 97/20, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od odwołującej się na rzecz organu rentowego kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 lipca 2021 r. zmienił zaskarżony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2019 r., którym zmieniono zaskarżone przez A. Spółkę z o.o. w B. (dalej jako płatnik składek) decyzje i zobowiązano organ rentowy do wznowienia postępowań w sprawie o uchylenie zaświadczeń D/PL wydanych w stosunku do pracowników płatnika składek: K. U., M. M. i M. S. oddelegowanych do pracy na terenie Niemiec w ten sposób, że oddalił odwołania oraz zasądził od płatnika składek na rzecz organu rentowego kwotę 540
2 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Sąd Okręgowy przyjął, że organ rentowy powinien najpierw wznowić postępowanie, a następnie rozpoznać wnioski płatnika składek merytorycznie, czyli zbadać, czy strona ta ujawniła okoliczności istniejące przed wydaniem zaświadczeń, mające wpływ na ustalenie obowiązku ubezpieczenia według przepisów prawa polskiego oraz czy wskazała nowe dowody w sprawie. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Sąd Apelacyjny stwierdził, że organ rentowy prawidłowo uznał, iż składając wniosek o wznowienie postępowania płatnik składek nie powołał nowych dowodów ani okoliczności, które czyniłyby jego wniosek zasadnym. Sąd ten nie podzielił argumentacji Sądu pierwszej instancji jakoby wyrok sądu niemieckiego - Sądu ds. Socjalnych w Mannheim z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt S 13 3649/23, czy też okoliczności faktyczne leżące u podstaw jego wydania, mogłyby wpłynąć, jak tego wymaga art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2022 r., poz. 1009 ze zm.; dalej ustawa systemowa), na odmienną ocenę kwestii podlegania przez pracowników płatnika składek właściwemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych w okresach wskazanych w wydanych dla ubezpieczonych zaświadczeniach D/PL 101. Ponadto wykonywanie bądź brak wykonywania pracy w Polsce w okresie poprzedzającym oddelegowanie ubezpieczonych nie miało znaczenia prawnego na gruncie umowy bilateralnej między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysyłanych przejściowo na obszar drugiego państwa podpisanej w Warszawie w dniu 25 kwietnia 1973 r. (Dz.U. z 1974 r. Nr 42, poz. 250). Sąd Apelacyjny podkreślił, że sądy niemieckie kwestionowały związanie zaświadczeniami D/PL 101, uznając, że kompetentnym instytucjom państwa zatrudniającego nie można zabronić przeprowadzania własnych kontroli statusu prawnego w zakresie ubezpieczenia socjalnego pracobiorców zatrudnionych w tym państwie. Wniosek taki pomija jednak treść uzgodnień międzyrządowych na gruncie stosowania umowy z 1973 r. Uzgodniono bowiem, że przedmiotowe zaświadczenie D/PL 101 jest wiążące dla instytucji ubezpieczeniowych będącego stroną Umowy państwa,
3 do którego wysłano tych pracowników, chyba że oczywiste jest nieprawidłowe wystawienie zaświadczenia. W konkluzji Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uznania zasadności stanowiska prezentowanego przez płatnika składek co do przedłożenia nowych dowodów lub ujawnienia okoliczności istniejących przed wydaniem zaświadczeń D/PL 101, które miałyby wpływ na ustalenie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych dla pracowników wymienionych w zaskarżonych decyzjach. Płatnik składek wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię, tj.: 1) art. 83 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 11 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 3 umowy z dnia 25 kwietnia 1973 r. między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Republiką Federalną Niemiec o ubezpieczeniu społecznym pracowników wysyłanych przejściowo na obszar drugiego państwa (Dz.U. 1974 r. Nr 42, poz. 250; dalej: umowa z 1973 r.), a także w związku z art. 13 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodzin, przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U. UE K. z 1971 r. Nr 149, poz. 2; dalej: rozporządzenie nr 1408/71); 2) art. 83 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej oraz w związku z art. 11 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 3 umowy z 1973 r., a także w związku z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu wraz z pozostawieniem temu Sądowi do rozstrzygnięcia kwestii kosztów postępowania za dotychczasowe instancje. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania płatnik składek wskazał na występowanie istotnych zagadnień prawnych, to jest kwestii: a) obowiązku dokonywania czynności kontrolnych i weryfikujących w ramach postępowania dotyczącego wydania decyzji (zezwolenia) D/PL-101 przez organ wydający dokument, w szczególności na podstawie prawnej wynikającej z decyzji
