I UK 331/18

Sygn. akt I UK 331/18 POSTANOWIENIE Dnia 1 października 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z odwołania T.P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P. o podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 1 października 2019 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. oddala wniosek pełnomocnika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…0 wyrokiem z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt III AUa (…), oddalił apelację odwołującej się T.P. od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt VI U (…), oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P., którą organ rentowy zmienił decyzję z dnia 20 sierpnia 1998 r. w ten sposób, że ustalił, iż od 2 lipca 1998 r. do 30 kwietnia 2010 r. podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) odwołująca się zaskarżyła w całości. Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: a) art. 83 ust. 1 pkt 2 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2019 r., poz. 300; dalej ustawa systemowa) w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie, w jakim Sąd Apelacyjny: (-) uznał, że nie jest uprawniony do analizy zaskarżonej decyzji nr (…) w zakresie zastosowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego; (-) pominął okoliczność, „że decyzja NKP (…) z dnia 20 sierpnia 1998 r. wydana przez ZUS - Inspektorat w P. może być zmieniona przez ZUS Inspektorat w C., podczas gdy decyzję może zmienić jedynie Organ (Inspektorat), który ją wydał, co prowadzi do nieważności tego aktu” (zarzut powiązano z naruszeniem art. 82a ust. 2 ustawy systemowej w związku z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.); (-) pominął § 33 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r., z którego wynika, że organ rentowy powinien badać nie tylko deklaracje ubezpieczonych (w kontekście złożonej deklaracji o uprawnieniach rentowych), ale także inne okoliczności sprawy: (-) uznał, „przy założeniu, że organem rentowym jest Zakład Ubezpieczeń społecznych, ale działający przez swoje jednostki organizacyjne (Inspektoraty), nie miał wiedzy o braku uprawnienia rentowego Ubezpieczonej, skoro taką wiedzę posiadał Inspektorat w O.. Co w konsekwencji oznacza, że organ rentowy ZUS taką wiedzę posiadał w ramach swoich jednostek organizacyjnych (Inspektoratów), wobec czego nie mamy do czynienia z informacją nową i dotychczas nieznaną organowi, która uzasadniałaby wzruszenie decyzji z dnia 20 sierpnia 1998 r.” Ponadto, zarzucono naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 328 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do merytorycznej analizy zaskarżonej decyzji w kontekście zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a także do oświadczeń ubezpieczonej, że organ rentowy wiedział o przyznaniu renty rodzinnej jej córce. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające wykładni art. 83a ust. 2 ustawy systemowej w kontekście kontroli sądowej decyzji organów rentowych, a mianowicie – czy sąd odwoławczy rozpoznając sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych w przedmiocie odwołania od decyzji organu rentowego, winien zbadać 3 prawidłowość zastosowania przez organ rentowy odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy stanowią one merytoryczną podstawę tej decyzji. Uzasadniając wniosek, skarżąca wskazała, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 września 2009 r., I UK 109/09, uznał, że kontroli sądu powszechnego podlegają również decyzje wydane na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej, gdyż nie są one wymienione w art. 83 ust. 4 tej ustawy. Zaznaczył przy tym, że sąd ubezpieczeń społecznych powinien zbadać prawidłowość zastosowania przez organ rentowy odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż stanowią one merytoryczną podstawę tej decyzji; nie chodzi więc o ocenę sposobu procedowania przez organ rentowy, lecz o prawidłowość decyzji (istnienie jej podstaw prawnych). Uzasadniając wniosek, skarżąca wskazała, że „Sąd Apelacyjny wydający wyrok w niniejszej sprawie z kolei podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28.05.2002 r., II UKN 356/01, w którym uznano, że w wypadkach decyzji administracyjnych, rozstrzygających indywidualne sprawy, powodują konieczność wszczęcia odpowiedniego postępowania administracyjnego (s. 8 uzasadnienia)”. Skarżąca nie podziela tego poglądu, ale pogląd wyrażony w wyroku I UK 109/09. W ocenie skarżącej, rozbieżności orzecznicze co do konieczności analizy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście art. 83a ust. 2 ustawy systemowej, który do tych przepisów wprost odsyła, uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Organ rentowy, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu rentowego kosztów postępowania. Uzasadniając wniosek o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, organ rentowy argumentował, że skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3984 § 1, 2 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna powinna zawierać, poza oznaczeniem orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczeniem podstaw kasacyjnych i ich 4 uzasadnieniem, wnioskiem o uchylenie lub uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany, również wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Z kolei wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., II PK 39/15, LEX nr 2021948). