III UZP 5/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski. Sędziowie SN: A. Szczurzewski (sprawozdawca), S. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z wniosku Marii K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o emeryturę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 1983 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy w stosunku do osoby zatrudnionej na etacie dziennikarskim w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich i objętej Układem Zbiorowym Pracy Dziennikarzy mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1971 r. w sprawie warunków wymaganych do uzyskania emerytury przez dziennikarzy (Dz. U. Nr 30, poz. 271) oraz uchwały nr 77 Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 1973 r. w sprawie dodatku do emerytury i rent inwalidzkich z tytułu pracy dziennikarskiej (M.P. Nr 17, poz. 102)?"powziął następującą uchwałę:Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1971 r. w sprawie warunków wymaganych do uzyskania emerytury przez dziennikarzy (Dz. U. Nr 30, poz. 271) oraz przepisy uchwały nr 77 Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 1973 r. w sprawie dodatku do emerytur i rent inwalidzkich z tytułu pracy dziennikarskiej (M.P. Nr 17, poz. 102) nie mają zastosowania do osób zatrudnionych na etacie dziennikarskim w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne wynikło na tle następującego stanu faktycznego:Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Warszawie decyzją z dnia 24.IX.1982 r. odmówił przyznania wnioskodawczyni emerytury przewidzianej dla dziennikarzy, ponieważ - zdaniem tego organu rentowego - okres zatrudnienia wnioskodawczyni od dnia 1.X.1959 r. do dnia 30.VI.1982 r. w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich nie podlega zaliczeniu jako praca dziennikarska w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1971 r. w sprawie warunków wymaganych do uzyskania emerytury przez dziennikarzy (Dz. U. Nr 30, poz. 271) oraz przepisów uchwały nr 77 Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 1973 r. w sprawie dodatku do emerytur i rent inwalidzkich z tytułu pracy dziennikarskiej.Decyzja powyższa została zatwierdzona orzeczeniem Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w W. z dnia 17.XII.1982 r.Wnioskodawczyni w odwołaniu do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie domagała się zmiany wymienionego wyżej orzeczenia Rady Nadzorczej i przyznania jej emerytury przewidzianej dla dziennikarzy.W związku z tym odwołaniem nasunęły się Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych poważne wątpliwości, którym dał wraz w przedstawionym Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni wystąpiła do organu rentowego o przyznanie jej emerytury przewidzianej dla dziennikarzy w dniu 12.XII.1981 r.Zgodnie zatem z art. 94 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.) materialnoprawną podstawę roszczenia wnioskodawczyni stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1971 r. w sprawie warunków wymaganych do uzyskania emerytury przez dziennikarzy (Dz. U. Nr 30, poz. 271), wydanego na podstawie art. 21 ust. 2 wymienionej ustawy oraz przepisy uchwały nr 77 Rady Ministrów z dnia 4 kwietnia 1973 r. w sprawie dodatku do emerytur i rent inwalidzkich z tytułu pracy dziennikarskiej (M. P. Nr 17, poz. 102).Według przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów rozporządzenie to ma zastosowanie do dziennikarzy zatrudnionych w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w agencjach prasowych, informacyjnych, publicznych i fotograficznych, którzy są objęci układem zbiorowym pracy dziennikarzy.Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przepis ten szczegółowo i całościowo wymienia instytucje, w których zatrudnienie w charakterze dziennikarzy objętych układem zbiorowym pracy dziennikarzy uzasadnia zastosowanie do tych dziennikarzy przepisów wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Należy przy tym zaznaczyć, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów są przepisami szczególnymi. Nie podlegają więc one wykładni rozszerzającej, a zatem nie mają zastosowania do osób zatrudnionych na etacie dziennikarskim w innych instytucjach, nie wymienionych w § 1 rozporządzenia, gdyby nawet osoby te były objęte układem zbiorowym pracy dziennikarzy.Również według przepisów uchwały nr 77 Rady Ministrów za pracę dziennikarską uważa się zatrudnienie w charakterze dziennikarza w redakcjach dzienników, czasopism, w radiu, telewizji oraz w agencjach prasowych, informacyjnych, publicystycznych i fotograficznych, który to dziennikarz jest objęty układem zbiorowym pracy dziennikarzy.Wnioskodawczyni - jak wynika z akt sprawy - tylko w okresach od dnia 1.X.1949 r. do dnia 31.VIII.1951 r. i od dnia 1.IV.1952 r. do dnia 15.VI.1953 r. była zatrudniona na stanowisku dziennikarza w redakcjach "Trybuny Robotniczej" i "Pokolenia". Natomiast w okresie od dnia 1.X.1959 r. do dnia 30.VI.1982 r. była zatrudniona na etacie dziennikarskim w Zarządzie Głównym Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich.Ponieważ ani przepisy rozporządzenia Rady Ministrów, ani też przepisy uchwały nr 77 Rady Ministrów nie wymieniają zatrudnienia na etacie dziennikarskim w Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich, przeto przepisy rozporządzenia Rady Ministrów oraz uchwały nr 77 Rady Ministrów nie mają zastosowania do osób zatrudnionych na etacie dziennikarskim w wymienionym Stowarzyszeniu, gdyby nawet objęte były układem zbiorowym pracy dziennikarzy.Z powyższych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę przytoczoną w sentencji.