4 nr 181 z dnia 13 grudnia 2000 r. dotyczącej interpretacji art. 14 ust. 1, art. 14a ust. 1 oraz art. 14b ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1408/71; b) czy organ (ZUS) w ramach czynności objętych dyspozycją art. 83 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie wydania decyzji wznawiającej i przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe w sprawie w sytuacji, kiedy organ wydający decyzję w sprawie nie dokonał żadnych czynności merytorycznych badających przesłanki wznowienia; c) oceny prawnej dokonanej przez Sąd drugiej instancji w zakresie koniecznych czynności obligujących organ wydający decyzję w sprawie, co do obowiązku dokonania czynności przed wydaniem ewentualnych decyzji odmawiających wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji DPL w ramach zawartej umowy między Polską a RFN (art. 11 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 3 umowy z 1973 r. w związku z umową zawartą między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o zabezpieczeniu społecznym z dnia 8 grudnia 1990 r. (Dz.U. Nr 108, poz. 468 dalej jako umowa z 1990 r.) - Cz. 3 art. 21 pkt 2 jako jednostka łącznikowa lub przy udziale jednostki łącznikowej w celu rozstrzygnięcia rozbieżności interpretacyjnych stosowania prawa przez Państwa umowy. Ponadto zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na kwalifikowane naruszenie przez Sąd Apelacyjny: a) art. 83 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 83a ust. 1 ustawy systemowej oraz w związku z art. 11 ust. 2 w związku z art. 12 i art. 3 umowy z 1973 r.; b) w związku z art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 1408/71; c) w związku z umową z 1990 r. - Cz. 3 art. 21 pkt 2; d) decyzji nr 181 z dnia 13 grudnia 2000 r. dotyczącą interpretacji art. 14 ust. 1, art. 14a ust. 1 oraz art. 14b ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1408/71; e) wzajemnych ustaleń stron umowy co potwierdzają pisma ZUS z dnia 15 stycznia 2001 r. i załączonych wyjaśnień; co skutkowało przyjęciem przez Sąd orzekający w sprawie, że organ rentowy nie musiał badać przesłanek wydania decyzji DPL-101 w momencie ich wydawania oraz w trakcie ich trwania, nie musiał dokonywać ustaleń dowodowych w ramach postępowania, a także przyjęcie, iż organ nie miał obowiązku zastosowania w trakcie postępowania o wznowienie decyzji w tym w
5 ramach obowiązujących umów międzynarodowych czynności wyjaśniających stosowanie prawa w ramach kontaktów jednostek łącznikowych, a które to naruszenie spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia w zakresie zaskarżonym skargą kasacyjną i spowodowało, że polski podmiot - spółka prawa handlowego została pozbawiona całkowitej ochrony prawnej przez Państwo Polskie w ramach obowiązujących przepisów przy rozbieżnościach interpretacyjnych przy stosowaniu prawa między Polską oraz Niemcami przy stosowaniu wspólnego prawa, a w konsekwencji doprowadzenie przez Państwo Polskie do szkody po stronie skarżącej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłankach wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., tj. występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Zagadnienie prawne jest to problem, który wiąże się z określonym przepisem prawa materialnego lub procesowego, którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko
6 dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, ale także dla rozstrzygnięcia konkretnej, jednostkowej sprawy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 2012 r., I PK 158/11, LEX nr 1215116). Wskazanie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez określenie przepisów prawa, w związku z którymi zostało ono sformułowane, i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002 nr 1, poz. 11; z dnia 13 sierpnia 2002 r., I PKN 649/01, OSNP 2004 nr 9, poz.158; z dnia 14 lutego 2003 r., I PK 306/02, Wokanda 2004 nr 7-8, poz. 51; z dnia 10 stycznia 2012 r., I UK 305/11, LEX nr 1215784; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II PK 217/14, LEX nr 678073; z dnia 28 października 2015 r., I PK 17/15, LEX nr 2021940; z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, LEX nr 2090999). Obowiązkiem skarżącego jest też wywiedzenie i uzasadnienie występującego w sprawie problemu w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Z kolei odwołanie się do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego ocenie - wyraża się „oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC
