III USK 236/21

Sygn. akt III USK 236/21 POSTANOWIENIE Dnia 14 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z odwołania M. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. o prawo do renty rodzinnej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 września 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt III AUa […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego strony pozwanej, 3. r.pr. K. S.- P. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, na które składa się opłata w kwocie 120 zł, wymagająca podwyższenia o kwotę podatku od towarów i usług oraz kwota 5,90 zł wydatków. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z 24 czerwca 2020 r. oddalił apelację M. K. od wyroku Sądu Okręgowego w S. z 13 września 2019 r., który oddalił jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z 7 grudnia 2017 r., odmawiającej wnioskodawczyni prawa do renty rodzinnej po M. C. 2 W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie: I. prawa procesowego – art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., gdyż doszło do pominięcia części materiału zebranego w postępowaniu co spowodowało brak wyczerpujących ustaleń w sprawie; II. prawa materialnego – art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż przesłanka „przyjęcia na wychowanie i utrzymanie” jest spełniona wówczas, gdy opieka nad małoletnim jest sformalizowana sądownie. Wskazując na podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, „w uzasadnieniu podając, iż przedmiotowa skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) albowiem jak wskazano powyżej Sąd II instancji rażąco naruszył przepisy art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., a także art. 385 k.p.c. i art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”. Pozwany wniósł o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie kosztów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony. Błędnie przyjmuje, że podstawy kasacyjne składają się na podstawę przedsądu („Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne …”). Podstawy kasacyjne (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.) stanowią odrębną część skargi kasacyjnej i podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu jej do rozpoznania. Oznacza to, że zarzuty podstaw kasacyjnych nie zastępują podstawy przedsądu ani jej uzasadnienia, nawet tej szczególnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinna samodzielnie, czyli odrębnie od podstaw kasacyjnych, wskazać i wykazać naruszenie przepisów, które bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest oczywiście wadliwy. Brak jest tego we wniosku. 3 Nie oznacza to, że należało zwrócić skargę do uzupełnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania. Nie można stwierdzić, że wniosek nie ma żadnego uzasadnienia. Zasadnie przyjmuje się w orzecznictwie, iż jeśli w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania oraz przedstawiono „jakiekolwiek” uzasadnienie takiego wniosku, to skargi nie można traktować jako niespełniającej wymagań formalnych - art. 3984 § 2 k.p.c. oraz art. 3986 § 3 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2016 r., III UZ 6/16; z 21 lutego 2019 r., I PK 154/18; z 14 listopada 2019 r., I UK 410/18). Nawet gdyby odstąpić od wskazanego reżimu odrębności zarzutów podstaw kasacyjnych i zarzutów podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4, przy czym uzasadnia ją dopiero aż oczywista zasadność skargi kasacyjnej (a więc nie zwykła zasadność zarzutów podstaw kasacyjnych a contrario art. 39814 k.p.c.), to w świetle tych zarzutów nie można stwierdzić, iż skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Negatywna ocena wynika z braku zarzutu naruszenia art. 69 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach (w podstawie kasacyjnej – art. 39813 § 1 k.p.c.), na którym Sąd Apelacyjny oparł oddalenie apelacji i odmowę prawa do renty rodzinnej, uznając w tym zakresie za prawidłowe stanowisko pozwanego. Skoro skarżąca ma prawo do renty rodzinnej po matce, to nie może domagać się przyznania także (czy w to miejsce) renty rodzinnej po babci. Ponadto ojciec skarżącej pracował i wedle ustaleń wychowywał i utrzymywał wnioskodawczynię, a więc był zobowiązany do utrzymania córki. W sprawie nie ustalono, iżby nie utrzymywał dziecka. Wprawdzie pracował na morzu, ale nie była to sytuacja niezwykła (trwałej nieobecności), lecz temporalna i przemijająca. Przy związaniu ustalonym stanem faktycznym (wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie podważa samodzielnie ustaleń stanu faktycznego Sądu powszechnego), co najmniej wysoce wątpliwy jest zarzut niezasadnego rozstrzygnięcia o braku sytuacji przyjęcia na wychowanie i utrzymanie skarżącej przez babcię. Chodzi przy tym o określoną (kwalifikowaną) sytuację prawną, wyjaśnioną w orzecznictwie (por. choćby wyroki Sądu Najwyższego z 4 listopada 2009 r., I UK 142/09; z 2 sierpnia 2017 r., II UK 403/16; z 24 października 2017 r., II UK 474/16), a nie o potoczne jej rozumienie. 4 Z tych przyczyn, czyli mankamentów wniosku o przyjęcie skargi i wobec dalszej oceny, nie można stwierdzić, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, dlatego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 102 k.p.c. odstąpiono od obciążenia skarżącej kosztami zastępstwa prawnego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym. O kosztach pomocy prawnej orzeczono na podstawie § 2 pkt 1 i 2, § 4 ust. 3, § 15 ust. 2 i § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu. a.s