III PZP 5/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie: W. Masewicz, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po wysłuchaniu wniosku prokuratora Prokuratury Generalnej PRL S. Dzwonkowskiego, w sprawie z powództwa Włodzimierza P. przeciwko Ośrodkowi Transportu Leśnego w P. o wynagrodzenie za pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 15 listopada 1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przy obliczaniu wynagrodzenia brygadzistów brygad mechanicznych ośrodka transportu leśnego ustala się w miesiącu rozliczeniowym liczbę «wozodni» posiadania pojazdów w ten sposób, że sumuje się kalendarzowe dni posiadania poszczególnych pojazdów samochodowych, a więc zalicza się tu również niedziele i święta, natomiast «wozodni» postojów obejmują tylko dni robocze, niedziele zaś i święta nie mogą być do nich zaliczone, czy też - jeżeli postój został zarządzony na okres dłuższy, przy czym na długość jego trwania brygadzista nie miał żadnego wpływu, a na okres ten przypadają niedziele i święta - niedziele i święta powinny być do tego okresu zaliczone oraz czy powinny być zaliczone nie tylko w okresie bieżących remontów, ale i przy postojach z innych przyczyn - jak przyczyny atmosferyczne, brak drewna do zrywki itp.?",powziął następującą uchwałę:Przy obliczaniu wynagrodzenia brygadzistów brygad mechanicznych ośrodka transportu leśnego pomniejsza się ewidencyjną liczbę pojazdów o liczbę pojazdów nie eksploatowanych w niedziele i dni świąteczne, jeżeli w tych dniach praca była zarządzona, lecz pracownicy nie mogli jej świadczyć z przyczyn nie leżących po ich stronie (§ 7 pkt 1, 2 i 4 części VI załącznika nr 1 do zbiorowego układu pracy dla pracowników zatrudnionych w ośrodkach transportu leśnego i składnicy zaopatrzenia technicznego leśnictwa z dnia 30 X 1967 r.). Uzasadnienie faktycznePowód był zatrudniony w Ośrodku Transportu Leśnego w P. w charakterze brygadzisty. Jego zdaniem zakład pracy wadliwie obliczył mu wynagrodzenie za lata 1966-1968 i z tego tytułu domaga się zasądzenia od niego 16.000 zł. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zajmując stanowisko, że wynagrodzenie powoda zostało obliczone zgodnie z przepisami obowiązującego strony zbiorowego układu pracy.Sąd Powiatowy oddalił powództwo z tym uzasadnieniem, że pozwany Ośrodek Transportu Leśnego prawidłowo obliczył zarobki powoda, nie biorąc pod uwagę dni postoju przypadających w niedziele i święta, w okresie remontu bieżącego lub kapitalnego środków transportu. W myśl bowiem układu zbiorowego pracy z dnia 30.X.1967 r. dla pracowników zatrudnionych w ośrodkach transportu leśnego brygadziści otrzymują wynagrodzenie w zależności od liczby pojazdów, pomniejszonej o liczbę pojazdów znajdujących się w naprawie głównej, bieżącej oraz na postoju na podstawie zarządzenia administracji.Od wyroku tego powód złożył rewizję, zarzucając Sądowi Powiatowemu sprzeczność istotnych ustaleń z treścią materiału dowodowego oraz błędną wykładnię przepisów obowiązującego strony układu zbiorowego pracy.Sąd Wojewódzki odroczył rozprawę i na podstawie art. 391 § 1 k.p.c. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, które sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przy obliczaniu wynagrodzenia brygadzistów brygad mechanicznych ośrodka transportu leśnego pomniejsza się ewidencyjną liczbę pojazdów o liczbę pojazdów nie eksploatowanych w niedziele i dni świąteczne, jeżeli w tym czasie pojazdy były w remoncie lub nie były eksploatowane z innych przyczyn, jak np. z przyczyn atmosferycznych, braku drewna do zrywki itp.