7 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z dnia 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126; z dnia 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Zatem we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Jednak o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona nie może decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Z tego względu przyjmuje się, że nie spełnia tych wymagań odwołanie się do podstaw kasacyjnych i opatrzenie zawartego tam zarzutu dodatkowo określeniem „rażącego”, „ewidentnego”, „kwalifikowanego” lub „oczywistego”, jeżeli nie zostanie wykazane, w czym przejawia się oczywistość wydania wadliwego orzeczenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 2014 r., III PK 86/13, LEX nr 1644571; z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117; z dnia 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Skarżący nie zdołał wykazać występowania w sprawie wskazanych we wniosku przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W pierwszej kolejności należy wspomnieć, że ujęte w skardze przesłanki przedsądu wzajemnie się wykluczają. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że nie można twierdzić, iż skarga jest oczywiście uzasadniona (co ma miejsce wówczas, gdy stwierdzone naruszenia prawa są widoczne na pierwszy rzut oka, bez pogłębionej analizy prawnej) i że jednocześnie w sprawie występują poważne zagadnienia prawne, które wymagają zaangażowania Sądu Najwyższego w dokonanie pogłębionej interpretacji niejasnych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście
8 uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675225). Zatem nie do pogodzenia z oczywistością skargi jest stawianie w niej zagadnień prawnych, wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy ani wskazywanie na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, LEX nr 1365662). Niezależnie od powyższego, zauważyć trzeba, w sprawie ze skargi kasacyjnej tego samego skarżącego, w której powołano się na analogiczne przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 lipca 2022 r., II USK 717/21, (niepubl.), odnosząc się do przedstawianych przez skarżącego zagadnień prawnych stwierdził, że pierwsze z nich dotyczy kwestii, czy powinnością organu wydającego zaświadczenie D/PL-101 w ramach postępowania dotyczącego wydania tego zaświadczenia jest dokonywanie czynności kontrolnych i weryfikujących. Zdaniem skarżącego obowiązki te wynikają z decyzji nr 181 z dnia 13 grudnia 2000 r. dotyczącej interpretacji art. 14 ust. 1, art. 14a ust. 1 oraz art. 14b ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1408/71. Należy jednak nadmienić, że akty prawne w oparciu, o które konstruowane jest to zagadnienie nie mogą mieć w sprawie zastosowania wobec tego, że zaświadczenia D/PL-101, których dotyczyły zaskarżone decyzje odmawiające wznowienia postępowania, zostały wystawione w latach 2001-2002, a więc przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. Kolejne zagadnienia prawne formułowane przez skarżącego koncentrują się na problemie, czy organ wydający zaświadczenie D/PL-101 ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie wydania decyzji wznawiającej i przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe w sprawie. Powoływane zagadnienie nie budzi jednak wątpliwości ani w literaturze, ani też w orzecznictwie, w tym również Sądów orzekających w sprawie. Utrwalony jest bowiem pogląd, że organ w takiej sprawie jest zobligowany na żądanie strony prowadzić merytoryczne postępowanie i dopiero po jego przeprowadzeniu ustalić, czy powoływane okoliczności mają
9 charakter nowości i na tej podstawie wydać rozstrzygnięcie o odmowie dokonania ponownego ustalenia (zmiany już istniejącej decyzji) (zob. T. Brzezicki [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. J. Wantoch-Rekowski, Warszawa 2015, art. 83a). Jednocześnie podkreślić należy, że również w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny, dostrzegając konieczność prowadzenia merytorycznego postępowania, potwierdził, że organ rentowy powinien odmówić uchylenia zaświadczeń D/PL-101, w miejsce odmowy wznowienia postępowania. Niemniej jednak dostrzegł, że w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ rentowy przedstawił wnioski dotyczące powoływanych przez płatnika składek nowych dowodów lub okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, a mających wpływ na ustalenie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych dla pracowników spółki. Sąd też w ocenie Sądu drugiej instancji, pomimo nieprawidłowego sformułowania sentencji, zaskarżona decyzja organu rentowego miała charakter merytoryczny, a nie formalny jak przyjął Sąd pierwszej instancji. W ostatnim z zagadnień prawnych skarżący domaga się oceny postępowania Sądu Apelacyjnego w kwestii czynności, jakie powinien podjąć organ wydający