III PZP 8/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: A. Grymaszewski, M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z wniosku Zenona R. przeciwko Rolniczemu Kombinatowi Spółdzielczemu B-S. w S. o wyższe odszkodowanie w tytułu wypadku przy pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 sierpnia 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy żądanie pracownika zwiększenia odszkodowania na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. Nr 20, poz. 105) z powodu zwiększenia trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem wypadku przy pracy podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, jeżeli pracownik nie udokumentował wniosku zaświadczeniem lekarskim przewidzianym w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 36, poz. 199)?"udzielił następującej odpowiedzi:Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca otrzymał jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w dniu 17.I.1975 r. w wysokości odpowiadającej 30% uszczerbkowi na zdrowiu. Wnioskodawca twierdzi, że stan jego zdrowia w następstwie wypadku przy pracy uległ pogorszeniu i wystąpił do zakładu pracy o wypłatę wyższego odszkodowania. Zakład pracy przekazał ten wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w celu ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu wnioskodawcy.Komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia orzekła 20% stałego uszczerbku na zdrowiu wnioskodawcy z tytułu następstw wypadku przy pracy, i na tej podstawie zakład pracy odmówił wnioskodawcy wypłaty dodatkowego odszkodowania.Zakładowa komisja rozjemcza oddaliła żądanie wnioskodawcy o zapłatę kwoty 25.700 zł dodatkowego odszkodowania, powołując się na ustalenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w przedmiocie stopnia uszczerbku na zdrowiu wnioskodawcy. Komisja uznała brak podstaw do zasądzenia na rzecz wnioskodawcy zwiększonego odszkodowania, skoro ustalono 20% uszczerbku na zdrowiu, a wiec niższy od poprzedniego. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przy rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy od orzeczenia komisji rozjemczej stwierdził, że wnioskodawca w postępowaniu o ponowne ustalenie stopnia stałego uszczerbku na zdrowiu przed komisją lekarską nie udokumentował pogorszenia się jego stanu zdrowia zaświadczeniem lekarskim i przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone wyżej zagadnienia prawne. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zakład pracy wypłaca jednorazowo odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy na wniosek pracownika. Wysokość tego odszkodowania jest zależna od procentu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy ustala komisja lekarska do spraw inwalidztwa i zatrudnienia (art. 36 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - Dz. U. Nr 20, poz. 105).W związku z tak ukształtowanym ustawowo trybem postępowania w przedmiocie wypłaty pracownikowi przez zakład pracy jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacenia świadczeń z tytułu wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 36, poz. 199) zakład pracy przekazuje wniosek pracownika o przyznanie jednorazowego odszkodowania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w celu ustalenia przez komisje lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia stopnia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu i jego związku z wypadkiem przy pracy.W postępowaniu przed komisją lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia na podstawie § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia wymagane jest - w przypadku domagania się przez poszkodowanego pracownika ponownego ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu - udokumentowanie zaświadczeniem lekarskim pogorszenia się stanu zdrowia. Postępowanie to ma na celu uzyskanie przez zakład pracy wymaganej ustawą przesłanki do wypłaty bądź odmowy wypłaty pracownikowi jednorazowego odszkodowania. Poszkodowany w wypadku przy pracy ma interes w tym, by dopełnić formalności wymaganych dla uzyskania od zakładu pracy jednorazowego odszkodowania. Ustalenie przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia stopnia uszczerbku na zdrowiu i jego związku z wypadkiem powinno bowiem spowodować wypłacenie poszkodowanemu przez zakład pracy stosownego jednorazowego odszkodowania, bez potrzeby prowadzenia sporu z tym zakładem przed powołanymi dla rozpatrywania tych sporów organami.Orzeczenie komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w przedmiocie ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu nie podlega zaskarżeniu do organów powołanych do rozpatrywania spraw pracowników przeciwko zakładom pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w tym postępowaniu nie wydaje decyzji.Niezależnie jednak od wyniku postępowania wewnątrzzakładowego i przed komisją lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia poszkodowany może wystąpić z wnioskiem o jednorazowe odszkodowanie do komisji rozjemczej na podstawie art. 38 ust. 1 powołanej ustawy i art. 248 § 1 pkt 5 k.p. Postępowanie przed komisją rozjemczą wszczęte na skutek wniosku pracownika nie jest postępowaniem odwoławczym w znaczeniu instancyjnym od decyzji zakładu pracy, czy też orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, lecz określonym przez prawo postępowaniem przed organami powołanymi do rozpatrywania sporów miedzy pracownikami i zakładami pracy.W tym zaś postępowaniu - z mocy art. 11 ust. 1 ustawy wypadkowej - uwzględnienie wniosku o przyznanie pracownikowi zwiększonego odszkodowania zależy od wykazania przez niego, że stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu uległ zwiększeniu co najmniej o 10% w stosunku do tego, który był podstawą przyznania odszkodowania. Jeżeli żądanie podwyższonego odszkodowania dotyczy skutków wypadku przy pracy, zaistniałego przed wejściem w życie ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r., podstawę prawną tego żądania stanowi art. 49 ust. 4 tej ustawy.W przepisach dotyczących tego postępowania brak szczególnych rygorów dowodowych, a zwłaszcza nie uzależniają one możliwości zasądzenia wyższego odszkodowania od przedstawienia przez pracownika zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego pogorszenie jego stanu zdrowia. Obowiązują więc ogólne zasady dowodowe i pracownik może wykazywać okoliczności uzasadniające zasądzenie wyższego jednorazowego odszkodowania na podstawie wszelkich środków dowodowych. Takim środkiem dowodowym jest też zaświadczenie lekarskie wymienione w § 5 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Brak jest jednak uzasadnienia prawnego do uznania, że niezłożenie takiego zaświadczenia przez pracownika wyłącza możliwość merytorycznego rozpatrzenia sporu między tym pracownikiem i zakładem pracy o jednorazowe odszkodowanie przez komisję rozjemczą, a w instancji odwoławczej przez okręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.