III PZP 20/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes SN F. Rusek (autor uzasadnienia). Sędziowie: A. Filcek, W. Formański (sprawozdawca), T. Kasiński, J. Knap, M. Piekarski, M. Rafacz-Krzyżanowska, AS. Rejman, Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski, T. Szymanek, K. Zieliński (współsprawozdawca), J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL S. Dzwonkowskiego, po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 lipca 1973 r. skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o rozstrzygnięcie następującego pytania prawnego:"Czy zakładowemu społecznemu inspektorowi pracy nie zatrudnionemu w zakładzie branży przemysłowej przysługuje ryczałtowe wynagrodzenie przewidziane w ust. 2 art. 11 ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o społecznej inspekcji pracy (jedn. tekst: Dz. U. z 1955 r. Nr 20, poz. 134), jeżeli swoje czynności wykonuje on w godzinach pracy, bez utraty bądź zmniejszania za ten czas wynagrodzenia za pracę?"i po zapoznaniu się ze stanowiskiem Centralnej Rady Związków Zawodowych,uchwalił udzielić odpowiedzi przeczącej.Uzasadnienie faktyczneMinister Sprawiedliwości przedstawił w trybie art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 15 lutego 1962 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 54) pełnemu składowi Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne:"Czy zakładowemu społecznemu inspektorowi pracy nie zatrudnionemu w branży przemysłowej należy się również ryczałtowe wynagrodzenie w sytuacji, gdy wykonuje on swoje czynności w godzinach pracy, bez utraty lub zmniejszania wynagrodzenia za pracę?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył w związku z tym, co następuje:Ustawa z dnia 4 lutego 1950 r. o społecznej inspekcji pracy (jedn. tekst: Dz. U. z 1955 r. Nr 20, poz. 134) stanowi w art. 11 ust. 1, że społeczni inspektorzy pracy wykonują swoje czynności w zasadzie poza godzinami pracy, a za zgodą kierownika zakładu pracy mogą dokonywać tych czynności także w czasie pracy.Między wyrażoną w wymienionych przepisach zasadą wykonywania czynności społecznego inspektora pracy poza godzinami pracy a przysługującym mu zryczałtowanym wynagrodzeniem istnieje ścisły związek, który nie może pozostać bez wpływu na wykładnię art. 11 ustawy, zwłaszcza gdy chodzi o społecznych inspektorów pracy nie zatrudnionych w branży przemysłowej.Z różnicy bowiem między charakterem działalności zakładów przemysłowych i innych zakładów produkcyjnych - lub zakładów zbliżonych do nich swoją działalnością albo z nimi zrównanych - a charakterem działalności innych zakładów, w szczególności urzędów i instytucji, wynika jakościowa odrębność czynności inspektorów społecznych zatrudnionych w wymienionych zakładach, zwłaszcza brak równości faktycznych ich obowiązków.Ta też odrębność charakteru czynności inspektora społecznego zatrudnionego nie w branży przemysłowej (lub do niej zbliżonej), podkreślona w pytaniu Ministra Sprawiedliwości, ma istotne znaczenie dla określenia jego uprawnień do zryczałtowanego wynagrodzenia. Przewidziane więc w związku z tym w ust. 2 cyt. przepisu zryczałtowane wynagrodzenie przysługuje zakładowemu społecznemu inspektorowi pracy (nie zatrudnionemu w branży przemysłowej) tylko za czynności w tym charakterze wykonywane poza godzinami pracy.Czynności społecznego inspektora pracy (zatrudnionego nie w branży przemysłowej), spełniane - wbrew powyższej zasadzie, wynikającej z art. 11 ust. 1 cyt. ustawy - w godzinach pracy, nie mogą zatem podlegać odrębnemu wynagrodzeniu, gdyż prowadziłoby to, przy jednoczesnym zachowaniu pełnego wynagrodzenia za wykonywaną pracę zawodową, do nie uzasadnionego przepisami ustawy, dodatkowego - za ten sam czas pracy - wynagrodzenia.Jeżeli zatem zakładowy społeczny inspektor pracy nie zatrudniony w branży przemysłowej wykonuje - jak to zakłada przedstawione przez Ministra Sprawiedliwości pytanie - związane z tą funkcją czynności w godzinach pracy, a jego wynagrodzenie za pracę nie ulega z tego tytułu zmniejszeniu, gdyż otrzymuje on je w pełnej wysokości, to w takim wypadku nie przysługuje mu zryczałtowane wynagrodzenie przewidziane w art. 11 ust. 2 ustawy o społecznej inspekcji pracy.Udzielona odpowiedź jest dostosowana do zakresu i stanu faktycznego objętego skierowanym do rozpoznania pytaniem i w tym też tylko zakresie nie ma zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 lutego 1972 r. III PZP 44/71 (OSNCP 1972, z. 5, poz. 62).