decyzję w sprawie przed wydaniem ewentualnych decyzji odmawiających wznowienia postępowania w świetle powoływanych przez niego umów między Polską a RFN. W tym zakresie - jak wskazano na to już w uzasadnieniu powołanego postanowienia Sądu Najwyższego II USK 717/21 - wystarczające jest odniesienie się do protokołów rozmów międzyrządowych dotyczących zabezpieczenia społecznego, zgodnie z którymi wycofanie zaświadczenia mogło nastąpić w przypadku, gdy właściwa instytucja ubezpieczeniowa będącego stroną Umowy państwa, w którym pracownik wykonuje pracę, zgłosi wątpliwości odnośnie do prawdziwości stanowiącego podstawę zaświadczenia stanu faktycznego oraz/lub jego oceny (załącznik nr 2 do protokołu z polsko-niemieckich rozmów o zabezpieczeniu społecznym w dniach 5-9 czerwca 2000 r. w Warszawie). Z pkt 3 załącznika nr 2 do protokołu z polsko-niemieckich rozmów w dniach 21-24 listopada 2000 r. w Bonn wynika, że jeżeli w kraju zatrudnienia istnieją wątpliwości co do poprawności zaświadczenia jednostka, która wystawiła zaświadczenie dokonuje na jego żądanie kontroli. Zgodnie zaś z punktem 3.3 załącznika nr 2 do protokołu z rozmów międzyrządowych z Bensheim w dniach 13-17 maja 2002 r.,
10 zaświadczenie ma znaczenie dowodu potwierdzającego, że dana osoba podlega przepisom prawnym innego państwa o obowiązkowym ubezpieczeniu. Przedłożenie takiego zaświadczenia instytucji ściągającej składki w kraju zatrudnienia zapewnia, że żadne składki nie będą tam ściągane. Instytucja ubezpieczeniowa kraju zatrudnienia, która ma wątpliwości co do poprawności wydania zaświadczenia o wysłaniu do pracy jest zobowiązana przekazać te wątpliwości instytucji ubezpieczeniowej, która wystawiła to zaświadczenie. Z ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych nie wynika, aby strona niemiecka zgłaszała organowi rentowemu takie wątpliwości co do zaświadczeń D/PL-101 objętych niniejszym postępowaniem. Naliczenie składek w Niemczech z tytułu ubezpieczenia wypadkowego dla pracowników delegowanych przez skarżącego do wykonywania pracy w Niemczech w latach 2000-2004, pomimo poprawnie wydanych przez organ rentowy formularzy D/PL-101, bez zwrócenia się do instytucji wydającej formularz D/PL-101, stało zatem w sprzeczności ze wskazanymi ustaleniami międzyrządowymi. Tym samym to strona niemiecka naruszyła wzajemne uzgodnienia państw w zakresie unikania podwójnego oskładkowania. Dlatego całkowicie chybiony jest zarzut skarżącego, że Sąd Apelacyjny „usankcjonował naruszenie przez władze polskie umów międzynarodowych”. Nie można także stracić z pola widzenia, że w sprawie dotyczącej skarżącego w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2015 r., II UZ 4/15 (LEX nr 2288940), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, zgodnie z którym naruszenia zasady podlegania przez zainteresowanych systemowi ubezpieczeń społecznych jednego państwa (Polski albo Niemiec) dopuścił się sąd niemiecki, rozstrzygając w 2009 r. - w okolicznościach tej konkretnej sprawy - o podleganiu pracowników delegowanych przez powoda do Niemiec w 2000 r. niemieckiemu ubezpieczeniu wypadkowemu. Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania skargi, wobec czego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. [as]
11
Powiązane orzeczenia
- II USK 697/21 2022-11-23Czy skarga kasacyjna dotycząca obowiązku organu rentowego do dokonywania czynności kontrolnych i weryfikujących w ramach postępowania o wydanie decyzji (zezwolenia) D/PL-101, w sytuacji gdy Polska nie była jeszcze członk…
- II USK 25/22 2022-12-14Czy skarga kasacyjna dotycząca odmowy wznowienia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia DPL spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności czy zachodzi istotne zagadnienie praw…
- II USK 717/21 2022-07-06Czy skarga kasacyjna dotycząca podlegania ubezpieczeniom społecznym pracowników delegowanych do pracy w Niemczech w latach 2000-2004, w sytuacji gdy zaświadczenia D/PL-101 zostały wydane przed przystąpieniem Polski do UE…
- II USK 79/22 2023-04-13Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną dotyczącą obowiązku organu rentowego do przeprowadzenia czynności kontrolnych i weryfikujących w postępowaniu o wznowienie decyzji, zwłaszcza w kontekści…
- II USK 15/22 2022-12-15Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną opartą na zarzutach naruszenia prawa materialnego i oczywistej zasadności, gdy przedstawione zagadnienia prawne dotyczą interpretacji przepisów o systemi…
Powołane przepisy
art. 83a ust. 1art. 83 ust. 1art. 11 ust. 2art. 12art. 3art. 13 ust. 1art. 14 ust. 1art. 14a ust. 1art. 14b ust. 1art. 21 pkt 2art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026. · PDF źródłowy