I UK 198/04
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2005-01-10
Skład orzekający: Józef Iwulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd apelacyjny ma obowiązek przeprowadzić nowe dowody na fakty sporne, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza gdy stan zdrowia ubezpieczonego może ulec zmianie w toku postępowania apelacyjnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że warunki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy muszą być spełnione łącznie w chwili wydania decyzji przez organ rentowy. W postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do tej renty, sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania. Zmiany stanu zdrowia ubezpieczonego po wydaniu decyzji organu rentowego, które nastąpiły w toku postępowania sądowego, nie podlegają uwzględnieniu przy rozpoznaniu odwołania od decyzji odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy.Stan faktyczny
Ubezpieczona K. W. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy oddalił jej odwołanie, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację. Ubezpieczona wniosła kasację, wskazując na naruszenie przepisów postępowania oraz pominięcie przez Sąd II instancji dowodów dotyczących jej stanu zdrowia po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy i oddalenie wniosku o opinię biegłego psychiatry.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I UK 198/04 POSTANOWIENIE Dnia 10 stycznia 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Józef Iwulski w sprawie z wniosku K. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Ł. o rentę z tytułu niezdolności do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 stycznia 2005 r., kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z dnia 2 kwietnia 2004 r., sygn. akt III AUa …/03, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2004 r., III AUa …/03, Sąd Apelacyjny w Ł. oddalił apelację K. W. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 28 października 2002 r., VIII U …/02, oddalającego odwołanie ubezpieczonej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Ł. z dnia 30 października 2001 r., odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Wyrok ten dwiema kasacjami zaskarżyła ubezpieczona. Jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasacji (pierwszej) wskazała "rażące naruszenie przepisów postępowania" (należy domniemywać, że chodzi i przepisy, których naruszenie zostało wskazane jako podstawa kasacji, tj. art. 217, art. 385, art. 386 §
2 4 i 6 oraz art. 233 i art. 224 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.). W drugiej kasacji ubezpieczona wywiodła, że "Zasadniczą kwestia poruszoną w kasacji, jest fakt pominięcia przez Sąd II instancji zgłoszonego przez wnioskodawczynię dowodu w postaci dokumentacji lekarskiej leczenia szpitalnego wnioskodawczyni, pochodzącej z okresu po wydaniu wyroku przez Sąd Okręgowy oraz oddalenie wniosku dowodowego zgłoszonego na rozprawie apelacyjnej w przedmiocie opinii biegłego lekarza psychiatry. Problem ograniczenia dopuszczalności powoływania nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym był tematem wielu rozważań Sądu Najwyższego. Jednakże stanowisko Sądu Najwyższego w tej kwestii nie jest jednolite. Należy rozważyć w jakiej sytuacji sąd apelacyjny nie ma obowiązku przeprowadzenia nowych dowodów na fakty sporne między stronami, a mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza w sytuacji gdy w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych podstawą rozstrzygnięcia winien być stan faktyczny (a więc stan zdrowia który może ulec zmianie w toku postępowania apelacyjnego) z dnia orzekania. Ponieważ wypowiedzi w tej kwestii w orzecznictwie i doktrynie są fragmentaryczne, należy uznać, że jest to na tyle istotne zagadnienie prawne, że uzasadnia podstawę rozpoznania kasacji". Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 393 k.p.c. wynika, że okolicznościami uzasadniającymi rozpoznanie kasacji mogą być występowanie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, oczywiste naruszenie prawa przez zaskarżone orzeczenie albo nieważność postępowania. W pierwszej kasacji ubezpieczona nie powołuje się na żadną z tych okoliczności, gdyż taką nie jest "rażące naruszenie przepisów postępowania". W drugiej kasacji ubezpieczona formułuje okoliczności, które można próbować zakwalifikować jako przedstawienie zagadnienia prawnego. Sprowadza się ono w istocie do oceny, czy zmiany (pogorszenie) stanu zdrowia ubezpieczonego po wydaniu decyzji organu rentowego (w toku postępowania sądowego) podlegają uwzględnieniu przy rozpoznaniu odwołania od decyzji odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy (tylko wówczas ma to znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i uzasadnia przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie). Problem
3 ten budził pewne wątpliwości, ale zostały one już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia 20 maja 2004 r., II UK 395/03 (OSNP 2005 nr 3) Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, że warunki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy muszą być spełnione łącznie w chwili wydania decyzji przez organ rentowy; w postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do tej renty sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania (por. też co do zasady wyrok z dnia 10 marca 1998 r. w sprawie II UKN 555/97, OSNAPiUS 1999 nr 5, poz. 181). Sąd Najwyższy ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 393 § 1 k.p.c., zwłaszcza wskazane przez skarżącą. Po rozważeniu przesłanek określonych w art. 393 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy uznał za uzasadnioną odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania, o czym orzekł na podstawie tych przepisów w związku z art. 3937 § 1 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- I UK 322/16/1 2017-08-08Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo oddalił apelację ubezpieczonej, odrzucając jako dowody dokumentację medyczną z okresu późniejszego niż decyzja organu rentowego, mimo że mogła ona dotyczyć schorzeń istniejących już wcześnie…
- III UK 214/14 2015-04-16Czy sąd drugiej instancji w postępowaniu apelacyjnym w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy może uwzględnić nowe dowody medyczne dotyczące stanu zdrowia ubezpieczonego, które zostały przedstawione dopiero na et…
- I UK 181/14/1 2014-09-25Czy sąd drugiej instancji może pominąć nowe dowody dotyczące stanu zdrowia ubezpieczonego, które powstały po wydaniu wyroku sądu pierwszej instancji w sprawie o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy?
- II UK 446/17 2018-10-10Czy sąd ubezpieczeń społecznych ma obowiązek dopuszczać z urzędu kolejne dowody z opinii biegłych, jeśli strona nie jest zadowolona z dotychczasowych, nie przedstawiając konkretnych zarzutów do opinii?
- I USK 293/21 2021-11-09Czy w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy, gdy opinie biegłych lekarzy różnych specjalności zgodnie stwierdzają zdolność do pracy, sąd drugiej instancji ma obowiązek dopuszczać kolejne dowody z opinii biegłych…
Powołane przepisy
art. 217art. 385art. 386 §
2art. 233art. 224art. 391 § 1 KPCart. 393 KPCart. 393 § 1 KPCart. 393 § 2 KPCart. 3937 § 1 KPC§
2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy