I UK 191/19
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2019-09-04
Skład orzekający: Katarzyna Gonera
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pełnomocnikowi z urzędu przysługują koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, jeśli strona zmarła w toku tego postępowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pełnomocnikowi z urzędu przysługują koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nawet jeśli strona zmarła w toku postępowania kasacyjnego. Śmierć strony powoduje wygaśnięcie pełnomocnictwa, jednak pełnomocnik ma prawo do podjęcia czynności niecierpiących zwłoki na zasadzie ustanowienia, co obejmuje sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej.Stan faktyczny
G. P. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej mu prawa do emerytury kombatanckiej. Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny oddaliły jego odwołanie i apelację. G. P. złożył skargę kasacyjną, dla którego ustanowiono pełnomocnika z urzędu. W trakcie postępowania kasacyjnego G. P. zmarł, co spowodowało zawieszenie postępowania. Pełnomocnik złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przyznał adwokatowi K. K. koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym od Skarbu Państwa.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I UK 191/19 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Katarzyna Gonera w sprawie z odwołania G. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o prawo do emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 4 września 2019 r., w związku ze skargą kasacyjną ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt III AUa (…), przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w K. na rzecz adw. K. K. tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu ubezpieczonemu (odwołującemu się) G. P. w postępowaniu kasacyjnym kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych powiększoną o odpowiednią stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w K., wyrokiem z 23 marca 2016 r., oddalił odwołanie G. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. z 24 listopada 2014 r. odmawiającej wnioskodawcy prawa do emerytury kombatanckiej. Sąd Apelacyjny w (…), wyrokiem z 27 marca 2018 r., oddalił apelację wnioskodawcy G. P. od wyroku Sądu Okręgowego.
2 Po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny wnioskodawca zgłosił wniosek o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 28 sierpnia 2018 r. Sąd Okręgowy w K. ustanowił dla wnioskodawcy G. P. pełnomocnika z urzędu, którego miała wyznaczyć Okręgowa Rada Adwokacka w K.. Pełnomocnikiem z urzędu dla wnioskodawcy została wyznaczona adw. K. K., która sporządziła i wniosła skargę kasacyjną w jego imieniu. W toku postępowania kasacyjnego skarżący G. P. zmarł, w związku z czym postanowieniem z 24 lipca 2019 r. Sąd Najwyższy zawiesił postępowanie kasacyjne na podstawie art. 174 § 1 pkt 1 k.p.c. Pismem z 27 sierpnia 2019 r. (które wpłynęło do Sądu Najwyższego 2 września 2019 r.) pełnomocnik z urzędu adw. K. K. wniosła o przyznanie jej od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone całości ani w części przez skarżącego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 118 § 1 i 2 k.p.c. ustanowienie adwokata lub radcy prawnego przez sąd jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego. Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany zastępować stronę do prawomocnego zakończenia postępowania, chyba że z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej. Z kolei z art. 119 k.p.c. wynika, że ustanowienie adwokata lub radcy prawnego wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała. Jednakże na zasadzie tego ustanowienia adwokat lub radca prawny strony podejmuje czynności niecierpiące zwłoki. Śmierć skarżącego G. P. spowodowała wygaśnięcie pełnomocnictwa dla adw. K. K. ustanowionej dla wnioskodawcy z urzędu przez Sąd Okręgowy w K.. W tej sytuacji uzasadniony okazał się wniosek pełnomocnika o przyznanie (zasądzenie) od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, polegającej na sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej.
3 O kosztach należnych pełnomocnikowi z urzędu Sąd Najwyższy orzekł na podstawie § 15 ust. 2, § 16 ust. 4 oraz § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 18). Ponieważ pełnomocnika z urzędu ustanowił dla skarżącego Sąd Okręgowy w K., to od tego Sądu (jako statio fisci Skarbu Państwa) zasądzono należne koszty pomocy prawnej.
Powiązane orzeczenia
- I UK 347/17 2022-11-16Czy w przypadku śmierci strony w postępowaniu kasacyjnym, po upływie pięciu lat od postanowienia o zawieszeniu postępowania z powodu śmierci strony, sąd może umorzyć postępowanie kasacyjne?
- I PK 219/16 2022-06-28Czy w przypadku śmierci strony w postępowaniu kasacyjnym, po upływie pięciu lat od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania z tej przyczyny, sąd umarza postępowanie kasacyjne?
- II USK 439/21 2021-04-14Czy w przypadku śmierci strony postępowania kasacyjnego, gdy nie zgłoszą się następcy prawni ani nie zostanie ustanowiony kurator spadku, możliwe jest umorzenie postępowania kasacyjnego po upływie pięciu lat od daty jego…
- II USK 70/21/1 2022-11-09Czy w przypadku śmierci strony w postępowaniu kasacyjnym, gdy nie zgłoszą się następcy prawni ani nie zostanie wskazany kurator spadku, a od daty postanowienia o zawieszeniu postępowania upłynęło ponad pięć lat, należy u…
- I UK 122/17 2022-06-28Czy w przypadku śmierci strony w postępowaniu kasacyjnym, gdy po upływie pięciu lat od zawieszenia postępowania nie zgłosili się następcy prawni ani nie ustanowiono kuratora spadku, Sąd Najwyższy powinien umorzyć postępo…
Powołane przepisy
art. 174 § 1 pkt 1 KPCart. 118 § 1art. 119 KPC§ 1 pkt 1§ 1§ 15 ust. 2§ 16 ust. 4§ 4 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy