III UZ 33/18

Sygn. akt III UZ 33/18 POSTANOWIENIE Dnia 14 listopada 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący) SSN Halina Kiryło SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) w sprawie z odwołania U. w S. i K. spółki jawnej w S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z udziałem zainteresowanych: R. J. i P. K. o podstawę wymiaru składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 listopada 2018 r., zażalenia odwołujących się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt III WSC U […], oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w […] postanowieniem z 6 czerwca 2018 r. odrzucił skargę kasacyjną płatników składek wniesioną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt III AUa […]/17, oddalającego apelację płatników składek. Wyrok ten został wydany w sprawie z odwołań płatników składek od decyzji organu rentowego, to jest: (i) odwołań płatnika U. od: (-) decyzji z 13 sierpnia 2014 r. stwierdzającej podleganie P. K. jako pracownika obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie listopad 2010 r. - grudzień 2010 r. i ustalającej wysokość podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia w tych miesiącach; oraz (-) decyzji z 13 sierpnia 2014 r. stwierdzającej podleganie 2 R. J. jako pracownika obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od marca 2010 r. do grudnia 2010 r. i ustalającej wysokość podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia w tych miesiącach; (ii) odwołań płatnika K. Sp.j. od: (-) decyzji z 21 sierpnia 2014 r. stwierdzającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne P. K. zgłoszonego do ubezpieczenia zdrowotnego jako zleceniobiorca u płatnika składek K. w okresie od listopada-grudnia 2010 r. na kwotę 0 zł; oraz (-) decyzji z 21 sierpnia 2014 r. stwierdzającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne R. J. zgłoszonego do ubezpieczenia zdrowotnego jako zleceniobiorca u płatnika składek K. od marca do grudnia 2010 r. na kwotę 0 zł. Sąd Apelacyjny ustalił, że skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] oddalającego apelację płatników złożył profesjonalny pełnomocnik, który wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 21.365 zł. Sąd Apelacyjny wezwał pełnomocnika do uzupełnienia braku skargi przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia odrębnie w stosunku do każdego z pracowników. Pełnomocnik w wykonaniu zobowiązania wyjaśnił, że wartość przedmiotu zaskarżenia dla każdego z pracowników jest taka sama i wynosi 21.365 zł. Sąd Apelacyjny stwierdził, że w tym postępowaniu spór toczył się w indywidualnych sprawach dwóch ubezpieczonych pracowników, w stosunku do których organ wydał indywidualne decyzje, które następnie jednostkowo zostały zaskarżone przez płatnika. Obie sprawy zostały połączone celem wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny przyjął, że ubezpieczeni pracownicy byli w sprawie współuczestnikami formalnymi w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. Podkreślił dalej, że w takiej kategorii spraw wartości przedmiotu zaskarżenia, podobnie jak wartości przedmiotu sprawy, nie sumuje się, a o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia w każdej ze spraw połączonych formalnie. Sąd Apelacyjny stwierdził, że w tej sprawie pełnomocnik płatnika nie sprecyzował wartości przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do każdego ubezpieczonego w każdej z indywidulanych spraw połączonych jedynie formalnie do wspólnego rozstrzygnięcia, uwzględniając, że w stosunku do P. K. decyzja organu rentowego dotyczy okresu od listopada 2010 r. do grudnia 2010 r., zaś w stosunku do R. J. okresu od marca do grudnia 2010 r. Niemniej biorąc pod uwagę kwoty ustalone 3 przez organ jako podstawy wymiaru na ubezpieczenia społeczne oraz okresy objęte ubezpieczeniem, Sąd Apelacyjny stwierdził, że wartości te z całą pewnością stanowią kwoty niższe niż dziesięć tysięcy złotych. W związku z tym stwierdził, że okoliczność ta uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i skargę uznał za niedopuszczalną w rozumieniu art. 3986 § 2 k.p.c. Postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarżyli w całości płatnicy składek, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest: (-) art. 3984 § 3 k.p.c. przez błędne uznanie, że podanie przez płatników jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwoty, która w ocenie sądu może być skutecznie zakwestionowana, nie jest spełnieniem wymogu formalnego skargi kasacyjnej; (-) art. 3986 § 2 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że skarga kasacyjna płatników objęta była brakiem formalnym, który nie został usunięty po wezwaniu Sądu drugiej instancji, pomimo że wywiedziona skarga kasacyjna zawierała w swojej treści oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia, a dodatkowo w piśmie z dnia 8 maja 2016 r. wyjaśniono, że wartość przedmiotu zaskarżenia dla każdego z ubezpieczonych jest taka sama i wynosi 21.356 zł. