III SK 43/04
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2004-05-11
Skład orzekający: Kazimierz Jaśkowski, Beata Gudowska, Andrzej Wasilewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady, że sędzia sądu niższego nie może być przewodniczącym składu w sądzie wyższym, powoduje nieważność postępowania cywilnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że naruszenie zasady, iż sędzia sądu niższego nie może być przewodniczącym składu w sądzie wyższym, poza wyjątkami przewidzianymi w przepisach, powoduje nieważność postępowania cywilnego na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. W analizowanej sprawie sędzia sądu rejonowego, delegowany do orzekania w sądzie okręgowym, nie posiadał uprawnienia do przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten sąd w pierwszej instancji, co skutkowało nieważnością postępowania.Stan faktyczny
Powód wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie o koncesję na obrót paliwami ciekłymi. W kasacji podniesiono zarzuty naruszenia przepisów k.p.c. i prawa energetycznego. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, stwierdził nieważność postępowania przed Sądem Okręgowym. Przyczyną nieważności było to, że sędzia sądu rejonowego, delegowany do orzekania w Sądzie Okręgowym, przewodniczył składowi orzekającemu bez odpowiedniego uprawnienia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie przed Sądem Okręgowym w W. i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III SK 43/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2004 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Kazimierz Jaśkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Beata Gudowska SSN Andrzej Wasilewski w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Handlowo -Usługowego Import - Export Stacja Paliw „W.” S. M., B. J., M. i R. W. Spółka Jawna w A. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o koncesję na obrót paliwami ciekłymi, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 maja 2004 r., kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w W. - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 września 2003 r., uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie rozprawy przed Sądem Okręgowym w W. - Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów i sprawę przekazuje temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
2 Uzasadnienie W sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego Import-Exsport Stacja Paliw „W.” S spółki jawnej w A. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o koncesję na obrót paliwami ciekłymi powód wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w W. – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 września 2003 r. Podnosząc naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz naruszenie przepisu art. 36 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1504) przez jego niewłaściwe zastosowanie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia kasacją oraz jej podstaw; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 39311 § 1 k.p.c.). Przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta w pierwszej instancji w Sądzie Okręgowym w Warszawie w składzie jednego sędziego. Członkiem składu i zarazem jego przewodniczącym był Sędzia Sądu Rejonowego D. C., delegowany do orzekania w Wydziale XVII Sądu Okręgowego w W. w trybie art. 77 § 8 prawa o u.s.p. przez Prezesa Sądu Okręgowego w W. Delegacja ta obejmowała orzekanie na dwóch sesjach w miesiącu w ramach 30 terminów sesyjnych w roku kalendarzowym. Z art. 46 § 1 prawa o u.s.p. wynika zasada, że sędzia sądu niższego nie może być przewodniczącym składu w sądzie wyższym. Naruszenie tej zasady, poza wyjątkiem wskazanymi w tym przepisie, powoduje nieważność postępowania cywilnego (art. 379 pkt 4 k.p.c.). W przedmiotowej sprawie wyjątek taki nie miał miejsca, bowiem Sędzia w niej orzekający w Sądzie Okręgowym w W. oprócz delegacji do orzekania w sądzie tego szczebla nie dysponował uprawnieniem od Ministra Sprawiedliwości do przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten sąd w pierwszej instancji.
3 Stwierdzenie nieważności czyni zbędne rozważania przez Sąd Najwyższy odnoszące się do przytoczonych w kasacji jej podstaw i ich usprawiedliwienia. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie powołanego wyżej art. 39311 oraz art. 39319 w związku z art. 396 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Powiązane orzeczenia
- III SK 61/04 2004-10-28Czy naruszenie zasady, że sędzia sądu niższego nie może być przewodniczącym składu w sądzie wyższym, powoduje nieważność postępowania cywilnego w sytuacji, gdy sędzia sądu rejonowego został delegowany do orzekania w sądz…
- II CSKP 444/24 2025-03-14Czy sędzia powołany na stanowisko sędziego sądu wyższej instancji może orzekać w sądzie niższej instancji bez delegacji, a jeśli nie, czy prowadzi to do nieważności postępowania?
- III CZ 140/22 2022-04-07Czy sędzia powołany do sądu wyższej instancji może nadal orzekać w sądzie, w którym wcześniej pełnił obowiązki, a jeśli nie, czy skład sądu złożony z takiego sędziego jest sprzeczny z przepisami prawa?
- II PZ 10/22 2023-02-14Czy orzekanie przez sędziego sądu wyższej instancji w sądzie niższej instancji, po powołaniu na nowe stanowisko i bez odpowiedniej delegacji, stanowi nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu sądu z przepisami…
- I PK 309/05 2006-06-22Czy nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji zachodzi, gdy skład sądu orzekającego jest sprzeczny z przepisami prawa, w tym z przepisami ustrojowymi dotyczącymi delegowania sędziów?
Powołane przepisy
art. 233 § 1 KPCart. 36art. 39311 § 1 KPCart. 77 § 8art. 46 § 1art. 379 pkt 4 KPCart. 39311art. 39319art. 396 § 2 KPC§ 1§ 8§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy