III UZP 47/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: S. Szymańska, SW J. Bała.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Bijowskiej, w sprawie z wniosku Katarzyny Z. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Ł. o wcześniejszą wypłatę renty rodzinnej po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 23 sierpnia 1985 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy student przebywający na urlopie dziekańskim ma prawo do renty rodzinnej na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139)?"powziął następującą uchwałę:Student przebywający na urlopie dziekańskim ze względów zdrowotnych nabywa prawo do renty rodzinnej na podstawie art. 27 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139).Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni urodzona w dniu 2 kwietnia 1960 r., studentka, przebywająca na urlopie dziekańskim od dnia 9 lutego 1984 r. do dnia 14 lutego 1985 r., zgłosiła w dniu 16 stycznia 1985 r. wniosek o przyznanie renty rodzinnej po ojcu, emerycie wojskowym, zmarłym w dniu 27 grudnia 1984 r.Decyzją z dnia 9 kwietnia 1985 r. Wojewódzki Sztab Wojskowy w Ł. przyznał wnioskodawczyni prawo do renty rodzinnej od daty zakończenia urlopu dziekańskiego.W odwołaniu do Sądu wnioskodawczyni wnosi o przyznanie renty rodzinnej od daty śmierci ojca, wywodząc, że w czasie urlopu dziekańskiego nie utraciła statusu studenta, czyli osoby uczącej się.Wojewódzki Sztab Wojskowy stoi na stanowisku, że przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139) pozwala na przyznanie renty rodzinnej dziecku do ukończenia 25 lat życia w razie uczęszczania do szkoły, rozumianego jako okres czynnego pobierania nauki, tj. uczestniczenia w zajęciach szkolnych.Wnioskodawczyni natomiast nie uczęszczała do szkoły, korzystając z urlopu dziekańskiego.Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rozpoznając odwołanie wnioskodawczyni przedstawił do rozpoznania Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wymienione w sentencji uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139) renta rodzinna przysługuje dzieciom w wieku powyżej 18 lat życia, a przed ukończeniem 25 lat życia w razie uczęszczania do szkoły.Przepis powyższy zawiera treść zbliżoną do przepisu art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.), obowiązującej do dnia 1 stycznia 1983 r. Problem uczęszczania dziecka do szkoły został wyjaśniony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1982 r. w sprawie II URN 74/82 (OSNCP 1982, z. 11-12, poz. 176), w którym wypowiedziany został pogląd, iż przez zawarte w tym przepisie określenie "w razie uczęszczania do szkoły" rozumieć także należy kształcenie się dziecka w szkole dla pracujących, pod warunkiem, że nie przekroczyło ono ustawą zakreślonego wieku i nie pracuje zawodowo. Wprowadzona bowiem w Polsce różnorodność form kształcenia spowodowała, że w naszym systemie szkolnym nauka jest pobierana w różnorakich rodzajach szkół, różniących się między sobą organizacją i systemem nauczania (stacjonarne, wieczorowe, korespondencyjne, zaoczne dla pracujących). W szkołach dla pracujących uczący się nie są zobowiązani do codziennego przychodzenia do szkoły w celu pobierania nauki, lecz wykształcenie zdobywają w zasadzie w domu, a wyniki tego są sprawdzane w czasie okresowych egzaminów, podczas których udzielane są również wskazówki co do sposobu uczenia się w domu. W ten sposób uczący się w tego rodzaju szkołach i stosujący się do obowiązującego w nich regulaminu uczęszczają również do szkoły.Przepis wymieniony nie wprowadza ustawowego określenia "uczęszczania" do szkoły, brak jest zatem podstaw do ograniczenia tego określenia tylko do pobierania nauki w szkołach stacjonarnych, w których nauka jest pobierana bezpośrednio, ponieważ taką naukę pobiera również osoba ucząca się w szkołach innego typu, chociaż realizacja nauczania następuje na innych zasadach i w innej formie niż w szkołach stacjonarnych.Na tle takiego rozumienia określenia "uczęszczania do szkoły" wyjaśnione zostało w wyroku z dnia 29 stycznia 1981 r. II URN 7/81 prawo studenta do renty rodzinnej w okresie urlopu zdrowotnego.W wyroku tym wypowiedziany został pogląd, że korzystanie przez studenta z urlopu zdrowotnego, udzielonego mu zgodnie z regulaminem studiów wyższych, nie pozbawia go statusu studenta i przymiotu "uczęszczania do szkoły" w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Z wyroku tego wynika, że wypełnia pojęcie "uczęszczania do szkoły" ten student, który z przyczyn przewidzianych w regulaminie praktycznie nie realizuje studiów nawet w formie pośredniej, przewidzianej dla form studiów niestacjonarnych (zaocznych).Poglądy te w pełni uzasadniają zajęcie takiego samego stanowiska co do wykładni art. 27 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin - w przedmiocie warunku uczęszczania przez dziecko do szkoły.Skoro w okresie urlopu dziekańskiego, udzielanego studentowi ze względów zdrowotnych, zachowuje on status studenta i związane z tym uprawnienia, to spełnia także warunek do nabycia prawa do renty rodzinnej "uczęszczania do szkoły", jeżeli w tym okresie nie przekroczył wieku określonego ustawą i nie pracuje zawodowo.Pogląd zgodny z wymienionym stanowiskiem zajął na rozprawie przed Sądem Najwyższym przedstawiciel Ministerstwa Obrony Narodowej - reprezentujący stronę pozwaną, a także Prokurator Prokuratury Generalnej PRL.Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.