IV PR 18/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj.Sędziowie SN: E. Jachczyk (spraw.), Z. Stypułkowska.Protokolant: B. Bielska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - po rozpoznaniu w dniu 30 marca 1981 r. sprawy z powództwa "S." Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców w J., Oddział w K., przeciwko Helenie R. i Teresie P. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej T.P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 4 września 1980 r.,oddala rewizję.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził na rzec powodowej Spółdzielni od pozwanej H.R. 76.287 zł, a od pozwanej T.P. 9.000 zł - od obydwu pozwanych z 8 % od dnia 19.6.1979 r. - tytułem odszkodowania oraz od pozwanej H.R. 3.000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu znosząc wzajemnie te koszty procesu pomiędzy powodową Spółdzielnią a pozwaną T.P., ponadto zasądził od pozwanej H.R. na koszt Skarbu Państwa 2.331 zł tytułem brakującej opłaty sądowej, a dalej idące powództwo w stosunku do tych pozwanych oddalił.W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Wojewódzki ustalił i zważył m.in., że pozwana H.R. prawomocnym wyrokiem sądu karnego została uznana za winną popełnienia przestępstwa z art. 218 § 1 Kk przez to, że w okresie od 7.2.1978 r. do dnia 6.7.1978 r., będąc zatrudnioną na stanowisku kierownika sklepu cukierniczego nr 1 w K., spowodowała istotny niedobór w wysokości 254.922 zł w ten sposób, że w godzinach pracy spożywała alkohol oraz będąc pod jego wpływem prowadziła sprzedaż, przyjmowała osoby postronne na zapleczu sklepu pijąc z nimi alkohol, niesystematycznie prowadziła dokumentację sklepową oraz dopuszczała do sprzedaży osoby nieuprawnione - czym działała na szkodę Spółdzielni. W stosunku zaś do pozwanej T.P. dochodzenie karne umorzono prawomocnym postanowieniem wobec braku dowodów zaistnienia czynu przestępnego oraz wobec uwzględnienia, że tej pozwanej nie należycie powierzono mienie. Na podstawie opinii biegłych sądowych ustalono także, że pozwaną H.R. zatrudniono na stanowisku kierowniczym pomimo, że już raz w innej placówce spowodowała niedobór; że pozwanej T.P. nie należycie powierzono mienie i nie przeprowadzono inwentaryzacji, pomimo zawarcia z nią umowy o współodpowiedzialności materialnej; że w sklepie zatrudniono C.B. bez odpowiedzialności materialnej i za zgodą tylko pozwanej H.R., a bez uzyskania zgody pozwanej T.P., że powodowa Spółdzielnia nie reagowała na przekraczanie normatywów zapasów i na nieterminowość sporządzania dokumentacji sklepowej przez pozwaną H.R. oraz na spóźnione odprowadzanie utargów sklepowych; że pozwana H.R. nie tylko nadużywała alkoholu w godzinach pracy, ale także przychodziła do pracy w stanie nietrzeźwości oraz dopuszczała męża do obsługi klientów, który wziął 2.000 zł z utargów. Pozwana T.P. wbrew obowiązkowi nie zgłaszała dyrekcji o takim wykonywaniu obowiązków przez H.R., które prowadziło do powstania niedoboru. Na podstawie poczynionych ustaleń Sąd Wojewódzki przyjął, że pozwana H.R. odpowiada za szkodę na podstawie art. 124 Kp. Sąd Wojewódzki uwzględnił także niezależne od pozwanej H.R. przyczyny powstania dochodzonej pozwem szkody. Polegały one, zdaniem tego Sądu, na powierzeniu przez powodową Spółdzielnię mienia tej pozwanej pomimo tego, że poprzednio spowodowała niedobór w innej placówce. Powodowa Spółdzielnia nie reagowała też na wielokrotne informacje służb ekonomicznych dotyczących zaniedbań w zakresie terminowego sporządzania dokumentacji i odprowadzania utargów. Niedostateczny nadzór ze strony powodowej Spółdzielni przyczynił się do powstania szkody. Ponadto Sąd Wojewódzki przyjął, że za część dochodzonej szkody ponosi odpowiedzialność na podstawie winy (art. 114 Kp) pozwana T.P.Uwzględniając powyższe przesłanki Sąd Wojewódzki określił szkodę powodowej Spółdzielni na 254.290 zł i zgodnie z ustalonym w umowie zakresem wspólnej odpowiedzialności pozwanej H.R. (60 %) określił jej udział w odpowiedzialności za szkodę na 152.574 zł, zaś po uwzględnieniu powstania części szkody z przyczyn od tej pozwanej niezależnych Sąd Wojewódzki określił odszkodowanie tej pozwanej na kwotę 76.287 zł. Odpowiedzialność T.P. Sąd Wojewódzki określił na podstawie art. 119 Kp w wysokości 9.000 zł.W rewizji od powyższego wyroku pozwana T.P. powołała się na podstawy rewizyjne z art. 368 pkt 1, 4 i 5 Kpc i zaskarżyła ten wyrok w części zasądzającej od niej na rzecz powodowej Spółdzielni 9.000 zł i znoszącej między tymi stronami koszty procesu, i domagała się zmiany tego wyroku przez oddalenie powództwa w zaskarżonym zakresie i zasądzenie na rzecz tej pozwanej od powodowej Spółdzielni 4.395 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za obie instancje.