III PZP 31/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: K. Marowski, M. Piekarski, Z. Stypułkowska, A. Szczurzewski, J. Tyszka (sprawozdawca), M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL S. Dzwonkowskiego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy wystąpienie ze służby, przewidziane przez przepis § 79 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 listopada 1945 r. o służbie w przedsiębiorstwie «Polskie Koleje Państwowe» (Dz. U. Nr 52, poz. 299), przerywa ciągłość pracy z art. 16 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 11), wymaganą w myśl § 31 układu zbiorowego pracy pracowników przedsiębiorstw (zakładów) gospodarki komunalnej z dnia 25 kwietnia 1959 r., jeśli władza służbowa bez zwłoki wyraziła zgodę na wystąpienie?",uchwalił następującą odpowiedź:Pracownikowi kolejowemu poprzednio zatrudnionemu na podstawie nominacji, który dobrowolnie wystąpił ze służby i zmienił zatrudnienie w ciągu 3 miesięcy od rozwiązania stosunku służbowego, zalicza się okres pracy w służbie PKP dla uprawnień przewidzianych w § 31 i 52 układu zbiorowego pracy pracowników przedsiębiorstw (zakładów) gospodarki komunalnej z dnia 25 kwietnia 1959 r. Uzasadnienie faktyczneZ treści pytania oraz jego uzasadnienia wynika, że chodzi w nim o zmianę zatrudnienia dokonaną przez mianowanego pracownika kolejowego, który przed upływem 3 miesięcy od rozwiązania stosunku służbowego z PKP w drodze dobrowolnego wystąpienia ze służby został zatrudniony przez zakład pracy podlegający układowi zbiorowemu pracy pracowników gospodarki komunalnej.W pytaniu więc chodzi o to, czy w takim wypadku pracownik kolejowy, zmieniający zatrudnienie, zachowuje ciągłość pracy z art. 16 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r., wymaganą w myśl postanowień powyższego układu do nabycia w nowym zakładzie pracy prawa do dodatku za wysługę lat lub innych praw zależnych od określonego stażu pracy (np. prawa do premii jubileuszowej).Według § 31 w związku z § 52 ust. 2 układu zbiorowego pracy pracowników przedsiębiorstw (zakładów) gospodarki komunalnej z 1959 r. pracownikom podlegającym temu układowi przysługują m.in. dodatki za wysługę lat. Przy ustalaniu uprawnień do takiego dodatku zalicza się do okresu pracy, od którego dodatek zależy, okresy zatrudnienia w innych zakładach pracy, w których przewidziane są takie dodatki, jednakże pod warunkiem zachowania ciągłości pracy. Ciągłość zaś pracy - według powyższych postanowień układowych - ustala się według zasad obowiązujących przy określaniu uprawnień do urlopu wypoczynkowego.W okresie do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych przesłanki zachowania ciągłości pracy do powyższych celów określił przepis art. 16 powołanego w pytaniu dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. Na podstawie tego przepisu pracownik przechodzący do innego zakładu pracy w ciągu 3 miesięcy od ustania poprzedniego zatrudnienia zachowuje ciągłość pracy wymaganą przez prawo do nabycia lub zachowania prawa do urlopu, chyba, że rozwiązanie umowy o pracę w poprzednim zatrudnieniu nastąpiło z winy pracownika lub wskutek wypowiedzenia dokonanego przez pracownika (z wyjątkami z ust. 2 art. 16 dekretu).Uprawnienia powyższe - w myśl art. 16 ust. 6 cyt. dekretu - przysługują odpowiednio również pracownikom zatrudnionym na podstawie mianowania lub wyboru.Wątpliwość więc wyrażona w pytaniu, jeśli chodzi o wymieniony wyżej okres, dotyczy w istocie zagadnienia "odpowiedniego" stosowania wspomnianych przepisów do pracowników kolejowych, zatrudnionych na podstawie nominacji.Według przepisów powołanej w pytaniu pragmatyki służbowej pracowników kolejowych z dnia 2 listopada 1945 r. stosunek służbowy pracowników objętych tą pragmatyką może być rozwiązany m.in. przez dobrowolne wystąpienie pracownika ze służby (§ 77).Rozwiązanie takie wymaga do swej skuteczności zgody właściwego organu, który powinien zakomunikować pracownikowi swoją decyzję w tym przedmiocie w ciągu 4 tygodni. Jeżeli w ciągu tego czasu pracownikowi występującemu ze służby nie zakomunikowano żadnej decyzji, to jego zgłoszenie wystąpienia uważa się za przyjęte (§ 79). Odroczenie decyzji może nastąpić