II UZ 34/25

II UZ 34/25 POSTANOWIENIE Dnia 15 października 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Sobutka w sprawie z odwołania W. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddziałowi w Warszawie z udziałem M.L. i S. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w M. o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 15 października 2025 r., zażalenia odwołującej się Spółki i S. sp. z o.o. sp. k. w likwidacji w M. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2024 r., sygn. akt III AUa 1690/22, uchyla zaskarżone postanowienie. DS UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji, wyrokiem z 19 grudnia 2023 r., w pkt I sentencji zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie w pkt 1 w ten sposób, że zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, iż podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne M.L., z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem W. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji za miesiące: luty, kwiecień, sierpień 2016 r., wynosi 4.055 zł, oddalając odwołanie w pozostałym zakresie; w pkt II sentencji zmienił zaskarżony wyrok w pkt 2 w ten sposób, że zasądził od W. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji na rzecz Zakładu II UZ 34/25 2 Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie kwotę 900 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego; w pkt III oddalił apelację w pozostałym zakresie; w pkt IV zasądził od W. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie kwotę 675 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym. W skardze kasacyjnej, skarżąc wyrok Sądu Apelacyjnego w pkt I, II i IV, W. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji oraz S. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji, wartość przedmiotu zaskarżenia oznaczyły na kwotę 13.273 zł - z zawartych w skardze obliczeń wynikało, że jest to kwota wyższa, bo wynosząca 15.150 zł. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, postanowieniem z 31 lipca 2024 r. (sygn. akt III WSC U 71/24; AUa 1690/22), ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego na kwotę 5.432 zł oraz odrzucił skargę kasacyjną. Zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca spółka i zainteresowana, zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając rozstrzygnięciu: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 3986 § 2 w zw. z art. 3982 § 1 w zw. z art. 367 § 3 k.p.c., poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej z tej przyczyny, że wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, podczas gdy to ustalenie Sądu Apelacyjnego jest w sposób oczywisty nieprawidłowe, a wartość przedmiotu zaskarżenia przekracza kwotę dziesięciu tysięcy złotych; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 22 w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c., poprzez wadliwe ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia wynikające z przyjęcia, że niniejsza sprawa jest sprawą o wymiar składki, a nie o podstawę wymiaru składki, które skutkowało błędnym przyjęciem, iż wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie w zakresie w jakim spór dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odpowiada różnicy pomiędzy składką obliczoną od podstawy zadeklarowanej przez spółkę, a składką liczoną od podstawy ustalonej w zaskarżonej decyzji, podczas gdy przedmiotem sporu nie jest wymiar II UZ 34/25 3 składek i składka ta nie została w decyzji ustalona, ale spór dotyczył podstawy wymiaru składek, stąd też wartość przedmiotu zaskarżenia powinna zostać ustalona, jako różnica między zadeklarowaną przez spółkę podstawą wymiaru składek, a podstawą wymiaru składek ustaloną w decyzji organu rentowego (z uwzględnieniem modyfikacji tej podstawy dokonanej przez Sąd II instancji); błędne ustalenie wartości przedmiotu zaskarżenia w pkt I postanowienia (ustalenie, że wartość ta jest niższa niż 10.000 zł), skutkowało błędnym rozstrzygnięciem w pkt II postanowienia, tj. błędnym postanowieniem o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej. W związku ze stawianymi zarzutami, skarżąca spółka i zainteresowana wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącej i Zainteresowanej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie wywiedzione w niniejszej sprawie okazało się uzasadnione, doszło bowiem do niewłaściwego określenia wartości przedmiotu sporu. Sąd Apelacyjny naruszył więc art. 22 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c. – co doprowadziło w ostateczności do odrzucenia skargi kasacyjnej. Decyzją z 15 stycznia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Odział w Warszawie ustalił podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne M.L. z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia zawartej z płatnikiem W. sp. z o.o. sp.k. za miesiące wyszczególnione w tej decyzji. Odwołująca i zainteresowana spółka kwestionowały w odwołaniu podstawę wymiaru składek określoną w decyzji, w zakresie zaliczenie przez organ rentowy przychodów z tytułu umów zlecenia zawartych między M.L., a S. sp. z o.o. sp.k. w likwidacji z siedzibą w M. Spór w niniejszej sprawie koncentruje się