III SK 14/16

Sygn. akt III SK 14/16 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z powództwa R. Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki z udziałem zainteresowanych: R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i S. J. o wstrzymanie dostaw energii, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 30 listopada 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt VI ACa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z 9 czerwca 2015 r., VI ACa (…) Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację R. Spółka Akcyjna w W. (powód), wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego w W.- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 24 kwietnia 2014 r., XVII AmE (…), oddalającego odwołanie powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE) z 6 czerwca 2012 r., nr (…) stwierdzającej, że 2 wstrzymanie dostaw energii elektrycznej do obiektu S. J. (zainteresowany) przez R. sp. z o.o. w W. (operator) było nieuzasadnione. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu wstrzymania przez powoda dostaw energii do obiektu zainteresowanego, tj. 13 czerwca 2011 r., przedsiębiorstwo energetyczne znajdowało się w uprzywilejowanej względem odbiorcy sytuacji, gdyż tylko od jego decyzji zależało, czy w celu wymuszenia zapłaty należności sięgnie po najdalej idący środek w postaci odcięcia dostaw energii odbiorcy, czy też nie. W ocenie Sądu Apelacyjnego przedsiębiorstwo energetyczne powinno korzystać z uprawnienia wynikającego z art. 6 ust. 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, dalej jako Prawo energetyczne lub PE), w sposób powściągliwy oraz w sytuacjach, gdy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu drugiej instancji, zainteresowany był uprawniony do powzięcia uzasadnionych wątpliwości, co do wysokości naliczonej należności za dostawy energii, z uwagi na wadliwość zainstalowanego u niego urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego, które wprawdzie dokonywało prawidłowych pomiarów, jednakże pokazywało błędne odczyty. Wadliwość urządzenia została potwierdzona i była zawiniona przez powoda, gdyż licznik stanowił jego własność. W ocenie Sądu Apelacyjnego prawidłowe było stanowisko przyjęte zarówno przez Prezesa URE, jak i Sąd pierwszej instancji, że w sytuacji, w sytuacji, gdy przepisy prawa nie przyznawały dostawcy energii uprawnienia do korygowania faktur na niekorzyść odbiorcy wobec zaniżenia należności, na które opiewały wcześniej wystawione faktury, z przyczyn niezawinionych przez odbiorcę, to wynikłe z nieprawidłowych odczytów należności były sporne i wobec kwestionowania ich przez odbiorcę jedynym sposobem do uzyskania zaspokojenia tych należności przez dostawcę było wystąpienie na drogę sądową. Brak dobrowolnego uiszczenia spornych należności nie mógł, w świetle art. 6 ust. 3a PE, w ówczesnym brzmieniu, stanowić podstawy do wstrzymania dostawy energii. Sąd drugiej instancji stwierdził ponadto, że w sytuacji nienależnego wykonania zobowiązania przez przedsiębiorstwo energetyczne, polegającego na 3 zainstalowaniu w lokalu zainteresowanego wadliwego urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego, przedsiębiorstwo to nie powinno stosować wobec odbiorcy, zgłaszającego wątpliwości co do wysokości należności i prawidłowości jej naliczenia, najbardziej uciążliwego środka, przewidzianego w Prawie energetycznym, tj. wstrzymania dostaw energii elektrycznej, bez uprzedniego pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł powód, zaskarżając go w całości. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, które w istocie można sprowadzić do pytania: czy przedsiębiorstwu energetycznemu przed dniem 11 września 2013 r. przysługiwało, na podstawie art. 6 ust. 3a PE, uprawnienie do wstrzymania dostaw energii elektrycznej, w przypadku kwestionowania przez odbiorcę rozliczenia pobranej energii? W odpowiedzi na skargę kasacyjną powoda Prezes URE wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenia od powoda kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Skarga kasacyjna powoda nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania, ponieważ w okolicznościach faktycznych sprawy, w której została wniesiona, Sąd Apelacyjny zastosował art. 6 ust. 3a PE w sposób jak najbardziej prawidłowy. Nie zachodziła w rezultacie publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego wskazanego we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej powoda do rozpoznania, gdyż w tak szczególnych okolicznościach faktycznych rozstrzygnięcie objętego skargą problemu prawnego nie mogło w żaden sposób rzutować na ocenę zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy dostrzega problem, jaki dla powoda może ewentualnie stanowić zawężająca wykładnia wynikającego z art. 6 ust. 3a PE uprawnienia do wstrzymania dostaw energii. Nie można dopuścić do nadużywania prawa odbiorców energii do kwestionowania każdej zafakturowanej należności za 4 dostarczoną energię, jako pretekstu do odmowy zapłaty, tylko z powodu niezadowolenia z wysokości rachunku lub zgłoszenia samych wątpliwości co do jego rzetelności. Nie każdy zatem przypadek kwestionowania wysokości rachunku za energię elektryczną może stanowić podstawę do negatywnej oceny zastosowania przez powoda art. 6 ust. 3a PE. Jednakże, w sytuacji faktycznej takiej jak w niniejszej sprawie, w której z wiążących dla Sądu Najwyższego ustaleń wynika, że w lokalu zainteresowanego zainstalowano wadliwie działające urządzenie pomiarowo-rozliczeniowe, dostarczające powodowi nieprawidłowych odczytów, zastosowanie art. 6 ust. 3a PE należy uznać za oczywiście nieproporcjonalną reakcję przedsiębiorstwa energetycznego na zachowanie odbiorcy energii, słusznie (zasadnie) kwestionującego rzetelność wyliczenia wysokości nieopłaconej należności. Zdaniem Sądu Najwyższego, uprawnienie, o którym mowa w art. 6 ust. 3a PE, służące dyscyplinowaniu odbiorców energii w terminowym uiszczaniu należności na rzecz dostawcy energii, nie zostało przewidziane jako instrument służący wymuszaniu pokrywania przez odbiorców energii należności, których wysokość okazuje się sporna wskutek działań powoda (instalacja rzeczywiście - realnie, a nie hipotetycznie - wadliwe działającego układu pomiarowo-rozliczeniowego). Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.