III PZP 37/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Zaziemski. Sędziowie SN: B. Błachowska, E. Brzeziński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Grocholi, w sprawie z wniosku Józefa N. przeciwko Sądowi Rejonowemu w Żarach o wypłatę nagrody z zakładowego funduszu nagród po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie postanowieniem z dnia 25 maja 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy wynagrodzenie prowizyjne stanowiące część opłat pobranych za dokonanie przez komornika czynności egzekucyjnych podlega wyłączeniu z wynagrodzenia stanowiącego podstawę naliczania indywidualnej nagrody z zakładowego funduszu nagród (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego - Dz. U. Nr 27, poz. 150)?"podjął następującą uchwałę:Przysługujące komornikowi z mocy § 36 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1960 r. o komornikach w brzmieniu nadanym przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 września 1971 r. (Dz. U. Nr 26, poz. 237) dodatkowe wynagrodzenie prowizyjne nie podlega wyłączeniu przy ustalaniu wysokości indywidualnej nagrody komornika, przewidzianej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz. U. Nr 27, poz. 150). Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca jest komornikiem Sądu Rejonowego w Żarach i domaga się w niniejszej sprawie nakazania Sądowi Rejonowemu w Żarach wypłacenia mu kwoty 10.232,48 zł tytułem nagrody z zakładowego funduszu nagród za rok 1981. Zdaniem wnioskodawcy do podstawy obliczania nagrody powinno się wliczyć również należne mu na podstawie § 36 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 grudnia 1960 r. o komornikach (Dz. U. z 1961 r. Nr 13, poz. 66) w brzmieniu nadanym temu paragrafowi przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 4 września 1971 r. zmieniające rozporządzenie o komornikach (Dz. U. Nr 26, poz. 237) "dodatkowe wynagrodzenie prowizyjne w wysokości 40% opłat pobranych przez niego...".Terenowa Komisja Rozjemcza w Żarach orzeczeniem z dnia 20 kwietnia 1982 r. wniosek oddaliła z powołaniem się na wyjaśnienie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 12 marca 1982 r. P-I/III-7220-99-779/82. W piśmie tym wyjaśniono m.in., że podstawy naliczania wysokości indywidualnej nagrody z zakładowego funduszu nagród w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz. U. Nr 27, poz. 150) nie stanowi wynagrodzenie prowizyjne stanowiące część opłat pobranych za dokonane przez komornika czynności egzekucyjne.W związku z odwołaniem wnioskodawcy od orzeczenia Komisji Rozjemczej, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, przytoczone w części wstępnej niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego (Dz. U. Nr 27, poz. 150) stanowi, co następuje:"Wysokość indywidualnej nagrody ustala się na podstawie wynagrodzenia za czas efektywnie przepracowany oraz wynagrodzenia za urlop, wypłaconego z osobowego funduszu płac, po wyłączeniu:1) 50- i 100-procentowych dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych,2) nagród wypłacanych ze środków nie objętych planowym funduszem płac,3) premii i nagród wypłacanych ze środków nie objętych planowanym funduszem płac".Przepis ten, używając wyrażenia "osobowy fundusz płac" nie podaje własnej definicji tego pojęcia. Przydatne okazuje się więc określenie składników osobowego funduszu płac zawarte w uchwale nr 158 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r. w sprawie składników funduszu płac (M.P. Nr 13, poz. 212) oraz w załączniku nr 1 do tej uchwały. Po myśli zaś § 4 ust. 1 (pkt a) powołanej uchwały osobowy fundusz płac obejmuje m.in. wynagrodzenia pracowników pozostających w ewidencji personalnej zakładu pracy, należne ze stosunku pracy. Jest to określenie ogólne, upoważniające do wniosku, że fundusz płac obejmuje również wynagrodzenie komornika, o jakim mowa, skoro - mimo całej swej specyfiki - jest to jednak "wynagrodzenie pracownika pozostającego w ewidencji personalnej zakładu pracy" i to wynagrodzenie wypłacane przez pracodawcę, tj. przez Sąd, przy którym działa komornik, a przy tym pkt 3 i 4 części I ust. 1 załącznika nr 1 do uchwały nr 158 zaliczają wprost do wynagrodzeń objętych osobowym funduszem płac również wynagrodzenia według prowizyjnej formy płac i wynagrodzenia specjalne, żaden zaś inny przepis nie wyłącza z tej grupy wynagrodzeń wynagrodzenia prowizyjnego komornika.Z uwagi na to, że rozważane wynagrodzenie prowizyjne wchodzi w skład osobowego funduszu płac uwzględnia się je m.in. przy obliczaniu kwoty ekwiwalentu za nie wykorzystany przez komornika urlop wypoczynkowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1977 r. I PR 41/77). Uwzględnia się je również przy obliczaniu należnej komornikowi emerytury lub renty (por. wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 grudnia 1971 r. IV TR 1434 - Zbiór Orzeczeń Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z 1971 r. poz. 46). Bezpośrednio zresztą rozważane wynagrodzenie komorników zaliczone zostało do osobowego funduszu płac w części II pkt 4 § 11 poz. 113 załącznika nr 1 do zarządzenia nr 2/80/F Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 1980 r. w sprawie utworzenia w obrębie niektórych paragrafów klasyfikacji dochodów i wydatków budżetu resortu sprawiedliwości szczegółowych podziałek klasyfikacji zwanych pozycjami.W konsekwencji brak jest podstaw do wniosku, że rozważane wynagrodzenie komornika nie wchodzi do podstawy obliczania indywidualnej nagrody należnej komornikowi z mocy art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 150). Odmienne stanowisko wyrażone w piśmie Ministerstwa Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 12 marca 1982 r. P-I/III-7220-99-779/82, nie poparte zresztą żadnym uzasadnieniem, nie może być - w takiej sytuacji - uznane za trafne.