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne sprowadza się do właściwej interpretacji § 7 część VI załącznika nr 1 do układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w ośrodkach transportu leśnego i składnicy zaopatrzenia technicznego leśnictwa z dnia 30.X.1967 r.Analogiczne zagadnienie było już rozważane przez Sąd Najwyższy w sprawie sygn. III PZP 38/71. W uchwale z dnia 17.II.1972 r. wyrażony został następujący pogląd:"W ośrodkach transportu leśnego przy obliczaniu średniego zarobku kierowcy w brygadzie nie pomniejsza się ewidencyjnej liczby pojazdów o liczbę pojazdów nie eksploatowanych w niedziele i dni świąteczne, chyba że w wymienionych dniach pojazdy te znajdują się w naprawie głównej, naprawie bieżącej oraz na postoju zarządzonym przez administrację (§ 7 pkt 1, 2 i 4 załącznika nr 1 część VI do układu zbiorowego pracy dla pracowników zatrudnionych w ośrodkach transportu leśnego i składnicy zaopatrzenia technicznego leśnictwa z dnia 30.X.1967 r.)".Sprawa, na tle której zapadła wyżej cytowana uchwała, również dotyczyła wynagrodzenia brygadzisty, który otrzymuje wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej średniemu zarobkowi kierowcy w powierzonej mu brygadzie, przy zastosowaniu współczynnika 1,2.Średni zarobek kierowcy w brygadzie ustala się na podstawie sum faktycznie osiągniętych w miesiącu rozliczeniowym zarobków wszystkich kierowców brygady oraz ewidencyjnej liczby pojazdów. Przez ewidencyjną liczbę pojazdów w brygadzie rozumie się - w świetle cytowanego § 7 pkt 4 - liczbę pojazdów przydzielonych brygadzie i znajdujących się w jej posiadaniu w okresie rozliczeniowym. Przy obliczaniu zaś średniego zarobku kierowcy w brygadzie ewidencyjną liczbę pojazdów pomniejsza się o liczbę pojazdów znajdujących się w miesiącu rozliczeniowym w naprawie głównej, naprawie bieżącej oraz na postoju zarządzonym przez administrację.Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu uchwały sygn. III PZP 38/71, że niedziele i święta, jako dni ustawowo wolne od pracy, nie mogą być uważane za czas postoju pojazdów zarządzonego przez administrację. W dniach ustawowo wolnych od pracy kierowcy w zasadzie nie pracują i nie pobierają wynagrodzenia.Nie pracują w zasadzie w tych dniach także brygadziści, i dlatego brak jest podstaw, aby przy obliczaniu ich wynagrodzenia powiększać je przez zmniejszenie liczby pojazdów o liczbę pojazdów w tych dniach nie eksploatowanych. Sytuacja przedstawia się jednak inaczej, gdy kierowcy i brygadziści byli w niedziele i święta gotowi do pracy i doznali przeszkody w jej wykonywaniu z przyczyn nie leżących po ich stronie. Zachodzić to będzie wówczas, gdy praca w dniach ustawowo od niej wolnych była przewidziana, lecz nie została wykonana dlatego, że pojazd w niedzielę czy święto w miesiącu rozliczeniowym był w naprawie głównej, naprawie bieżącej lub na postoju zarządzonym przez administrację. Przyczyna, dla której administracja podjęła taką decyzję, jeżeli tylko nie leży ona po stronie pracownika, jest obojętna.W ten sposób interes kierowców i brygadzistów - o których mowa - jest w pełni chroniony. Należy ponadto nadmienić, że przepisy płacowe muszą być wykładane ściśle, a zasady słuszności odgrywają rolę przy redagowaniu układów zbiorowych pracy, ale nie przy ich wykładni.Dlatego też należało na postawione pytania udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały, zwracając jedynie uwagę na to, że cytowany układ zbiorowy pracy obowiązuje od dnia 1.X.1967 r., a roszczenia powoda obejmują okres od 1966 do 1968 r.