tylko w wypadku, gdy przeciwko pracownikowi występującemu ze służby toczy się postępowanie karne lub dyscyplinarne oraz gdy zalega on z zobowiązaniami pieniężnymi albo nie zdał prawidłowo urzędowania.Omawiana pragmatyka nie zna wprawdzie instytucji rozwiązania stosunku służbowego w drodze wypowiedzenia przez pracownika ani też instytucji rozwiązania tego stosunku za zgodą obu stron, niemniej jednak rozwiązanie stosunku służbowego przez dobrowolne wystąpienie pracownika ze służby za zgodą właściwego organu wykazuje daleko idące podobieństwo do rozwiązania umowy o pracę za obopólnym porozumieniem stron. Takie zaś rozwiązanie nie przerywa ciągłości pracy w razie podjęcia przez pracownika nowej pracy w ciągu 3 miesięcy od ustania poprzedniego zatrudnienia. Przy odpowiednim więc zastosowaniu art. 16 ust. 1 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. do pracownika zatrudnionego na podstawie nominacji należy przyjąć, że również taki pracownik zachowuje ciągłość pracy, jeśli zmienił zatrudnienie w ciągu 3 miesięcy od rozwiązania w powyższy sposób stosunku służbowego.Zgoda właściwego organu na dobrowolne wystąpienie pracownika ze służby jest warunkiem skuteczności rozwiązania stosunku służbowego. Nie oznacza to jednak, że do zachowania przez pracownika ciągłości pracy zgoda ta musi być wyrażona niezwłocznie.Godzi się także dodać, że żadne racje społeczne nie przemawiają przeciwko jednakowemu potraktowaniu pod tym względem pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę i pracowników zatrudnionych na podstawie nominacji, a tym samym za odmiennym (mniej korzystnym) potraktowaniem tych ostatnich w omawianym zakresie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w występującym już od dłuższego czasu w naszym ustawodawstwie dążeniu do zrównania sytuacji prawnej ogółu pracowników, polegającym na usuwaniu nieuzasadnionych różnic nie tylko między pracownikami umysłowymi i fizycznymi, lecz również między pracownikami obu powyższych kategorii.Do podobnych wniosków należy dojść także, jeśli chodzi o przejście pracownika do innego zakładu pracy po wejściu w życie ustawy urlopowej z 1969 r.Wymieniona ustawa nie zna wprawdzie pojęcia "ciągłość pracy", a z chwilą jej wejścia w życie utraciły moc wszelkie dotychczasowe przepisy dotyczące pracowniczych urlopów wypoczynkowych, w tym także art. 16 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. w powyższym zakresie (art. 32 ust. 1). Niemniej jednak ustawa ta pozwala na wliczenie okresów poprzedniego zatrudnienia do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia urlopowe pracownika. W myśl bowiem art. 5 ust. 1 ustawy do okresu pracy, od którego zależy nabycie prawa do urlopu lub jego wymiar, wlicza się okresy zatrudnienia w poprzednich zakładach pracy, jeżeli zmiana zatrudnienia nastąpiła w ciągu 3 miesięcy od rozwiązania stosunku pracy.Z praktycznego punktu widzenia dopuszczalność takiego zaliczenia równa się ciągłości pracy, o której mowa w powołanym w pytaniu układzie zbiorowym pracy przy określaniu uprawnień do urlopu wypoczynkowego.Ustawa urlopowa z 1969 r. ma zastosowanie do ogółu pracowników bez względu na sposób nawiązania stosunku pracy (stosunku służbowego), a więc do pracowników zatrudnionych zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i na podstawie nominacji.Mianowany więc pracownik kolejowy, który po dobrowolnym wystąpieniu ze służby zmienił zatrudnienie w ciągu 3 miesięcy od rozwiązania stosunku służbowego, zachowuje ciągłość pracy wymaganą przez przepisy układowe do nabycia w nowym zakładzie pracy prawa do dodatku za wysługę lat, a także prawa do innych świadczeń związanych z określonym stażem pracy.Dotyczy to oczywiście tylko przesłanki ciągłości pracy, nabycie bowiem prawa do wymienionego dodatku bądź do innych świadczeń uzależnione jest - w myśl wspomnianych przepisów układowych - także od istnienia dalszej przesłanki, a mianowicie od tego, czy w poprzednich zakładach pracy, w których zatrudnienie podlega zaliczeniu, obowiązywały przepisy dotyczące takiego dodatku bądź innych świadczeń.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na postawione pytanie udzielił odpowiedzi wymienionej w sentencji uchwały.