II UZP 5/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Wasilewski. Sędziowie: E. Brzeziński, A. Szczurzewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Adeli J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o prawo do zasiłku macierzyńskiego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu postanowieniem z dnia 16 stycznia 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy w świetle art. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165) zawarcie związku małżeńskiego z krewnym rzemieślnika przez osobę zatrudnioną u tegoż rzemieślnika, powoduje automatycznie ubezpieczenie na podstawie wyżej cytowanej ustawy?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:Pracownica zatrudniona u rzemieślnika na podstawie umowy o pracę z chwilą zawarcia związku małżeńskiego z jego bratem staje się z mocy art. 1 w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. nr 23, poz. 165) osobą współpracującą z tym rzemieślnikiem i od tej chwili objęta jest obowiązkowym ubezpieczeniem przewidzianym w cytowanej ustawie. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni była zatrudniona w zakładzie rzemieślniczym Stanisława J. od 9.II.1973 r. do 13.II.1974 r. na podstawie umowy o naukę zawodu, a następnie na podstawie umowy o pracę.W dniu 6.IV.1975 r. wnioskodawczyni zawarła związek małżeński z bratem wymienionego rzemieślnika. W dniu 15.V.1975 r. urodziła ona dziecko i z tym dniem zaprzestała wykonywania pracy, a w dniu 14.VI.1975 r. zgłosiła wniosek o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzją z dnia 14.VII.1975 r. odmówił przyznania wnioskodawczyni żądanego zasiłku, powołując się w uzasadnieniu na przepisy ustawy z dnia 15.XII.1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.Na skutek odwołania wnioskodawczyni Rada Nadzorcza orzeczeniem z dnia 27.X.1975 r. zmieniła powyższą decyzję i przyznała wnioskodawczyni zasiłek macierzyński.Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odwołaniu od Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wnosił o zmianę wymienionego wyżej orzeczenia Rady Nadzorczej i zatwierdzenia decyzji z dnia 14.VII.1975 r.W związku z tym odwołaniem nasunęły się Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie niesporne jest, że wnioskodawczyni w dniu (6.IV.1975 r.) zawarcia związku małżeńskiego z bratem rzemieślnika Stanisława J. była zatrudniona w zakładzie tego rzemieślnika na podstawie umowy o pracę.Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165) rzemieślnicy oraz osoby współpracujące z rzemieślnikami objęci są obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym rzemieślników. Według zaś art. 2 ust. 2 tej ustawy za osoby współpracujące z rzemieślnikiem uważa się między innymi szwagierki rzemieślnika pracujące w jego zakładzie rzemieślniczym w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy, jaki obowiązuje pracowników gospodarki uspołecznionej.Z treści wskazanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że pracownica zatrudniona w zakładzie rzemieślniczym na podstawie umowy o pracę z chwilą zawarcia związku małżeńskiego z bratem właściciela tego zakładu rzemieślniczego staje się z mocy tych przepisów osobą współpracującą z rzemieślnikiem (właścicielem zakładu rzemieślniczego). Od tej chwili objęta ona jest z mocy wskazanych wyżej przepisów obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym rzemieślników.W opisanym stanie faktycznym nie ma bowiem zastosowania - wbrew zapatrywaniu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - przepis art. 6 cyt. wyżej ustawy, gdyż przepis ten odnosi się - jeśli chodzi o osoby współpracujące z rzemieślnikami - do takich tylko osób, które rozpoczęły pracę w zakładzie rzemieślniczym. Jak zaś wyżej wykazano, wnioskodawczyni była zatrudniona w zakładzie rzemieślniczym na podstawie umowy o pracę od 13.III.1974 r. i ten stosunek pracy trwał do dnia zawarcia przez nią związku małżeńskiego z bratem właściciela zakładu rzemieślniczego, w którym była ona zatrudniona.Z powyższych względów udzielono odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne jak w sentencji uchwały.