II UZP 4/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Szymanek. Sędziowie: W. Glabisz (sprawozdawca), T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Dzwonkowskiego, w sprawie z powództwa Barbary B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o rentę rodzinną, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni postanowieniem z dnia 27 stycznia 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy w świetle przepisu art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 117) uprawnieni członkowie rodziny mogą dochodzić prawa do renty rodzinnej określonej przepisami tej ustawy po zmarłym uczestniku II wojny światowej - byłym żołnierzu, jeśli w dniu śmierci nie miał on ustalonych praw do renty inwalidy wojennego?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Świadczenia określone w rozdziale 3 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 21, poz. 117) nie przysługują członkom rodziny po żołnierzach formacji wymienionych w art. 6 cytowanej ustawy, jeżeli zmarły nie miał w chwili śmierci ustalonego prawa do renty inwalidy wojennego, a nie zachodzą warunki określone w art. 23 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne nasunęło się na tle następującego stanu faktycznego.Małoletnia córka wnioskodawczyni pobiera rentę rodzinną z ustawy o p.z.e. z tytułu pracy ojca zmarłego dnia 26.XI.1974 r.Dnia 28.II.1975 r. wnioskodawczyni, działając w imieniu małoletniej córki, złożyła wniosek o przyznanie renty rodzinnej na podstawie umowy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, twierdząc, że zmarły był inwalidą wojennym wskutek kontuzji i zranień odniesionych w 1939 r., w czasie pełnienia przez niego służby wojskowej, i w latach od 1946 do 1956 r. pobierał z tego tytułu rentę. W 1956 r. wypłata renty została wstrzymana. Ponownego wniosku o rentę inwalidy wojennego nie zdążył złożyć z uwagi na nagłą śmierć.Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 30.VI.1975 r. odmówił prawa do wyżej wymienionej renty, a Rada Nadzorcza decyzję powyższą zatwierdziła.Wnioskodawczyni w odwołaniu do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni wniosła o zmianę wyżej wymienionego orzeczenia Rady Nadzorczej oraz decyzji organu rentowego i przyznanie renty rodzinnej na podstawie cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 maja 1974 r.W związku z tymi odwołaniami nasunęły się Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepis art. 23 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. przewiduje, że świadczenia określone w rozdziale trzecim ustawy przysługują uprawnionym członkom rodziny pozostałym po:1) żołnierzach formacji wymienionych w art. 6, którzy polegli w walce z wrogiem lub zmarli wskutek następstw zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób doznanych w okolicznościach określonych w art. 7,2) zmarłych inwalidach wojennych.Która osoba jest inwalidą wojennym, określa jednoznacznie przepis art. 6 cytowanej ustawy przewidując, że "inwalidą wojennym jest żołnierz, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w czasie...".Z zestawienia art. 23 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z jej art. 6 wynika zatem, że warunek z art. 23 ust. 1 pkt 2 spełniony jest wówczas, gdy żołnierz w chwili śmierci miał ustalone prawo do renty inwalidy wojennego.Przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. odmiennie normuje kwestię prawa do renty rodzinnej, niż przepis art. 30 ustawy o p.z.e., przewidujący, że renta rodzinna przysługuje po pracowniku, który w chwili śmierci spełniał warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej albo miał ustalone prawo do jednego z tych świadczeń.Gdyby wolą ustawodawcy było, aby renta rodzinna przysługiwała po żołnierzu, który w chwili śmierci nie miał ustalonego prawa do renty inwalidy wojennego, a tylko spełniał warunki wymagane do tej renty, ustawodawca dałby temu wyraz przez ustanowienie przepisu analogicznego do art. 30 ustawy o p.z.e. Art. 23 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. nie zawiera jednak takiego przepisu.Dla uzyskania prawa do renty rodzinnej z ustawy z dnia 29 maja 1974 r. nie wystarczy więc wykazanie, że zmarły żołnierz spełniał warunki wymagane do renty inwalidzkiej wojennej, lecz konieczne jest, aby w chwili śmierci miał ustalone prawo renty inwalidy wojennego.Jeżeli żołnierz w chwili śmierci nie miał ustalonego prawa do renty inwalidy wojennego, dla uzyskania prawa do renty rodzinnej musi być wykazane, że spełniony został warunek określony w art. 23 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, tj. że żołnierz zmarł wskutek następstw zranienia, kontuzji i innych obrażeń lub chorób powstałych w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych (art. 7 cytowanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r.) np. że tkwiący w ciele ułamek pocisku uszkodził po latach ważny organ, powodujący zgon itp.Z tych względów udzielono odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne jak w sentencji uchwały.Zaznaczyć ponadto należy, że w razie śmierci żołnierza, który zgłosił już wniosek o rentę inwalidy wojennego, członkowie rodziny określonej w art. 79 ustawy o p.z.e mają prawo do dalszego prowadzenia nie ukończonego postępowania w celu ustalenia prawa do świadczeń. Zgodnie bowiem z art. 65 cytowanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. w sprawach nie unormowanych w tej ustawie stosuje się m.in. przepis art. 79 ustawy o p.z.e.