I PK 313/16

Sygn. akt I PK 313/16 POSTANOWIENIE Dnia 11 lipca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z powództwa V. M. przeciwko Sądowi Apelacyjnemu w (…) o odszkodowanie i zadośćuczynienie z tytułu mobbingu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 lipca 2017 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt III APa (…), I odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II zasądza od powódki na rzecz pozwanego 2.400 zł (dwa tysiące czterysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Przedmiotem postępowania były roszczenia wywodzone z mobbingu. Powódka V.M. domagała się zasądzenia od pozwanego Sądu Apelacyjnego w (…) po 25.000 zł z racji zadośćuczynienia i odszkodowania. Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 11 grudnia 2014 r. oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r. oddalił apelację powódki. Z pisemnych motywów uzasadnienia wynika, że Sąd drugiej instancji nie uznał działań pozwanego, a polegających na dociekaniu czy pracownica podjęła dodatkowe zatrudnienie, za bezprawne, czy też niewłaściwe. Niezależnie od tego, 2 Sąd ten uznał, że działania pracodawcy (żądanie informacji, które rozpoczęło konflikt) nie spełniało cechy długotrwałości i uporczywości. Skargę kasacyjną wniosła powódka, zarzuciła naruszenie art. 943 § 1-4 k.p., art. 6 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 oraz art. 378 § 1 i art. 382 k.p.c. Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania powódka wskazała na istotne zagadnienie prawne, jakim jest występowanie pojęcia „mobbing” i przyjęcie przez Sąd odwoławczy w niniejszej sprawie, że pomimo faktu, iż samo już tylko podejrzenie wykonywania dodatkowego zatrudnienia mogło być dla powódki sytuacją stresującą i nieprzyjemną, co w połączeniu z ustalonym przez Sąd odwoławczy faktem, że forma i sposób wyjaśniania problemu przez dyrektora pozwanego Sądu mogły przybrać dużo bardziej przemyślaną, delikatną formę i uwzględniać indywidualną wrażliwość dobrze ocenianego do tej pory i odnajdującego się w zespole pracownika, jakim była powódka, brak było podstaw do uznania, że względem powódki stosowany był mobbing. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania. Wniosek ten staje się zrozumiały, jeśli weźmie się pod uwagę, że postawione zagadnienie w istocie zmierza do zweryfikowania stanowiska Sądu Apelacyjnego w (…), a przy tym abstrahuje od normatywnej definicji mobbingu. Zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02 LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179). Właściwości tej nie spełnia zagadnienie, w której zmienną ma być „indywidualna wrażliwość” powódki, czy też „bardziej przemyślana, delikatna forma” wyjaśnienia problemu przez dyrektora pozwanego. Niezależnie od powyższego, trzeba wskazać, że w przepisie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie chodzi o jakiekolwiek zagadnienie, ale wyłącznie o zagadnienie prawne, 3 czyli takie, które osadzone jest w treści danego przepisu prawnego. Indywidualna wrażliwość pracownika, czy subtelność komunikowania się stron stosunku pracy, nie stanowią normatywnego wzorca art. 943 § 2 k.p. Definicja mobbingu oparta została na odmiennej relacji. Z jednej strony, ustawodawca wskazał na patologiczne zachowania polegające na nękaniu, zastraszaniu, poniżaniu, ośmieszaniu lub wyeliminowaniu pracownika z zespołu współpracowników, z drugiej zaś, zaakcentował, że znaczenie mają tylko takie zachowania, które miały charakter długotrwały i uporczywy. Obie płaszczyzny weryfikowane są miarą obiektywną, a nie subiektywnym przekonaniem pracownika. Nie można przy tym pominąć, że zjawisko mobbingu ma miejsce tylko w razie łącznego spełnienia przesłanek. Ma to znaczenie, gdyż powódka przedkładając zagadnienie do rozstrzygnięcia skupiła się jedynie na własnych przeżyciach, które postrzega jako przejawy mobbingu, pominęła natomiast aspekt długotrwałości i uporczywości (a ten został przez Sąd drugiej instancji wykluczony). Znaczy to tyle, że zagadnienie prawne wskazane w skardze nie jest przydatne do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z przeprowadzonego wywodu widać, że sposób sformułowania przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., po pierwsze, nie ma właściwości uniwersalnych (nie umożliwi rozwoju orzecznictwa), a po drugie, jest indyferentne dla rozstrzygnięcia (bez względu na odpowiedź, z uwagi na stwierdzony brak długotrwałości i uporczywości zachowania przełożonych powódki, nie wpłynie na wynik sprawy). Uwagi te były potrzebne, jeśli uwzględni się, że podstawowym zadaniem Sądu Najwyższego jest stanie na straży jednolitości orzecznictwa i kontroli jego legalności. Z przepisu art. 1 pkt 1 lit. a ustawy o Sądzie Najwyższym wynika jednak, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości odbywa się przez rozpoznawanie skarg kasacyjnych. Instytucjonalne powiązanie wypowiedzi Sądu Najwyższego z indywidualnym sporem widoczne jest także w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., który wymaga aby zagadnienie prawne wystąpiło w sprawie. Oznacza to, że przyjęcie skargi do merytorycznego rozpoznania dopuszczalne jest jeśli w danym postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem wystąpiło, a zatem zaważyło na rozstrzygnięciu, zagadnienie o charakterze kwalifikowanym (istotnym). W ten sposób kontrola legalności jednostkowego wyroku (aspekt indywidualny), umożliwia 4 osiągnięcie homogeniczności interpretacyjnej systemu prawnego (czynnik powszechny). Przedstawione przez powódkę zagadnienie prawne właściwości tych nie posiada, a zatem na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. as