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości prawne lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3), lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Reasumując, w skardze kasacyjnej koniecznym jest zawarcie odrębnego wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do przesłanek przedsądu wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., z określeniem, które z nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego w tym przedmiocie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2007 r., I PK 129/07, LEX nr 884974). Należy dodać, że na etapie rozpoznawania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ocenie Sądu Najwyższego podlegają tylko podstawy przedsądu określone w art. 3989 § 1 k.p.c., a nie podstawy skargi z art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364). Skarżąca uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazała na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Jeżeli chodzi o przesłankę przedsądu określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. (występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego), to zagadnienie prawne powinno odnosi się do konkretnego przepisu prawa albo konkretnej regulacji prawnej, co oznacza konieczność sformułowania przez skarżącego, jakiego 5 przepisu (zespołu przepisów lub norm prawnych) prawa materialnego lub procesowego dotyczy przedstawiane zagadnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2014 r., II PK 257/13, LEX nr 1515455). Przekonanie Sądu Najwyższego oceniającego o zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wymaga wskazania za pomocą wywodu prawnego, na kanwie jakich norm (przepisów) zagadnienie powstało, jakie są możliwe interpretacje problemu i jakie jego rozstrzygnięcie proponuje skarżący (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 października 2015 r., II PK 61/15, LEX nr 1968444, oraz powołane tam orzeczenia). Zagadnienie powinno dotyczyć kwestii prawnych budzących rzeczywiście istotne (poważne) wątpliwości; istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa i praktyki sądowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467; z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Nie można uznać, iż zagadnienie prawne budzi poważne wątpliwości, jeśli skarżący nie uzasadni tego, np. przez wykazanie, że dotychczasowe orzecznictwo i doktryna prawa nie dają w tym zakresie wystarczającego rozwiązania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2014 r., I PK 128/14, LEX nr 1652375). Przechodząc do analizy problemu wskazanego przez skarżącą, zgodnie z art. 83a ust. 2 ustawy systemowej, wymienione w tym przepisie decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10 (OSNP 2011 nr 17-18, poz. 233), której nadano moc zasady prawnej, wyjaśniono, że sprawą „dotyczącą” ubezpieczeń społecznych jest każda decyzja Zakładu w zakresie indywidualnych spraw (art. 83 ust. 1 ustawy systemowej), każda decyzja w tym zakresie, chociażby jej wydanie poprzedziła inna decyzja (art. 83a ust. 1 i 2 ustawy systemowej). Jeżeli prawo lub obowiązek stwierdzone było decyzją, to jej „unieważnienie”, chociaż odnosi się do decyzji „unieważnionej”, to przecież odnosi się także, a nawet przede wszystkim, do prawa lub obowiązku poprzednio stwierdzonego. „Dotyczy” więc przedmiotu, o którym mowa tak w art. 83 ust. 1 6 ustawy systemowej, jak i w art. 476 § 2 k.p.c. Sąd rozpoznający odwołanie na zasadach procesu cywilnego uzyskuje wyjaśnienie przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego przesłanek „stwierdzenia nieważności decyzji” (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeżeli one zachodzą, np. decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, albo wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, to znaczy, że stwierdzone tą decyzją prawo lub zobowiązanie jest inne od stwierdzonego i dlatego to wadliwe stwierdzenie podlega „unieważnieniu”. Chociaż bezpośrednim przedmiotem postępowania jest wadliwa decyzja Zakładu, to nie sposób rozpoznać tego przedmiotu bez także bezpośredniego wglądu w stosunek prawny ubezpieczenia społecznego, w jego treść. Z tego punktu widzenia zasada wyjaśnienia sprawy przez sąd ubezpieczeń społecznych, wyjaśnienia jej istoty dotyczącej prawa, zobowiązania albo roszczenia strony znajduje właściwe