III PR 33/80
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1980-06-16
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nagły upadek pracownika na gładkiej powierzchni, bez widocznych przeszkód, może być uznany za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej z 1975 r., jeśli nie ma podstaw do stwierdzenia, że upadek był spowodowany schorzeniem pracownika?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że nagły upadek pracownika, nawet na gładkiej powierzchni i bez widocznych przeszkód, może być uznany za wypadek przy pracy, jeśli wystąpiła przyczyna zewnętrzna. Przyczyną zewnętrzną może być nawet niefortunny odruch pracownika lub nieskoordynowane poruszenie się. Wyłączenie przyczyny zewnętrznej jest uzasadnione tylko wtedy, gdy istnieją podstawy do ustalenia, że upadek był spowodowany schorzeniem pracownika, np. skłonnością do omdleń.Stan faktyczny
Pracownik zatrudniony jako zbrojarz upadł w czasie pracy, doznając obrażeń głowy, które doprowadziły do jego śmierci. Protokół sekcji wykazał, że przyczyną zgonu były obrażenia głowy powstałe w wyniku upadku. Pracownik przed wypadkiem był zdrowy i nie spożywał alkoholu. Pracodawca odwołał się od wyroku uznającego zdarzenie za wypadek przy pracy, twierdząc, że brak było przyczyny zewnętrznej, a upadek mógł być spowodowany wyczerpaniem organizmu lub spożywaniem alkoholu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił odwołanie pozwanego Przedsiębiorstwa jako nieuzasadnione.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski.Sędziowie SN: A. Grymaszewski, T. Kasiński (spr.).Protokolant: A. Kamińska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 1980 r. sprawy z wniosku Krystyny N. przeciwko Przedsiębiorstwu Remontowo-Budowlanemu Inżynierii Miejskiej w W. o uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy i odszkodowanie na skutek odwołania pozwanego Przedsiębiorstwa od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 27 marca 1980 r.oddala odwołanie.Uzasadnienie faktyczneOkręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając sprawę po przejęciu jej od Zakładowej Komisji Rozjemczej w trybie art. 74 § 1 ustawy z dnia 24 XI 1974 r. o o.s.p. i u.s., uwzględnił wniosek o zmianę ustaleń protokółu powypadkowego oraz o zasądzenie jednorazowego odszkodowania i wyrokiem z dnia 27 III 1980 r. ustalił, że wypadek męża wnioskodawczyni z dnia 5 VII 1979 r. jest wypadkiem przy pracy, a także zasądził od pozwanego zakładu pracy na rzecz wnioskodawczyni kwotę 50.000 zł. Według ustaleń tego Sądu mąż wnioskodawczyni, zatrudniony w pozwanym Przedsiębiorstwie w charakterze zbrojarza, w dniu 5 VII 1979 r. w czasie pracy upadł, doznając obrażeń głowy. Po przewiezieniu do szpitala został poddany operacji czaszki, lecz wkrótce zmarł. Z protokołu sekcji wynika, że przyczyną zgonu były obrażenia głowy, które mogły powstać w następstwie upadku i uderzenia głową o twarde podłoże. Związany z tym uraz czaszki spowodował krwiak nadoponowy lewej półkuli mózgu. Mąż wnioskodawczyni w dacie wypadku normalnie przystąpił do pracy, nie czuł się źle, w czasie pracy nie spożywał alkoholu.W odwołaniu od tego wyroku pozwane Przedsiębiorstwo zarzuciło naruszenie art. 6 ustawy wypadkowej z 12 VI 1975 r., stojąc na stanowisku, że do uznania zdarzenia za wypadek przy pracy brakowało przesłanki przyczyny zewnętrznej, skoro nagły upadek męża wnioskodawczyni nastąpił na drodze, na której nie znajdowały się żadne przeszkody. Zdaniem skarżącego upadek zmarłego "mógł i najprawdopodobniej nastąpił wskutek ogólnego wyczerpania organizmu bądź uszkodzenia ważnych organów wskutek nadmiernego i długotrwałego spożywania alkoholu".Odwołanie jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu.Okoliczność, że miejsce, w którym upadł mąż wnioskodawczyni, nie zawierało żadnych nierówności lub innych przeszkód, nie może wyłączać istnienia przyczyny zewnętrznej zdarzenia. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyczyną zewnętrzną w rozumieniu art. 6 ustawy wypadkowej z 12 VI 1975 r. może być nawet niefortunny odruch pracownika - jego nieskoordynowane poruszenie się powodujące potknięcie się i upadek nawet na gładkiej powierzchni, dlatego też powoływana przez skarżącego okoliczność nie świadczy o naruszeniu art. 6 cyt. ustawy. Wyłączenie przyczyny zewnętrznej przy wypadku pracownika w czasie i miejscu pracy, który nastąpił w takich okolicznościach, byłoby uzasadnione tylko wtedy, gdyby istniały podstawy do ustalenia, że upadek pracownika został spowodowany jego schorzeniem łączącym się np. ze skłonnością do omdleń lub zakłóceń równowagi.Materiał sprawy na taką możliwość nie wskazuje, gdyż wykluczona ona została wprost przez biegłego z zakresu medycyny, który w oparciu o ambulatoryjną dokumentację lekarską stwierdził, że mąż wnioskodawczyni przed wypadkiem był zdrowy, tak że wypadek nie mógł nastąpić w wyniku schorzeń wewnętrznych zmarłego.W świetle opinii biegłego sugestie odwołania co do chorobowego charakteru przyczyny upadku denata są więc dowolne i nie mogą podważyć zaskarżonego wyroku.
Powiązane orzeczenia
- III PZP 16/76 1977-01-13Czy upadek pracownika podczas wykonywania zwykłych czynności w zakładzie pracy, spowodowany napadem padaczkowym, w wyniku którego doznał obrażeń powodujących śmierć, może być uznany za wypadek przy pracy w rozumieniu ust…
- III URN 26/78 1978-10-24Czy upadek pracownika na chodniku w drodze z pracy, spowodowany nagłym brakiem czucia w nodze, może być uznany za wypadek w drodze do pracy, jeśli istnieje podejrzenie współistnienia przyczyny zewnętrznej w postaci nieró…
- II PRN 6/94 1994-11-08Czy ustalenie przez sąd, że zdarzenie nagłe, spowodowane przyczyną zewnętrzną, któremu pracownik uległ po przybyciu do zakładu pracy i wskutek którego zmarł, nastąpiło po zerwaniu związku z pracą, musi być oparte na dowo…
- III USKP 66/22 2023-02-01Czy zdarzenie polegające na upadku pracownika z pojazdu podczas wykonywania obowiązków służbowych, które nastąpiło w wyniku współdziałania czynników wewnętrznych (chorobowych) i zewnętrznych (upadek na twarde podłoże), m…
- II UKN 298/98 1998-11-13Czy zdarzenie, które nastąpiło po odsunięciu pracownika od wykonywania pracy, w czasie gdy samowolnie przebywał na terenie zakładu pracy i nie był w dyspozycji pracodawcy, może być uznane za wypadek przy pracy w rozumien…
Powołane przepisy
art. 74 § 1art. 6§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.