III UZ 16/20

Sygn. akt III UZ 16/20 POSTANOWIENIE Dnia 20 sierpnia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maciej Pacuda SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania G. Sp. z o.o. w W. (poprzednio G. Sp. z o.o. w O. ) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w O. z udziałem zainteresowanych: R. Sp. z o.o. w W. , Syndyka Masy Upadłości K.. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w O. , B. U., K. B. , Prokuratora Okręgowego w O. o ubezpieczenie społeczne, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 20 sierpnia 2020 r., zażalenia organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt III AUa (…), III AUz (…), oddala zażalenie i pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego Sądowi Okręgowemu w O.. UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych w O. decyzjami: z dnia 27 maja 2014 r. stwierdził, że K. B. podlegała u G. Spółki z o.o. w O. (obecnie G. Sp. z o.o. w W. ) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu jako pracownik od 1 października 2012 r.; z dnia 17 czerwca 2014 r. stwierdził, że B. U. u wnioskodawcy podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom 2 emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu, chorobowemu jako pracownik od 1 października 2012 r. do 3 sierpnia 2013 r., i od 10 października 2013 r. Sąd Okręgowy w O. wyrokiem z dnia 24 maja 2017 r., V U (…) oddalił odwołania od powyższych decyzji wniesione przez Grupę B. Sp. z o.o. w O. (pkt I); zasądził na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II); przyznał od Skarbu Państwa na rzecz kuratora procesowego radcy prawnego R. K. kwotę 60 zł z doliczeniem 23% podatku VAT tytułem wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla zainteresowanej R. sp. z o.o. w W., pkt III) i nie obciążył wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego na rzecz Syndyka Masy Upadłości K.. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w O. (pkt IV). Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 18 czerwca 2019 r., III AUa (…) na skutek apelacji G. Sp. z o.o. w W. (poprzednio G. Sp. z o.o. w O. ) uchylił powyższy wyrok, zniósł postępowanie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O., , pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny podniósł, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji wystąpił brak organu powołanego do reprezentowania wnioskodawcy. Jedyny członek zarządu spółki A. B. został skutecznie odwołany w dniu 22 kwietnia 2016 r. Odwołująca się spółka nie miała zatem organu powołanego do jej reprezentowania, w związku z czym wystąpiła przyczyna nieważności postępowania określona w art. 379 pkt 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny wskazał, że złożona w dniu 22 kwietnia 2016 r. rezygnacja członka zarządu A. B. z pełnionej funkcji nie spowodowała skutku prawnego w postaci ustania jego członkostwa w zarządzie. Oświadczenie o rezygnacji wspólnika będącego jedynym członkiem zarządu odwołującej się spółki nie zostało bowiem złożone w formie aktu notarialnego, jak wymaga tego art. 210 § 2 k.s.h. Jednak skutki podjętej 22 kwietnia 2016 r. uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników odwołującej się spółki o odwołaniu A. B. z funkcji członka zarządu spółki powodują, w ocenie Sądu Apelacyjnego, że wraz z ustaniem funkcji A. B. jako członka zarządu spółki, spółka przestała mieć zarząd. Sąd Apelacyjny wskazał, że dla skuteczności podjęcia tej uchwały nie była wymagana forma aktu 3 notarialnego, ponieważ art. 210 § 2 zdanie 2. k.s.h. dotyczy czynności prawnych między wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką. Wskazana uchwała zgromadzenia wspólników z 22 kwietnia 2016 r. nie odwoływała się w swojej treści ani uzasadnieniu do rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu. Jako powód podjęcia uchwały podano sytuację zdrowotną członka zarządu i problemy z wykonywaniem jego mandatu. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji, zakończone zamknięciem rozprawy i wydaniem wyroku toczyło się zatem z udziałem strony (odwołującej się spółki), która od dnia 22 kwietnia 2016 r. nie miała organu powołanego do jej reprezentowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.). Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości zażaleniem pełnomocnik organu rentowego i wniósł o jego uchylenie. W treści zwięzłego zażalenia wskazał, że przyczyna uchylenia zaskarżonego wyroku (utrata zarządu, tj. organu upoważnionego do reprezentacji spółki) nie przekonuje strony pozwanej z uwagi na brak elementarnej logiki i konsekwencji w rozumowaniu Sądu Apelacyjnego. Skarżący wskazał, że podzielając tok rozumowania Sądu Apelacyjnego, powstaje pytanie o podstawę umocowania pełnomocnika odwołującego się do złożenia apelacji. Przy ustaleniach Sądu Apelacyjnego nie miałoby miejsca skuteczne wniesienie apelacji. W odpowiedzi na zażalenie kurator działający na rzecz G. wniósł o jego oddalenie oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej od Skarbu Państwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, czemu Sąd Najwyższy dał już wyraz w wydanym w sprawie między tymi samymi stronami postanowieniu z 5 marca 2020 r., III UZ 53/19 (niepublikowane). W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że środek odwoławczy unormowany w art. 3941 § 11 k.p.c. nie służy ocenie prawidłowości czynności procesowych sądu podjętych w celu wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ani także zaprezentowanego przez ten sąd poglądu na temat wykładni prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2014 r., II CZ 117/13, LEX nr 1458823). Zażalenie przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. jest skierowane przeciwko uchyleniu wyroku i 4 przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, a więc ocenie może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej podstawie orzeczenia kasatoryjnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2014 r., IV CZ 120/13, LEX nr 1436080). Rolą Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym - gdy przyczyną orzeczenia uchylającego była nieważność postępowania - jest zbadanie czy sąd drugiej instancji prawidłowo pojmował przyczynę uzasadniającą zniesienie zaskarżonego orzeczenia i czy jego merytoryczne stanowisko uprawniało do podjęcia takiej decyzji procesowej. W drugiej kolejności Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że zażalenie wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza do Sądu Najwyższego, powinno być przygotowane zgodnie z regułami sztuki prawniczej, rzetelnie i wyczerpująco. Tymczasem pełnomocnik organu rentowego nie powołał w zażaleniu jakichkolwiek zarzutów, ograniczając się jedynie do wniosku i kilkuzdaniowego uzasadnienia. Zdaniem pełnomocnika organu rentowego argumentacja Sądu Apelacyjnego nie przekonuje, bowiem opiera się na rzekomym założeniu o braku organów spółki, a nadto Sąd drugiej instancji nie wyjaśnił umocowania pełnomocnika G. Sp. z o.o. do złożenia apelacji. Nie jest to argumentacja, której należałoby oczekiwać o profesjonalisty, zwłaszcza że zaprezentowany powyżej wywód pomija dorobek judykatury wypracowany w stanach faktycznych zbliżonych do ustalonego w sprawie. Skarżący ograniczył się do przedstawienia własnego stanowiska, które odbiega od utrwalonego poglądu odnośnie do sytuacji związanej z utratą przez osobę prawną jej organów. Sąd Apelacyjny dostrzegł zmianę polegającą na wykreśleniu z rejestru jedynego członka zarządu, co oznacza, że w dniu rozprawy i w dniu ogłoszenia wyroku przez Sąd Okręgowy spółka nie posiadała organu uprawnionego do jej reprezentacji (o tym fakcie nie informował także pełnomocnik ją reprezentujący). W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że brak organu powołanego do reprezentowania strony stanowi przyczynę nieważności postępowania niezależnie od tego, czy w jej imieniu działał pełnomocnik (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 listopada 2006 r., I CSK 224/06, LEX nr 276251; z dnia 11 października 2011 r., V CSK 272/18, LEX nr 2763808). 5 Z powyższych względów zażalenie należało oddalić jako nieuzasadnione (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).