I PK 190/18

Sygn. akt I PK 190/18 POSTANOWIENIE Dnia 22 sierpnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z powództwa M. M. przeciwko J. Spółce Akcyjnej w J. o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 22 sierpnia 2019 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt IX Pa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od skarżącej na rzecz powoda kwotę 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K. IX Wydział Pracy wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2018 r., oddalił apelację pozwanej J. Spółki Akcyjnej w J. od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 20 listopada 2017 r., zasądzającego od pozwanej na rzecz powoda M. M. kwotę 36.997,92 zł brutto tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. W sprawie ustalono, że powód, zatrudniony na stanowisku nadsztygara górniczego, w spornym okresie wykonywał pracę w godzinach przekraczających obowiązujący go skrócony czas pracy (7,5 godziny na dobę), który był jego 2 normalnym czasem pracy (art. 145 § 1 k.p.) pracownika zatrudnionego pod ziemią. Powód zwykle pracował na II, III i IV zmianie. Do jego obowiązków, przed godziną rozpoczęcia danej zmiany, należało wykonanie szeregu czynności, w tym przyjęcie raportów ze zmiany poprzedzającej i złożenie raportu dla następnej zmiany oraz udział w obowiązkowej odprawie. Te czynności powód wykonywał przez ok. 40 minut przed rozpoczęciem zmiany. Natomiast po wyjeździe na powierzchnię powód wymagał kąpieli i toalety po to, aby odebrać raporty od sztygarów zmianowych z danej ściany lub przodka, a jak „był na robotach przygotowawczych to miał obowiązek wypełnienia kartki raportowej dla poszczególnych ścian, co polegało na przelaniu zapisów z książki raportowej na kartkę raportową”. Co do zasady zakończenie przez powoda obowiązków pracowniczych zbiegało się z czasem odbicia dyskietki na wyjściu z kopalni. W okresie pobytu na kopalni powód nie wykonywał żadnych czynności niezwiązanych z pracą, a jego przełożeni wiedzieli, że stawia się on wcześniej do pracy i później wychodzi. Sąd Okręgowy, podzielił takie ustalenia Sądu Rejonowego i uznał, że charakter pracy powoda wymagał wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, gdyż nie był w stanie wykonywać nałożonych na niego obowiązków pracowniczych w normalnym czasie pracy w 7,5 godzinowej normie dobowej. Obarczały go obowiązki, które musiał wykonać przed zjazdem na dół kopalni, a inne - po wyjeździe na powierzchnię. W ocenie Sądów meriti, o tym czy pracownik pozostaje w czasie pracy, decyduje merytoryczny charakter wykonywanych czynności niezbędnych do realizacji całości obarczających go powinności, w tym sporne czynności o charakterze przygotowawczym były integralnie powiązane z wykonywaniem obowiązków w czasie dniówki roboczej. W skardze kasacyjnej pozwana zarzuciła naruszenie: 1) art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 128 § 1 w związku z art. 22 § 1 k.p., przez ich nieprawidłową wykładnię i zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że: a) czynności polegające na pobraniu przez powoda narzędzi i sprzętu, zmianie odzieży na roboczą i odwrotnie, kąpieli, zapoznaniem się z raportem z poprzedniej zmiany, dojściem do miejsca pracy, sporządzeniem raportu stanowią wykonywanie pracy na rzecz pozwanej, podczas gdy czynności te mają charakter czynności przygotowawczych wymaganych do należytego świadczenia pracy, b) realizacja 3 czynności przygotowawczych do wykonywania pracy skutkuje pracą w godzinach nadliczbowych, c) praca, którą wykonywał powód w spornym okresie ponad normę 7,5 godzin dziennie była pracą w godzinach nadliczbowych, a także na pominięcia tego, że wykonywanie czynności przygotowawczych do należytego wykonania pracy stanowi realizację obowiązku dbałości o dobro zakładu pracy oraz świadczenia pracy w sposób sumienny i staranny; 2) § 24 ust. 4 pkt 1 i 2 regulaminu pracy w związku z art. 9 k.p., przez ich nieprawidłową wykładnię i uznanie, że czas pracy powoda wynosił 7,5 godzin na dobę, podczas gdy obowiązywała go 8 godzinna dobowa norma czasu pracy. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pozwana sformułowała następujące istotne zagadnienia prawne: „1/ czy realizacja czynności przygotowawczych do wykonywania przez pracownika pracy może być kwalifikowana jako świadczenie pracy i zobowiązuje pracodawcę do uwzględniania tych czynności w czasie pracy, w tym do uwzględnienia jako pracy w godzinach nadliczbowych?, 2/ jakie są kryteria pozwalające odróżniać i zróżnicować czynności przygotowawcze od świadczenia pracy?, 3/ czy dopuszczalne jest rozróżnienie pracy w ujęciu formalnym i materialnym oraz jaki charakter winna mieć praca w godzinach nadliczbowych?, 4/ czy dopuszczalne jest kwalifikowanie czynności przygotowawczych do wykonywania pracy jako czynności wykonywanych w ramach czasu pracy w zależności od momentu ich realizacji?, 5/ czy dopuszczalna jest kategoryzacja czynności przygotowawczych na dwie grupy, tj. czynności polegające na przygotowaniu pracownika do wykonywania pracy i czynności polegające na przygotowaniu stanowiska pracy, a jeśli tak to, czy ma to wpływ na uwzględnienie jednych lub drugich do czynności wykonywanych w ramach czasu pracy?”. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji w całości i przekazanie sprawy termu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą i drugą instancję i kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. 4 W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądzenie na jego rzecz od pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania, albowiem we wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania powielono zagadnienia prawne, które uzyskały już wyjaśnienie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 20 marca 2019 r., I PK 258/17 (LEX nr 2638577) oraz postanowieniach: z dnia 28 marca 2019 r., I PK 89/18 lub 21 maja 2019 r., I PK 152/19 (niepublikowane), wyjaśnił, że skrócenie pracownikowi czasu pracy generuje powstanie godzin nadliczbowych już powyżej wykonywania pracy ponad normy obniżone w każdej dobie. Ponadto i w szczególności sporne czynności wykonywane przez powoda były immamentnie wymagane lub związane z wykonywaniem pracy w czasie pozostawania powoda do dyspozycji pracodawcy w rozumieniu art. 128 § 1 k.p. W tej sytuacji celem procedury kasacyjnej nie może być uzupełnianie materiału dowodowego ani jego ponowna ocena, które usuwają się spod rozeznania kasacyjnego w rozumieniu art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c. Powyższe oznaczało, że skarga kasacyjna nie spełniła przesłanek wymaganych do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania, gdyż powołane w niej twierdzenia i wątpliwości prawne w istocie rzeczy ograniczały się do polemiki z ustalonym przez Sąd drugiej instancji stanem faktycznym oraz jego oceną prawną, które ponadto spotkały się z negatywną oceną w powołanych judykatach Sądu Najwyższego. W takim stanie rzeczy tylko przeprowadzenie zmian organizacji pracy lub zwiększenie rozmiaru czasu pracy sztygarów zatrudnianych w skarżącej kopalni do 8 godzinnej dobowej miary czasu pracy mogłyby potencjalnie przeciwdziałać jurysdykcyjnym konstatacjom o stałym codziennym zatrudnianiu tych pracowników w godzinach nadliczbowych ze względu na wykonywanie spornych czynności merytorycznych koniecznych dla należytego wykonania obowiązków pracowniczych obarczających sztygarów lub nadsztygarów w kopalniach węgla kamiennego. 5 Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 i art. 98 k.p.c. l.n