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że wartość przedmiotu zaskarżenia została oznaczona na pierwszej stronie skargi jako kwota pieniężna (stosownie do treści art. 19 § 2 k.p.c.), tj. 21.356 zł. Jednocześnie w żadnym miejscu skargi kasacyjnej (ani też w apelacji) nie wskazano, że wartość ta została określona łącznie dla wszystkich ubezpieczonych. Dodatkowo w piśmie z dnia 8 maja 2018 r. jednoznacznie wyjaśniono, że wartość przedmiotu zaskarżenia dla każdego z ubezpieczonych jest taka sama i wynosi 21.365 zł. Podniesiono, że jeżeli w ocenie Sądu drugiej instancji podana przez płatników wartość przedmiotu zaskarżenia (dla każdego z ubezpieczonych) była niewłaściwa, to przed wydaniem orzeczenia należało dokonać jej sprawdzenia. Zdaniem skarżących, w tej sprawie Sąd Apelacyjny w […] nie dokonał jednak sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia i nie zarządził w tym celu dochodzenia. Skarżący podkreślili, że do czasu dokonania sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia Sąd jest związany oznaczeniem dokonanym przez stronę. W tym zakresie odwołali się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z 19 lutego 2014 r., sygn. akt 4 II UZ 74/13. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji oraz orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3986 § 2 k.p.c., sąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 3984 § 1, nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. W przepisie tym odróżnia się odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu nieusunięcia w terminie jej braków od sytuacji, gdy odrzucenie tego środka zaskarżenia następuje z uwagi na jej niedopuszczalność. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych niedopuszczalność skargi kasacyjnej zachodzi w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, a które nie dotyczą przyznania i wstrzymania emerytury lub renty oraz objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego (art. 3982 § 1 k.p.c.). W uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 r., II UZP 1/14 (OSNP 2014 nr 12, poz. 168) przyjęto, że w razie objęcia jednym wyrokiem wielu decyzji ustalających płatnikowi składek (pracodawcy) i wskazanym w tych decyzjach pracownikom podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną oznacza się odrębnie względem każdego ubezpieczonego pracownika (art. 19 § 2 w związku z art. 3984 § 3 k.p.c.). Należy również podkreślić, że w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., III UZP 9/17 (OSNP 2018 nr 11, poz. 150), wyjaśniono, że sprawa z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającej „zerową” podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne z uwagi na niepodleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 66 ust. 1 pkt e 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), jest sprawą, w której dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowany jest też pogląd, że w sprawach o ustalenie wysokości składek na ubezpieczenie społeczne wartością przedmiotu zaskarżenia jest różnica między składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny okres, a wysokością składki wskazywaną (zapłaconą) przez odwołującego się płatnika (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 listopada 2016 r., I UZ 36/16, LEX nr 2160131; z dnia 11 sierpnia 2016 r., II UZ 24/16, LEX nr 2113369; z dnia 12 kwietnia 2016 r., II UZ 63/15, LEX nr 2046363; z dnia 24 marca 2015 r., II UZ 2/15, LEX nr 2122366). Zatem w niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia (którego wysokość decyduje o dopuszczalności skargi kasacyjnej) oblicza się odrębnie w stosunku do każdego pracownika i stanowi ją różnica w kwocie składek zapłaconych przez płatnika i żądanych przez organ rentowy. Skarżący, stawiając zarzuty, nie zauważają, że Sąd drugiej instancji nie odrzucił skargi kasacyjnej ze względu na nieusunięcie jej braków w terminie, ale dlatego, że uznał jej niedopuszczalność z uwagi na zbyt niską wartość przedmiotu zaskarżenia (w stosunku do obu pracowników - poniżej dziecięciu tysięcy złotych). Wnika to jednoznacznie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Innymi słowy, Sąd drugiej instancji dostrzegł dalej idącą podstawę odrzucenia skargi niż tylko nieuzupełnienie jej braków, a więc ten aspekt (braków skargi) nie zaważył na wyniku sprawy. Skoro zażalenie skupia się jedynie na kwestii dotyczącej uzupełnienia braków skargi kasacyjnej i jednocześnie nie twierdzi się w nim, że - ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia obliczoną według wskazanych powyżej zasad - skarga kasacyjna jest dopuszczalna, to podniesione zarzuty nie mają usprawiedliwionej podstawy. Wobec powyższego zażalenie podlega oddaleniu stosownie do art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. 6