III PUNP 6/21

Sygn. akt III PUNP 6/21 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Leszek Bielecki w sprawie z powództwa M. K. przeciwko M. […] sp. z o.o. w R. o odszkodowanie i odprawę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24 czerwca 2021 r., na skutek skargi powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt IV Pa […], IV Pz […], I. odrzuca skargę, II. odstępuje od obciążania skarżącego kosztami zastępstwa procesowego pozwanych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w R. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 28 marca 2019 r., w sprawie IV Pa […] i IV Pz […] po rozpoznaniu apelacji pozwanego M. […] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. od wyroku Sądu Rejonowego w R. z 10 października 2018 r. w sprawie IV P […] zasądzającego na rzecz powoda M. K. kwotę 9.129,60 zł tytułem odszkodowania za naruszające przepisy prawa wypowiedzenie umowy o pracę oraz kwotę 686,40 zł tytułem odprawy pieniężnej, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. 2 W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego wyroku odwołujący zarzucił naruszenie art. 50 § 3 w związku z art. 8 k.p. oraz art. 183a k.p. przez złą subsumpcję, czyli nieprawidłowe dopasowanie stanu faktycznego sprawy do brzmienia powołanych przepisów prawa, jak również naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, a to art. 2, 24 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wniósł o uznanie, że wyrok Sądu Okręgowego w R. z 28 marca 2019 r. jest niezgodny z art. 50 § 3 w związku z art. 8 oraz art. 183a k.p. oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Wskazał, że od powyższego orzeczenia nie wnosił skargi kasacyjnej, albowiem nie został poinformowany o przysługującym prawie do wniesienia takiej skargi a w wyniku wydania zaskarżonego orzeczenia poniósł szkodę, gdyż utracił zatrudnienie czyli możliwość zarobkowania oraz możliwość uzyskania odszkodowania z tytułu wadliwego rozwiązania umowy o pracę. W odpowiedzi na skargę pozwany wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o wydanie postanowienia o jej oddaleniu oraz o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie spełniała wymaganych prawem warunków formalnych, dlatego podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Z kolei, zgodnie z art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. skarga powinna zawierać, między innymi, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego dotyczy. 3 Jednym z istotnych elementów konstrukcyjnych skargi jest uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Należy przy tym dostrzegać aspekt formalny i merytoryczny tego składnika skargi, omówiony szczegółowo w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006 nr 1, poz. 16). Aspekt merytoryczny łączy się wyraźnie i bezpośrednio z art. 4171 § 2 k.c., będącym przyczyną unormowania procesowego. Przepisy dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241-42412 k.p.c.) umożliwiają poszkodowanemu uzyskanie naprawienia przez Skarb Państwa szkody wyrządzonej wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem, nie otwierają natomiast drogi do realizacji innych zamierzeń, np. uzyskania satysfakcji moralnej. Z tego względu przystąpienie przez Sąd Najwyższy do badania zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wymaga uprawdopodobnienia przez skarżącego wyrządzenia szkody przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Jest to aspekt formalny. Uprawdopodobnienie szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.) polega na przedstawieniu wyodrębnionego wywodu wskazującego, że szkoda została wyrządzona oraz określającego czas jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 141; z 2 sierpnia 2006 r., I BP 2/06, OSNP 2007 nr 15-16, poz. 225). Użycie trybu dokonanego w art. 4245 § 1 pkt 4 i art. 4241 § 1 k.p.c. nakazuje przyjąć, że chodzi o szkodę, która już nastąpiła, a nie szkodę hipotetyczną, zagrażającą skarżącemu w przyszłości. Przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest istnienie szkody w chwili wnoszenia skargi, a nie możliwość wystąpienia szkody w przyszłości (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2006 r., II CNP 13/05, OSNC 2006 nr 6, poz. 110). W celu uprawdopodobnienia powstania szkody strony mogą się posługiwać zarówno środkami właściwymi dla zwykłego postępowania dowodowego, np. dokumentami, zeznaniami świadków lub opiniami biegłych, jak i środkami nieuznawanymi przez ustawę za dowody, np. pisemnymi oświadczeniami osób 4 trzecich. W uzasadnieniu postanowienia z 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006 nr 1, poz. 16), Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że uprawdopodobnienie szkody oznacza złożenie przez skarżącego oświadczenia, że szkoda wystąpiła, oraz wskazanie jej rodzaju i rozmiaru. Spełnienie tego warunku można przyjąć tylko wtedy, gdy twierdzenie to zostanie uzasadnione na tyle, że będzie można uznać je za prawdziwe. W tym celu skarżący może powoływać i przedstawiać wszelkie dowody. Już w chwili rozpoznawania skargi na bezprawność wyroku Sąd Najwyższy musi być przekonany, że szkoda rzeczywiście powstała, a także wiedzieć, na czym polega, jaki jest jej rozmiar i czy możliwe jest jej naprawienie przez wypłatę stosownego odszkodowania. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej skargi i konfrontując je z jej treścią, należy stwierdzić, że skarżący upatruje szkody w utracie zatrudnienia i możliwości zarobkowania. Wskazał, że zmuszony był do poszukiwania nowego zatrudnienia, co przerwało ciągłość zatrudnienia i gwarancję uzyskania środków utrzymania. Tak ujęta kwestia szkody wywołanej wydanym wyrokiem nie spełnia wymagania „uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody” w rozumieniu art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. Z tych względów skarga wnioskodawcy o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlegała odrzuceniu, o czym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 4248 § 1 i 2 k.p.c.