I UK 348/15

Sygn. akt I UK 348/15 POSTANOWIENIE Dnia 28 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania J. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Tarnowie o emeryturę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 czerwca 2016 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt III AUa 744/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 5 lutego 2015 r. oddalił apelację J. S., wniesiona od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 12 marca 2014 r. Wnioskodawca domagał się przyznania prawa do emerytury. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 4 września 2013 r. odmówił świadczenia, z uwagi na niespełnienie przesłanek stażowych (wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego oraz okresu pracy w szczególnych warunkach). Sąd pierwszej instancji ustalił, że według stanu na dzień 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca wykazał okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 21 lat i 13 dni. Za okresy pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym ojca i brata, czyli od 17.04.1986 r. do 26.03.1990 r. i od 27.03.1990 r. do 9.04.1991 r. nie zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników za wnioskodawcę jako domownika. W świetle powyższych ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy uznał, że 2 odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 r. nie legitymuje się okresami składkowymi i nieskładkowymi wynoszącymi co najmniej 25 lat, a tym samym nie spełnił wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach ujętych w art. 184 i art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W ocenie Sądu Okręgowego nie było podstaw do doliczenia do stażu ubezpieczeniowego okresu pracy wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym ojca od 17.04.1986 r. do 26.03.1990 r. i w gospodarstwie rolnym brata od 27.03.1990 r. do 9.04.1991 r., ponieważ za te okresy, jak przyznał wnioskodawca, nie zostały opłacone do KRUS składki na jego ubezpieczenie. Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je jak okresy składkowe: 1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, 2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia, 3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia; jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Zgodnie z obowiązującą w okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 31 grudnia1990 r. ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), a dokładniej jej art. 44 ust. 3, obowiązek opłacania składki za domowników powstaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym osoby te podjęły pracę w gospodarstwie rolnym, a ustaje z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym przestały pracować w gospodarstwie. Obecnie powyższą kwestię reguluje art. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 3 2013 r. poz. 1403), po myśli którego składki na ubezpieczenie za każdego ubezpieczonego opłaca rolnik, a obowiązek opłacenia składki powstaje od dnia, w którym powstało ubezpieczenie. Odnosząc powyższe regulacje prawne do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd Okręgowy wskazał, że okres pracy wnioskodawcy jako domownika w gospodarstwie rolnym, tj. okres od 17.04.1986 r. do 9.04.1991 r., przypadał w całości po dniu 1 stycznia 1983 r., a więc zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, aby można go było zaliczyć jako okres uzupełniający do stażu pracy, konieczne było odprowadzenie za ten okres składek do KRUS w sposób określony w art. 44 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Skoro składki nie zostały odprowadzano, co było bezsporne, to wnioskodawca nie legitymuje się wymaganym 25 letnim okresem składkowym i nieskładkowym. Sąd drugiej instancji podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez Sąd Okręgowy. W rezultacie uznał, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, ujętych w art. 184 i art. 32 ustawy emerytalnej i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Skargę kasacyjną wywiódł wnioskodawca. Zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: - art. 244 § 1 k.p.c. poprzez niedopuszczenie jako dowodu pisma urzędowego zaświadczającego okres składkowy pracy w gospodarstwie domowym, - art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez uniemożliwienie skarżącemu obrony swoich praw, przez co została wypełniona dyspozycja z art. 3983 § 1 (skarżący nie wskazał o jaki akt prawny chodzi). - zarządzenie Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. „w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu 4 Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę oraz do wzrostu emerytury lub renty” poprzez zignorowanie i niedopuszczenie do okresu ubezpieczenia i pracy w szkodliwych warunkach pracy w budownictwie na stanowisku izolatora - art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. 1990 Nr 54, poz. 310) poprzez niedopuszczenie dowodu z zeznań świadka, które potwierdziłyby okres pracy w gospodarstwie rolniczym brata skarżącego. Odwołujący się wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż w jego ocenie istnieją rozbieżności w orzecznictwie sądów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera okoliczności świadczących o konieczności jej przyjęcia do rozpoznania merytorycznego. Można się jedynie domyślać (mimo kilkukrotnego wzywania pełnomocnika wnioskodawcy do uzupełnienia braków środka odwoławczego), że zadeklarowaną przyczynę uzasadniającą przyjęcie skargi wiąże należy powiązać z przesłanka zawartą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wnioskodawca stwierdził, że występują rozbieżności w orzecznictwie. Słabą stroną tego zapatrywania jest jednak to, że ubezpieczony w uzasadnieniu środka odwoławczego nie rozwinął tego wątku, a co więcej praktycznie nie odniósł się do podstawy prawnej, w oparciu o którą doszło do oddalenia apelacji. Oznacza to, że rzeczone rozbieżności orzecznicze nie zostały przez skarżącego wykazane. Nie jest rolą Sądu Najwyższego wyręczać profesjonalnego pełnomocnika w prawidłowym formułowaniu i uzasadnianiu skargi kasacyjne. Potrzeba wykładni przepisu prawnego wywołującego rozbieżności w orzecznictwie, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., musi być osadzona w konkretnym stanie faktycznym sprawy. Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami dokonanymi przez sąd drugiej instancji. Oznacza to, że potrzeba wypowiedzenia się przez najwyższą instancję sądowniczą, wprawdzie ma charakter abstrakcyjny, 5 jednak nie może zostać oderwana od stanu faktycznego przyjętego w konkretnej sprawie. Skoro Sąd pierwszej i drugiej instancji zgodnie przyjęły, że w spornych okresach pracy w gospodarstwie rolnym nie opłacono za wnioskodawcę składek, co zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej uniemożliwia doliczenie tego okresu do stażu warunkującego prawo do emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej, to obowiązkiem pełnomocnika skarżącego w ramach przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. było przedstawienie występujących w orzecznictwie rozbieżności w tym zakresie. Niespełnienie tego obowiązku, oznacza, że twierdzenie autora skargi kasacyjnej jest gołosłowne, a Sąd Najwyższy nie powinien przyjmować skargi do rozpoznania. Założenie to jest tym bardziej uzasadnione, że Sąd drugiej instancji powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, do którego wnioskodawca w skardze nawet się nie odniósł. W tym stanie rzeczy orzeczono zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. jak w sentencji.