III UZP 11/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Stypułkowska. Sędziowie SN: A. Grymaszewski (sprawozdawca), J. Wasilewski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, M. Sławińskiej, w sprawie z wniosku Olgierda S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o dodatek do emerytury po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni, postanowieniem z dnia 24 czerwca 1983 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy renta inwalidzka wymieniona w art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19) oznacza tylko rentę inwalidzką z ogólnego stanu zdrowia w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, czy także renty inwalidzkie z innych tytułów?"powziął następującą uchwałę:Renta inwalidzka wymieniona w art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr 3, poz. 19) oznacza rentę inwalidzką z ogólnego stanu zdrowia w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione wyżej zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., załatwiając wniosek Olgierda S. z dnia 2.XII.1981 r., decyzją z dnia 15.XII.1981 r. przyznał mu wcześniejszą emeryturę, poczynając od dnia 1.I.1982 r., przy czym ze względu na prawo do renty inwalidy wojennego i zbieg prawa do dwu świadczeń postanowiono wyższą rentę inwalidy wojennego wypłacać w pełnej wysokości, a emeryturę ustaloną w kwocie 13.531 zł - w połowie jej wysokości.Ponadto w decyzji tej odmówiono dodatku z tytułu pracy nauczycielskiej wykonywanej od dnia 1.IX.1974 r. do dnia 31.XII.1981 r. ze względu na brak 15 lat pracy nauczycielskiej.W odwołaniu od tej decyzji zainteresowany, powołując się na przepis art. 89 ust. 1 i 2 Karty Nauczyciela, wniósł o przyznanie dodatku, twierdząc, że przepracował co najmniej 5 lat i jest uprawniony do 20% dodatku z tytułu pracy nauczycielskiej.Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w G. orzeczeniem z dnia 14.IV.1983 r. zatwierdziła zaskarżoną decyzję z dnia 15.XII.1982 r., uznając, że odwołujący się nie spełnia warunku 15 lat pracy nauczycielskiej i nie przysługuje mu żądany dodatek do emerytury.Na skutek odwołania od powyższego orzeczenia Okręgowy Sąd miał wątpliwość, czy wnioskodawcy przysługuje dodatek z tytułu pracy nauczycielskiej do renty inwalidzkiej w związku z działaniami wojennymi, i przedstawił pytanie o treści wskazanej na wstępie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl art. 89 ust. 1 Karty Nauczyciela (Dz. U. z 1982 r. Nr 3, poz. 19) nauczycielom uprawnionym do emerytury lub renty inwalidzkiej przysługuje dodatek do emerytury lub renty w wysokości 20% tych świadczeń, jeżeli uprawniony do emerytury wykonywał pracę nauczycielską w szkole co najmniej przez 15 lat, a uprawniony do renty - co najmniej przez 5 lat.Uprawnienia nauczycieli do świadczeń, o których mowa, podlegają ocenie stosownie do art. 89 Karty Nauczyciela według przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin z uwzględnieniem szczególnych przepisów określonych w Karcie Nauczyciela.Zestawienie tych przepisów wskazuje, że przez pojęcie emerytury lub renty inwalidzkiej należy rozumieć świadczenia przewidziane w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Oznacza to, że w odniesieniu do renty inwalidzkiej chodzi tu o rentę, do której nabył prawo nauczyciel po przepracowaniu w zależności od wieku odpowiedniego okresu zatrudnienia i stał się inwalidą jednej z grup, niezależnie od przyczyny wywołującej częściową lub całkowitą niezdolność do wykonywania zatrudnienia, określoną przez komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia jako inwalidztwo z ogólnego stanu zdrowia.Takie rozumienie renty inwalidzkiej potwierdza dodatkowo przepis ust. 3 art. 89 Karty Nauczyciela, który brzmi: "Dodatek z tytułu pracy nauczycielskiej przysługuje również do rent inwalidzkich z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych". Użycie słowa "również" wskazuje na rozszerzenie zasady ogólnej, wymienionej w ust. 1 tego przepisu, i prowadzi do wniosku, iż dodatek z tytułu pracy nauczycielskiej przysługuje wyłącznie do rent inwalidzkich z ogólnego stanu zdrowia i rent z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych.Wykładnia ta wbrew stanowisku Sądu nie stawia kombatantów w niekorzystnej sytuacji. Kombatanci bowiem uprawnieni do rent inwalidzkich w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych korzystają z szeregu praw szczególnych, określonych w ustawach o kombatantach i inwalidach wojennych z tytułu służby wojskowej. Dodatek zaś z tytułu pracy nauczycielskiej jest szczególnym uprawnieniem dla nauczycieli, którzy stali się po 5 latach tej pracy niezdolni do wykonywania zawodu nauczycielskiego, i dla jego uzyskania należy wykazać spełnienie warunków określonych w art. 89 ust. 1 lub ust. 3 Karty Nauczyciela.Z powyższych względów na postawione pytanie należało odpowiedzieć jak wyżej.