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następujeWywody i zarzuty rewizyjne pozwanej T.P., o ile zmierzały do wykazania, że za sporną szkodę w całości powinna odpowiadać na podstawie art. 122 Kp wyłącznie pozwana H.R. - nie mogły być rozpatrywane przez Sąd Najwyższy przede wszystkim dlatego, że powodowa Spółdzielnia w ogóle nie wniosła rewizji od wyroku. W związku z tym odpadła możliwość (art. 365 § 1 Kpc) rozpatrywania sprawy na niekorzyść pozwanej R. Rozważenie zaś poczynionych przez Sąd Wojewódzki ustaleń zaskarżonego wyroku oraz ocen i wniosków w zakresie odpowiedzialności pozwanej H.R. nie daje również podstawy do wykluczenia odpowiedzialności pozwanej T.P.Nie można przede wszystkim podzielić zarzutu rewizyjnego pozwanej T.P., jakoby przyjęte w zaskarżonym wyroku ustalenia dotyczące przyczynienia się tej pozwanej do powstania części (do wysokości 9.000 zł) dochodzonej szkody miały być sprzeczne z ustaleniami tego Sądu, że dochodzona szkoda mogła powstać przed przystąpieniem do pracy w sklepie pozwanej T.P. Taką abstrakcyjną możliwość - rozważaną przez Sąd Wojewódzki w związku z nieprzeprowadzeniem remanentu po podjęciu pracy w sklepie przez T.P., jako argument mający uzasadnić wyłączenie w stosunku do tej pozwanej odpowiedzialności w myśl art. 124 w zw. z art. 125 Kp - nie można uznać za ustalony fakt. Wbrew odmiennym wywodom rewizji pozwanej, Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że pozwana T.P. niedopełniła obowiązku przejawienia inicjatywy zmierzającej do ochrony mienia zakładu pracy przed szkodami wynikłymi z zaniedbań pozwane j H.R. Z ustaleń powyższych wynika, że pozwana naruszyła obowiązki pracownicze przewidziane w art. 100 § 2 pkt 2 i 5 Kp. Oceny Sądu Wojewódzkiego, że należyte wypełnienie tych obowiązków przez pozwaną T.P. zapobiegłyby narastaniu niedoborów - nie można uznać za błędną. Stąd wniosek tego Sądu o związku przyczynowym tego niedopełnienia obowiązków przez pozwaną T.P. a szkodą - jako usprawiedliwiony - uzasadniał obciążenie tej pozwanej odszkodowaniem za wyrządzoną przez nią szkodę w określonej na podstawie art. 321 Kpc wysokości, na rzecz powodowej Spółdzielni, niezależnie od odpowiedzialności pozwanej H.R. Odmienne przypuszczenia i koncepcje, które rozważa pozwana w wywodach rewizyjnych - nie znajdują uzasadnienia, a ponadto, o ile postulują zmniejszenie odszkodowania zasądzonego od pozwanej H.R., przekraczają zakres rewizji pozwanej T.P.W świetle powyższych stwierdzeń bezpodstawnym okazuje się podniesiony w rewizji zarzut wadliwości sformułowania sentencji wyroku. Wadliwość ta ma polegać, według twierdzeń rewizyjnych tej pozwanej, na pominięciu w ust. II wyroku zastrzeżenia, że spełnienie przez pozwaną H.R. zasądzonego od niej świadczenia zwalnia pozwaną T.P. z jej długu względem powodowej Spółdzielni. Wbrew odmiennym wywodom rewizji pozwanej T.R., Sąd Wojewódzki nie przyjął w zaskarżonym wyroku wspólnej odpowiedzialności tej pozwanej za powierzone łącznie mienie (art. 125 w zw. z art. 124 Kp), lecz przyjął jej odpowiedzialność za szkodę wynikłą wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, z jej winy, nieumyślnie (art. 114 do 117 i art.. 119 Kp), a wysokość tej szkody i odszkodowania określił na 9.000 zł (równe 3 mies. wynagrodzeniu tej pozwanej). Takie określenie podstawy i wysokości (art. 322 Kpc) zasądzonego od pozwanej T.P. odszkodowania wykluczało potrzebę i możliwość wprowadzenia do pkt II sentencji wyroku zarówno postulowanego w rewizji zastrzeżenia, jak i postulowanego alternatywnie zmniejszenia odszkodowania zasądzonego od H.R. Powyższe propozycje - jako wychodzące poza dopuszczalny zakres zaskarżenia - nie podlegały w niniejszej sprawie rozpatrzeniu.Z powyższych względów rewizja pozwanej T.P. - jako nieuzasadniona - nie mogła odnieść żadnego skutku i podlegała oddaleniu na podstawie art. 387 Kpc.