I UK 411/18
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2019-12-18
Skład orzekający: Dawid Miąsik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca polegająca na konserwacji elementów elektromechanicznych, wykonywana częściowo poza wydziałami produkcyjnymi oraz obejmująca odczyty z rejestratorów przez około półtorej godziny dziennie, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach wykonywaną stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, uzasadniającą prawo do wcześniejszej emerytury?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że praca polegająca na konserwacji elementów elektromechanicznych, wykonywana częściowo poza wydziałami produkcyjnymi oraz obejmująca odczyty z rejestratorów przez około półtorej godziny dziennie, nie spełnia warunku wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, co jest niezbędne do przyznania prawa do emerytury w wieku obniżonym na podstawie rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że pracą w szczególnych warunkach jest tylko praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.Stan faktyczny
Ubezpieczony domagał się prawa do emerytury w wieku obniżonym, twierdząc, że przez ponad 15 lat pracował w szczególnych warunkach na stanowiskach mechanika, elektromechanika i specjalisty ds. zaopatrzenia. Sąd Apelacyjny oddalił jego odwołanie, uznając, że świadectwo pracy i inne dowody nie potwierdzają wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczony zaskarżył ten wyrok skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących pracy w szczególnych warunkach oraz przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciążył ubezpieczonego kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I UK 411/18 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania Z. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o prawo do emerytury, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 grudnia 2019 r., skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. nie obciąża ubezpieczonego kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 29 maja 2018 r., III AUa (…) zmienił wyrok Sądu Okręgowego w K. z 18 stycznia 2018 r., XI U (…) i oddalił odwołanie Z. M. (odwołujący się) o decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w S. odmawiającej odwołującemu się prawa do emerytury w wieku obniżonym. Sąd drugiej instancji wyjaśnił, że ubezpieczony przedstawił świadectwo pracy potwierdzające, że w okresie zatrudnienia od 15 lipca 1976 r. do 31 marca 2005 r. zatrudniony był kolejno na stanowiskach mechanika precyzyjnego aparatury pomiarowo-regulacyjnej; elektromechanika automatyki przemysłowej, elektronika przemysłowego oraz specjalisty do spraw zaopatrzenia. Ze świadectwa tego wynikało, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub w
2 szczególnym charakterze. Oceniając zeznania świadków złożone w toku postepowania przed Sądem pierwszej instancji a dotyczące charakteru pracy rzeczywiście wykonywanej przez odwołującego się w okresie od 15 lipca 1976 r. do 31 grudnia 1998 r. w hucie B. (to jest na pierwszych trzech wyżej wymienionych stanowiskach), akta osobowe, opinię biegłego oraz wyjaśnienia samego odwołującego się, Sąd drugiej instancji przyjął, że nie wykazano, by przez co najmniej 15-cie lat odwołujący się wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowiskach wymienionych w dziale XIV, poz. 5 Wykazu A („bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie”), stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm., dalej jako rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r.). Odwołujący się wykonywał pracę polegająca na konserwacji elementów elektromechanicznych nie tylko na oddziałach produkcyjnych w ruchu ale także w wyodrębnionym pomieszczeniu poza wydziałami produkcyjnymi. Ponadto odwołujący się przyznał, że w całym spornym okresie zatrudnienia zajmował się automatyką przemysłową i przemieszczał się między wydziałami produkcyjnymi Huty B. odczytując rejestratory, na co przeznaczał co najmniej półtora godziny dziennie, zgłaszając stwierdzone usterki brygadziście, obserwując ewentualnie działania urządzeń oraz ewentualnie uczestnicząc w ich remontach. Tego rodzaju czynności nie można zaś uznać za bieżąca konserwację agregatów na wydziałach będących w ruchu (na których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie) Odwołujący się zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości, zarzucając naruszenie art. 32 w związku z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.), przez wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że odwołującemu się nie przysługuje prawo do wcześniejszej emerytury, gdy faktycznie stale i pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach; § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. oraz
