III UZP 3/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Szczurzewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Jachczyk, J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Grocholi, w sprawie z wniosku Antoniego O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o wysokość renty inwalidzkiej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach postanowieniem z dnia 4 lutego 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy stosując § 71 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 grudnia 1968 r. (Dz. U. Nr 48, poz. 347) w przypadku potrącenia z renty kwot alimentacyjnych przy braku innych członków rodziny w rozumieniu § 70 ust. 3 wypłaca się więźniowi 25% pełnej renty czy 25% części renty pozostałej po potrąceniu kwot alimentacyjnych?"powziął następującą uchwałę:Renciście pobierającemu emeryturę lub rentę inwalidzką, a nie posiadającemu rodziny prócz osoby alimentowanej, który został pozbawiony wolności, wypłaca się - w razie prowadzenia egzekucji należności alimentacyjnych z emerytury lub renty - 25% tej części emerytury lub renty, która pozostała po potrąceniu należności alimentacyjnych.Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia 28.IX.1981 r. przyznał wnioskodawcy od dnia 25.II.1981 r. rentę inwalidzką według III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia w wysokości 3.937 zł miesięcznie wraz ze wzrostem za 10 lat ponad 5 lat zatrudnienia w Polsce Ludowej. Z renty tej organ rentowy potrąca na pokrycie należności alimentacyjnych 2/5 tj. kwotę 1.574 zł, a z pozostałej części wypłaca wnioskodawcy 25%, tj. kwoty 591 zł, ponieważ wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności.Wnioskodawca odwołał się od powyższej decyzji do Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w R., domagając się m.in. wypłacania mu 25% pełnej renty.Wymieniona Rada Nadzorcza orzeczeniem z dnia 28.X.1981 r. zatwierdziła zaskarżoną decyzję, uznając ją za odpowiadającą prawu. W związku z odwołaniem wnioskodawcy od powyższego orzeczenia Rady Nadzorczej nasunęły się Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie niesporne jest, że wnioskodawca odbywa karę pozbawienia wolności, a okres tej kary przekracza trzy miesiące i - jak wynika z akt sprawy - nadal przebywa on w zakładzie karnym.Niesporne jest także, że wnioskodawcy została przyznana renta inwalidzka oraz że z renty tej prowadzona jest egzekucja należności alimentacyjnych.Zasady wypłaty świadczeń rentowych i stopień ich zmniejszenia dla osób pozbawionych wolności w okresie dalszego - ponad 3 miesiące - odbywania tej kary określają przepisy § 70 ust. 2 pkt 2 i § 71 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 12 grudnia 1968 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalne i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 48, poz. 347) wydanego na podstawie m.in. art. 120 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.).Przepis § 70 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia określa wysokość i zasady wypłaty osobie pozbawionej wolności emerytury lub renty, z których nie jest prowadzona egzekucja należności alimentacyjnych. Według tego przepisu renciście posiadającemu rodzinę, który odbywa karę pozbawienia wolności, wypłaca się 25% pełnej emerytury lub renty.Odmiennie natomiast normuje tę kwestię przepis § 71 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten bowiem stanowi, że w razie prowadzenia egzekucji należności alimentacyjnych z emerytury lub renty, część emerytury lub renty, która pozostała po potrąceniu należności alimentacyjnych, przeznacza się do wysokości sum określonych w § 70 w pierwszej kolejności dla innych członków rodziny rencisty prócz osoby alimentowanej, a w następnej kolejności dla rencisty, nie mniej jednak niż 50 zł miesięcznie.Z zestawienia powołanych wyżej przepisów wynika, że w razie prowadzenia egzekucji należności alimentacyjnych z emerytury lub renty renciście pozbawionemu wolności wypłaca się nie więcej niż 25% tej części emerytury lub renty, która pozostała po potrąceniu należności alimentacyjnych.Z powyższych względów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.