zwieńczenie w kompetencji tego sądu do oddalenia odwołania, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia (art. 47714 § 1 k.p.c.) albo zmiany zaskarżonej decyzji w całości lub w części i orzeczenia co do istoty sprawy (art. 47714 § 2 k.p.c.). Z przedstawionej zasady prawnej wynika, że obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy decyzja „unieważniająca” uprzednią decyzję znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego, a więc czy w ich świetle pierwotna decyzja była wadliwa, spełniając przesłankę do „stwierdzenia nieważności decyzji” (art. 156 § 1 k.p.a.). Innymi słowy, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd powszechny nie jest uprawniony do orzekania w przedmiocie nieważności decyzji administracyjnej, ale - przy uwzględnieniu przesłanek określonych w odpowiednich przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego - rozpoznaje istotę sprawy, którą stanowi istnienie (nieistnienie) wynikającego z przepisów prawa materialnego określonego prawa lub zobowiązania stwierdzonego wadliwą decyzją organu rentowego (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 stycznia 2013 r., II UK 164/12, OSNP 2013 nr 21-22, poz. 261 oraz z 6 sierpnia 2014 r., II UK 523/13, OSNP 2015 nr 12, poz. 167). Powyższa uchwała wpisuje się w jednolite orzecznictwo Sądu Najwyższego prezentujące pogląd, że postępowanie sądowe skupia się na wadach wynikających z naruszenia przez organ rentowy prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnej, spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania 7 administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Sąd ubezpieczeń społecznych - jako sąd powszechny - może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego (uchwały Sądu Najwyższego: z 21 listopada 1980 r., III CZP 43/80, OSNCP 1981 nr 8, poz. 142; z 21 września 1984 r., III CZP 53/84, OSNCP 1985 nr 5-6, poz. 65 i z dnia 27 listopada 1984 r., III CZP 70/84, OSNCP 1985 nr 8, poz. 108 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 19 czerwca 1998 r., II UKN 105/98, OSNAPiUS 1999 nr 16, poz. 529 i z 29 maja 2006 r., I UK 314/05, OSNP 2007 nr 11-12, poz. 173; a nadto wyroki Sądu Najwyższego: z 28 października 2009 r., I UK 132/09, LEX nr 570121; z 2 grudnia 2009 r., I UK 189/09, OSNP 2011 nr 13-14, poz. 187 i z 14 stycznia 2010 r., I UK 252/09, LEX nr 577824). Przedstawione orzecznictwo wyjaśnia istotę kontroli sądowej decyzji organów rentowych, także wydanych na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy systemowej. Nie ma zatem potrzeby wyjaśniania jej po raz kolejny, stąd nie zachodzi w niniejszej sprawie przesłanka wskazana w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Co więcej, tak rozumianą istotę rozpoznał Sąd drugiej instancji stwierdzając, że „Z materiału sprawy wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że apelująca w spornym okresie nie była uprawniona do renty rodzinnej, prawo to zostało jej przyznane dopiero od 1 maja 2010 r., nie ma zatem do niej zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin, a także art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (…).” Skarżąca wyartykułowała we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej jedynie tę przesłankę (tj. występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego), choć w uzasadnieniu zawarła także zastrzeżenia co do ważności decyzji jako aktu administracyjnego jako takiego ze względu na to, że decyzję z dnia 20 sierpnia 1998 r. (wyłączającą T.P. z ubezpieczenia społecznego tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od 2 lipca 1998 r.) wydał ZUS Inspektorat w P., podczas gdy decyzję z dnia 22 sierpnia 2016 r. (ustalającą jej podleganie ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od dnia 2 lipca 1998 r. do 30 kwietnia 2010 r.) wydał Inspektorat w C.. Pokreśliła też, że organ rentowy nie 8 tylko nie zbadał szczegółowo okoliczności faktycznych związanych z przyznaną dla córki skarżącej rentą rodzinną, ale posiadał informacje o charakterze i rodzaju przyznanego świadczenia. Aby te okoliczności mogły być rozważane jako podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, należało powołać się na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), czego skarżąca nie uczyniła. Wobec tego, informacyjnie, pozostaje jedynie odwołać się do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2012 r., I UZP 10/11 (OSNP 2012 nr 23-24, poz. 291), w uzasadnieniu której wyjaśniono, że organy rentowe w art. 476 § 4 k.p.c. zostały zdefiniowane jako jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwe do wydawania decyzji w sprawach świadczeń. Wprowadzenie jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do definicji organu rentowego miało niewątpliwie uzasadnienie praktyczne, zważywszy na liczbę spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz charakterystykę drugiej strony postępowań w tych sprawach, jaką jest ubezpieczony, najczęściej osoba starsza lub chora. Sprawiło to jednak powstanie dysonansu, jako że zaskarżone do sądu powszechnego decyzje wydaje w postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie jego jednostka organizacyjna - według terminologii k.p.c. