III PZP 35/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Kasiński. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, W. Myga (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Iwony Kaszczyszyn, w sprawie z wniosku Alfreda P., Romana K., Stanisława M. i Andrzeja S. przeciwko Okręgowemu Przedsiębiorstwu Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi w P. Oddział Rejonowy w W. o wynagrodzenie za czas dojazdu do pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 10 lipca 1984 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy przez wyznaczone miejsce pracy stosownie do art. 4 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Państwowych Przedsiębiorstw Rolnych należy rozumieć stałe miejsce pracy określone w umowie o pracę, oddalone od siedziby zakładu pracy o ponad 2 km, czy też oznacza ono miejsce wykonywania pracy stosownie do bieżących potrzeb zakładu pracy?"podjął następującą uchwałę:Wyznaczonym miejscem pracy w rozumieniu art. 4 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Państwowych Przedsiębiorstw Rolnych z dnia 24 grudnia 1974 r. jest stałe lub doraźnie wyznaczone miejsce wykonywania pracy.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawcy dochodzą zasądzenia od strony pozwanej wynagrodzenia za czas dojazdu z siedziby pozwanego zakładu pracy do miejsca wykonywania pracy w bazie w Ł.Terenowa Komisja Rozjemcza uwzględniła ich roszczenia po ustaleniu, że stosunek pracy wnioskodawców regulowany jest Układem Zbiorowym Pracy dla Pracowników Państwowych Przedsiębiorstw Rolnych z dnia 24 grudnia 1974 r. Zgodnie z art. 4 pkt 1 i 2 tego Układu, w przypadku kiedy wyznaczone miejsce pracy oddalone jest od siedziby zakładu pracy o ponad 2 km, to zakład pracy zobowiązany jest zapewnić środek lokomocji do przewozu pracowników, a czas przejazdu do i z pracy wlicza się do czasu pracy. W związku z tym, że wyznaczone miejsce pracy wnioskodawców było położone w odległości ponad 2 km od siedziby zakładu pracy, zdaniem Komisji Rozjemczej, czas przejazdu do miejsca wykonywania pracy wlicza się do czasu pracy.Przy rozpoznaniu odwołania strony pozwanej Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych powziął poważne wątpliwości prawne sprecyzowane w pytaniu jak na wstępie.Ze sformułowania art. 4 pkt 1 i 2 Układu Zbiorowego Pracy mogłoby, zdaniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wynikać, że w każdym przypadku dojazdu do miejsca pracy znajdującego się ponad 2 km od siedziby zakładu pracy czas dojazdu wlicza się do czasu pracy. Dotyczyłoby to przypadków, kiedy miejsce pracy poza siedzibą zakładu pracy zostało wyznaczone w umowie o pracę, jak również sporadycznych przypadków wyznaczenia miejsca pracy poza siedzibą zakładu pracy.W przedmiotowej sprawie miejsce pracy wnioskodawców poza siedzibą zakładu pracy wyznaczono na stałe w umowach o pracę. W tej sytuacji stosowanie zasady wynikającej z art. 4 pkt 1 i 2 Układu Zbiorowego Pracy jest, zdaniem Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wątpliwe.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Różnorodność sytuacji faktycznych występujących w zależności od położenia miejsca zamieszkania pracownika i miejsca wykonywania pracy może powodować wątpliwości co do zakresu stosowania art. 4 pkt 2 Układu Zbiorowego Pracy obowiązującego u strony pozwanej. Natomiast sama treść powołanego przepisu jest jasna i nie powinna rodzić wątpliwości. Z powołanego wyżej art. 4 pkt 2 tego Układu wnika, że w każdym wypadku, gdy wyznaczone miejsce pracy położone jest w odległości ponad 2 km od siedziby zakładu pracy, zakład ten zobowiązany jest zapewnić środek lokomocji do przewiezienia pracownika. Przepis nie daje podstaw do rozróżnienia uprawnień pracownika do przejazdu zakładowym środkiem lokomocji w zależności od tego, czy wyznaczone miejsce pracy jest stałym miejscem pracy, czy też zostało ono wyznaczone doraźnie, w zależności od potrzeb zakładu pracy. Każdy więc przejazd pracownika do miejsca pracy oddalonego o ponad 2 km od siedziby zakładu pracy odbywa się na warunkach określonych art. 4 pkt 2 tego Układu, tzn. zakład pracy zobowiązany jest do przewozu pracownika, a czas tego przejazdu podlega wliczeniu do czasu pracy. Uregulowanie powyższe pod względem obliczania czasu pracy jest korzystniejsze od postanowienia art. 128 k.p.Rozpatrując zakres art. 4 pkt 2 powołanego Układu, nie można pominąć postanowienia pkt 1 tegoż art. 4. Wynika z niego, że za początek czasu pracy uważa się zgłoszenie pracownika w siedzibie zakładu pracy lub w wyznaczonym miejscu, jeżeli jego odległość od zakładu pracy nie przekracza 2 km. Jeżeli więc wyznaczone miejsce pracy nie jest położone w odległości ponad 2 km od siedziby zakładu pracy, pracownik zobowiązany jest zgłosić się w tym miejscu i czasu dojścia (przejazdu) do tego miejsca nie wlicza się do czasu pracy.Z porównania zakresu przepisów pkt 1 i pkt 2 art. 4 Układu wynika, że pracownik obowiązany jest stawić się do pracy w siedzibie zakładu pracy lub miejscu, do którego odległość od siedziby zakładu pracy nie przekracza 2 km, a w każdym przypadku, gdy wyznaczone miejsce pracy stałe lub doraźne znajduje się w odległości ponad 2 km od siedziby zakładu, zakład pracy zobowiązany jest do zorganizowania transportu, a czas przejazdu wlicza się do czasu pracy. W przypadku jednak, gdy pracownik nie mieszka w siedzibie zakładu pracy, a miejsce (stałe lub doraźne) wykonywania pracy znajduje się ponad 2 km od siedziby zakładu pracy, pracownik we własnym zakresie powinien stawić się w zakładzie pracy, skąd powinien być przewieziony przez zakład pracy do miejsca wykonywania pracy.Jeżeli natomiast miejsce zamieszkania pracownika położone jest na trasie przejazdu z siedziby zakładu pracy do miejsca wykonania pracy, czas pracy pracownika rozpoczyna się z chwilą rozpoczęcia przejazdu transportem zakładowym z miejsca zamieszkania pracownika.W związku z powyższym należało na przedstawione pytanie prawne udzielić odpowiedzi jak w uchwale.