zatem na rozstrzygnięciu, czy spółka powinna II UZ 34/25 4 w podstawie wymiaru składek osiąganej u odwołującego uwzględnić przychód, który ubezpieczona otrzymała z tytułu umowy zlecenia z zainteresowanym. Racje należy przyznać stronie skarżącej, że Sąd Apelacyjny jest niekonsekwentny w swoich wywodach. W zaskarżonym postanowieniu najpierw prawidłowo ustalił istotę sporu, a następnie na potrzeby wartości przedmiotu zaskarżenia stwierdził, że istotą sporu jest właśnie wysokość składek. Jednocześnie skarżąca i zainteresowana zauważają, że Sąd Apelacyjny na poparcie swojego stanowiska przywołuje postanowienie Sądu Najwyższego z 8 listopada 2013 r. (II UZ 61/13). Tymczasem wnioski z tego właśnie orzeczenia przemawiają za przyjęciem metodologii prezentowanej przez skarżącego i zainteresowanego. Tym bardziej, że w niniejszej sprawie postawa wymiaru składek była od początku trwania procesu sporna. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, przedmiot sporu wyznaczany jest w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, od której wniesiono odwołanie do sądu, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego, określonego zakresem odwołania od decyzji organu rentowego do sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 54). Należy zaznaczyć też, że w sprawie o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wartość przedmiotu zaskarżenia równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki wskazywaną (zapłaconą) przez odwołującego, a składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny okres (postanowienia Sądu Najwyższego: z 6 lutego 2008 r., II UZ 49/07, OSNP 2009 nr 11-12, poz. 162; z 6 maja 2008 r., I PZ 6/08, OSNP 2009 nr 17-18, poz. 232; z 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 301; z 7 kwietnia 2010 r., I UZ 8/10, LEX nr 1620499; z 26 stycznia 2011 r., II UK 190/10, LEX nr 786391; z 24 maja 2012 r., II UZ 16/12, LEX nr 1222163; z 7 listopada 2013 r., II UZ 59/13, LEX nr 1391553; z 14 lutego 2014 r., III UK 77/12, LEX nr 1619107 oraz z 27 lutego 2014 r., II UZ 77/13, LEX nr 1441274). Pogląd ten odnosi się jednak do sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek, co prawda jest sporna, w odniesieniu do jakiegoś jej składnika (składników) lub jego wysokości, ale istotą sporu jest wysokość składek wymierzonych od ustalonej przez organ rentowy podstawy ich wymiaru. W takim przypadku wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między wysokością składek zapłaconych, a wysokością składek naliczonych przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji. Opisana sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż organ rentowy zaskarżoną decyzją dokonał ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jednak ani nie naliczył w niej II UZ 34/25 5 składek od tak ustalonej podstawy wymiaru, ani nie określił wysokości zobowiązania składkowego. Wartości przedmiotu zaskarżenia nie mogła zatem stanowić różnica pomiędzy wysokością składki naliczonej od podstawy wymiaru wskazywanej przez płatnika, a wysokością ustaloną w zaskarżonej decyzji, skoro decyzja ta nie określała wysokości składek wymierzonych od określonej w niej podstawy ich wymiaru - jak miało to miejsce dopiero na etapie postępowania kasacyjnego. Przedmiotem sporu przeniesionego odwołaniem skarżącej na drogę postępowania sądowego była natomiast różnica między zadeklarowaną przez płatnika podstawą wymiaru składek, a podstawą wymiaru należną według organu rentowego. W judykaturze Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, że w sprawach, w których przedmiotem sporu nie jest wysokość zobowiązania składkowego, ale wysokość samej podstawy wymiaru - wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między zadeklarowaną przez płatnika składek podstawą wymiaru składek, a podstawą wymiaru określoną przez organ rentowy za sporny okres - art. 22 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 czerwca 2012 r., II UK 312/11, LEX nr 1235842; z 8 listopada 2013 r., II UZ 61/13, LEX nr 1396417; z 5 maja 2016 r., II UZ 3/16, LEX nr 2052527; z 24 listopada 2016 r., I UZ 41/16, LEX nr 2191449; z 19 kwietnia 2017 r., I UZ 63/16, LEX nr 2309618; z 10 października 2017 r., II UZ 59/17, LEX nr 2397614; z 20 sierpnia 2020 r., III UZ 1/20, LEX nr 3054007 czy z 6 grudnia 2023 r., III UZ 22/23, Legalis nr 3024178). Oznacza to, że w niniejszym przypadku, w którym spór nie dotyczył wysokości zobowiązania składkowego, lecz bezpośrednio wysokości podstawy wymiaru składek, od której będą naliczane także świadczenia z ubezpieczeń społecznych, wartość przedmiotu zaskarżenia wyraża się różnicą między podstawą wymiaru składek przyjętą przez ubezpieczoną oraz płatnika składek, a podstawą wymiaru składek określoną w decyzji organu rentowego, albo za okres 12 miesięcy, albo za okres sporny, jeżeli jest krótszy niż 12 miesięcy - art. 22 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 marca 2023 r., III UZ 36/22, LEX nr 3567199 i wskazane tam orzecznictwo, a także postanowienie Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2024 r., II UZ 37/24, Legalis nr 3168442). Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. DS. [a.ł] II UZ 34/25 6