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych to Zakład Ubezpieczeń Społecznych (a nie jego jednostka organizacyjna) jest traktowany jako organ administracji publicznej. Terenowe jednostki organizacyjne Zakładu nie występują w roli samodzielnych organów administracyjnych. Ich kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych wypływają z upoważnienia do działania w imieniu ZUS jako całości. Tak przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie, w którym na szczególną uwagę zasługuje wyrok z dnia 22 marca 2007 r., II GSK 359/06 (LEX nr 321271) i wyrok z dnia 18 kwietnia 2007 r., II GSK 374/06 (LEX nr 322769). Jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mają również samodzielności w rozumieniu prawa materialnego: cywilnego i ubezpieczeń społecznych. Osobowość prawną w rozumieniu art. 33 k.c. ma Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jest bowiem jednostką organizacyjną, której przepis szczególny przyznał osobowość prawną. 9 Przepisem tym jest art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych mające pochodne kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych nie są jednostkami organizacyjnymi niebędącymi osobami prawnymi, lecz terenowymi jednostkami organizacyjnymi osoby prawnej (art. 67 ust. 1 ustawy systemowej). Nie są to jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi mającymi zdolność sądową (a w konsekwencji też zdolność procesową) wymienionymi w art. 64 § 11 k.p.c. Nie została im bowiem przyznana zdolność prawna. Do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy, między innymi, ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy systemowej). Zatem to Zakład jako całość jest organem rentowym decydującym w sprawach świadczeń. To Zakład wydaje decyzje (art. 83 ustawy systemowej). Uprawnienie jego jednostek terenowych do wydawania decyzji w sprawach świadczeń wymienione jest dopiero w § 10 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 18, poz. 93) wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 74 ust. 5 ustawy systemowej, w myśl którego w statucie podlega uregulowaniu, między innymi, zakres rzeczowy działania centrali i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu. Odnosząc się do kolejnych argumentów skarżącej, obowiązek ubezpieczenia powstaje z chwilą spełnienia określonych dla danego ubezpieczenia warunków i ustaje z momentem ich odpadnięcia, co może także nastąpić z mocy prawa. Podleganie określonemu rodzajowi ubezpieczeń społecznych wynika bowiem z przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, które kreują określony stosunek ubezpieczenia z mocy samego prawa według stanu prawnego z daty powstania obowiązku ubezpieczenia (por. pr. wyrok Sądu Najwyższego z 11 lutego 1999 r., II UKN 461/98, LEX nr 36311). Obowiązek ubezpieczenia oznacza, że osoba, której cechy, jako podmiotu ubezpieczenia społecznego, zostały określone przez ustawę, zostaje objęta ubezpieczeniem i staje się stroną stosunku ubezpieczenia społecznego niezależnie od swej woli, na mocy ustawy, a także niezależnie od uchybień popełnionych przez organ rentowy. Skoro podleganie 10 ubezpieczeniom społecznym następuje ex lege, to nie jest konieczna decyzja stwierdzająca ten fakt prawny, a jeżeli została wydana, to ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Mając na uwadze, że w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne wskazane we wniosku przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a skarżąca nie wskazała innych przesłanek przedsądu wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c., uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji. Odnośnie wniosku organu rentowego o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, organ rentowy w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie odniósł się do zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na okoliczność wskazaną przez skarżącą, to jest występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną znalazł się jedynie wywód o braku oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Argumentacja powołana w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie stanowiła więc podstawy rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd Najwyższy. W konsekwencji koszty związane ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną nie były kosztami celowej obrony w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c., co z kolei uzasadniało oddalenie wniosku o ich zasądzenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, OSNC z 2015 r. Nr 7-8, poz. 91). as