3 pkt 25 działu XIV wykazu A załącznika do tego rozporządzenia, przez uznanie, że wykonywanie prac konserwacyjnych i naprawczych w wyodrębnionych pomieszczeniu poza wydziałami produkcyjnymi odbiera tym pracom przymiot prac wykonywanych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz przez uznanie, że praca odwołującego się nie jest pracą w warunkach szczególnych, mimo że była wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na oddziałach będących w ruchu; art. 245, art. 253, art. 473 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. przez nadanie świadectwu pracy z 31 marca 2005 r. mocy dowodowej, która charakteryzuje dokumenty urzędowe. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odwołujący się powołał się na jej oczywistą zasadność, ponieważ Sąd drugiej instancji nie rozpoznał istoty sprawy w zakresie spełniania przez skarżącego przesłanki 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna odwołującego się nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania, ponieważ istota sprawy została rozpoznana przez Sąd drugiej instancji, że w świetle wiążących dla Sądu Najwyższego ustaleń faktycznych i dokonanej przez Sąd drugiej instancji oceny dowodów nie można mówić o widocznej na pierwszy rzut oka wadliwości w zastosowaniu powołanych w skardze przepisów. Przypomnieć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 6 listopada 2019 r., II UK 137/18, niepublikowany, podsumowujący dotychczasowe orzecznictwo), że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Pracą w szczególnych warunkach jest tylko praca w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Nie jest taką pracą
4 praca wykonywana choćby i w dłuższym niż wymagane 15-cie lat okresie, lecz przez 6,5 godzin dziennie (przy 8-mio godzinnym dniu pracy). Skoro z dokonanej przez Sąd drugiej instancji oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie wynikało, że odwołujący zajmował się nie tylko konserwacją urządzeń na wydziałach produkcyjnych będących ruchu ale także konserwacjami na innych wydziałach oraz w wyodrębnionym pomieszczeniu poza wydziałem produkcyjnym, a ponadto przez półtorej godzinny dziennie zajmował się odczytami z rejestratorów, to w świetle powołanego wyżej orzecznictwa Sądu Najwyższego nie został spełniony warunek wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zarzuty procesowe, których „oczywiste naruszenie” mogłoby prowadzić do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania również nie kwalifikują się do takiej oceny. Wbrew wywodom pełnomocnika odwołującego się, Sąd drugiej instancji nie przyznał świadectwu pracy takiej mocy dowodowej, o jakiej mowa w skardze kasacyjnej. Podstawę wyroku reformatoryjnego stanowiły inna ocena dowodów zgromadzonych w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, do której to oceny – odpowiednio uzasadnionej – Sąd drugiej instancji jest w pełni uprawniony. Ponadto z zarzuconego Sądowi drugiej instancji uchybienia procesowego (moc dowodowa świadectwa pracy) nie wynika okoliczność powołana we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, jaka jest „nierozpoznanie istoty sprawy”. Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- II UK 133/13 2013-11-14Czy pracownik, który wykonuje prace w szczególnych warunkach (roboty wodnokanalizacyjne w głębokich wykopach) w pełnym wymiarze czasu pracy, ale jednocześnie wykonuje inne prace niezaliczane do prac w szczególnych warunk…
- II UK 694/15 2017-02-07Czy praca mechanika przy naprawie pojazdów samochodowych, wykonywana częściowo w kanale remontowym, a częściowo poza nim, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów emerytalnych, jeśli nie b…
- I UK 266/15 2016-05-05Czy praca polegająca na dozorze lub kontroli, wykonywana w ramach dnia roboczego, w którym pracownik wykonuje również inne zadania, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach uprawniającą do emerytury w obniżonym…
- I UK 442/11 2012-05-23Czy praca polegająca na nadzorze technicznym nad pracami lutowniczymi, wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach, nawet jeśli obejmuje również czynności kontrolne innych…
- I UK 155/16/1 2017-04-19Czy praca polegająca na kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozorze inżynieryjno-technicznym na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie…
Powołane przepisy
art. 32art. 184art. 245art. 253art. 473art. 391 § 1 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 2 ust. 1§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy