II PK 169/15

Sygn. akt II PK 169/15 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogusław Cudowski w sprawie z powództwa R. W. przeciwko Bankowi […] w W. o przywrócenie do pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lutego 2016 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt XXI Pa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 22 grudnia 2014 r., Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w W. z 9 kwietnia 2014 r. przywracającym powoda do pracy w pozwanym Banku […] w W. na poprzednie warunki. Pozwany zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w całości skargą kasacyjną. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 378 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c. i art. 316 § 2 k.p.c., 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. poprzez brak dokonania rzeczywistej oceny czy zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki pozwalające nie uwzględnić żądania powoda na zasadzie art. 45 § 2 k.p. oraz sformułowania treści uzasadnienia wyroku, z którego nie wynika wyjaśnienie podstawy prawnej roszczenia w zakresie przywrócenia do pracy powoda „na poprzednie warunki” nie tylko pomimo likwidacji jego stanowiska pracy, ale mimo likwidacji całej jednostki organizacyjnej, w której powód był zatrudniony. Zarzucono 2 również naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: (-) art. 100 § 1 pkt 2 , 4 oraz 6 k.p. poprzez przyjęcie, że zbiór zdarzeń wynikających z dowodów przeprowadzonych w toku postępowania, wskazujących w szczególności na niemożność prawidłowego porozumienia się powoda z podwładnymi, nie wysłuchiwanie ich racji, stosowanie komunikacji, która całkowicie deprymowała niektórych podwładnych, wywoływanie zbędnego stresu, budowanie nastroju nerwowości, niepewności, zastraszania – nie stoi w sprzeczności z dobrem zakładu pracy i przestrzeganiem zasad współżycia społecznego; (-) niewłaściwe zastosowanie art. 45 § 1 i 2 w zw. z art. 30 § 4 k.p. skutkujące przywróceniem powoda do pracy, w szczególności poprzez przyjęcie, że przywrócenie powoda nie jest niemożliwe lub niecelowe pomimo, że w wyniku zmian organizacyjnych w Banku podjętych w celu podniesienia efektywności pozwanego i ograniczenia kosztów jego działalności, zlikwidowane zostało stanowisko pracy powoda, zlikwidowana została jednostka organizacyjna, w której powód był zatrudniony i nie przyjęto do pracy w tym obszarze żadnych nowych osób spoza Banku. Zdaniem skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona ze względu na nierozważenie prawidłowo zastosowania art. 45 § 2 k.p., niedokonanie pełnej oceny zaistniałych i ustalonych okoliczności faktycznych, nie poczynienie w tym zakresie przez Sąd odwoławczy żadnych własnych wywodów. Okoliczności te zdaniem skarżącego wskazują na naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w powiązaniu z art. 378 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c. w kontekście zasad, na jakich powinno opierać się stosowanie instytucji z art. 45 § 2 k.p.; a naruszenie to jest na tyle doniosłe, aby uczynić skargę oczywiście uzasadnioną. Dodatkowo, skarżący uzasadnia przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem istotnego zagadnienia prawnego i potrzebą wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości. Istotne zagadnienie prawne sprowadza do pytania, „czy na gruncie art. 45 § 2 k.p. jest możliwe i celowe uwzględnienie żądania pracownika przywrócenia go do pracy na poprzednie warunki pracy, obejmujące stanowisko kierownicze, w sytuacji, w której stanowisko pracy podlegało likwidacji, likwidacji podlegała również jednostka organizacyjna, która pracownik współkierował, a pracodawca dodatkowo nie zatrudnił i nie planuje zatrudnić nikogo na to miejsce pracy?”. Zdaniem skarżącego istota sporu 3 sprowadza się do pytania, czy odtworzenie stanowiska kierowniczego jest możliwe i celowe w szczególności z organizacyjnego i finansowego punktu widzenia, czy nie zniweczy efektów wdrożonego przez stronę pozwaną procesu restrukturyzacji i czy w takich warunkach właściwsze nie pozostawałoby orzeczenie o odszkodowaniu. Powód osobiście wniósł pismo zatytułowane „odpowiedź na skargę kasacyjną”, w którym wnioskował o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy, zważył co następuje: Skarga kasacyjna może zostać przyjęta do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Wymienione, kwalifikowane przesłanki wskazują, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione jedynie wtedy, gdy realizuje ona swą funkcję publicznoprawną, pozostawiając interes prywatny strony na drugim planie (postanowienie SN z 2 grudnia 2014 r., V CSK 284/14, LEX nr 1598714). Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę kasacyjną, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia, a jego kognicja na etapie tzw. przedsądu nie obejmuje oceny zasadności samych podstaw skargi kasacyjnej. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania został oparty jednocześnie na przesłankach oczywistej zasadność skargi kasacyjnej, występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości. Wszystkie te przesłanki związano z wykładnią lub stosowaniem art. 45 § 2 k.p. Na wstępie należy zauważyć, że tak ujęte przesłanki tzw. przedsądu wzajemnie się wykluczają. Nie można twierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona (co ma miejsce wówczas, gdy stwierdzone naruszenia prawa są widoczne prima facie, bez pogłębionej analizy prawnej) i że jednocześnie w sprawie 4 występuje istotne zagadnienie prawne, które wymaga zaangażowania Sądu Najwyższego w dokonanie pogłębionej interpretacji niejasnych przepisów, czy też twierdzić, że dany przepis, który został w sposób oczywisty naruszony, jednocześnie budzi poważne wątpliwości (por. postanowienie SN z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). Przechodząc do oceny twierdzenia skarżącego o występowaniu w tej sprawie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, Sąd Najwyższy nie podziela tego twierdzenia. Przepis art. 45 § 2 k.p. nie budzi wątpliwości, o ile uwzględni się bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz utrwalony w judykaturze kierunek jego wykładni z punktu widzenia kryteriów „możliwości” i celowości” dalszego zatrudnienia pracownika (por. wyrok SN z 5 sierpnia 2014 r., I PK 41/14, LEX nr 1537265 oraz powołane tam orzeczenia). Należy zauważyć, że w art. 45 § 2 k.p. użyto zwrotów nieokreślonych „niemożliwe lub niecelowe”, co skutkuje tym, że jego zastosowanie jest ściśle uzależnione od konkretnych okoliczności faktycznych. Już z tej przyczyny kwestia prawidłowej interpretacji art. 45 § 2 k.p. nie może być uznana za argument wskazujący na potrzebę rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego lub wykładni przepisu prawa (por. postanowienia SN: z 11 kwietnia 2003 r., I PK 558/02, OSNP 2004 nr 16, poz. 283; z 27 stycznia 2009 r., II PK 252/08, LEX nr 736733; z 3 lutego 2014 r., I PK 237/13, LEX nr 1646071). Uwzględniając więc wypracowane w orzecznictwie ogólne wytyczne oceny roszczenia pracownika przywrócenia do pracy z punktu widzenia kryterium „możliwości” i „celowości”, sformułowane przez skarżącego zagadnienie prawne jak i podniesione we wniosku wątpliwości interpretacyjne nie uzasadniają przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Odnośnie przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienie SN 5 z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364). Ponadto, że podstawą przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienie SN z 8 lipca 2014 r., I UK 65/14, LEX nr 1482343 oraz powołane tam orzeczenia). W tej sprawie Sąd Okręgowy ocenił dowody przedstawione przez pozwanego na okoliczność niemożliwości i niecelowości przywrócenia powoda do pracy, w tym zgłoszone w postępowaniu apelacyjnym, kierując się kryteriami oceny niemożliwości lub niecelowości przywrócenia do pracy wypracowanymi w judykaturze. Zwięzłe uzasadnienie w zaskarżonym wyroku wniosków płynących z tej oceny, zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie, nie kwalifikuje się jako oczywiste naruszenie „art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w powiązaniu z art. 378 § 1, art. 382 k.p.c. w kontekście zasad, na jakich powinno opierać się stosowanie instytucji z art. 45 § 2 k.p.”. Skarżący nie wykazał, ponadto, że zarzucone naruszenie ww. przepisów skutkowało oczywistą wadliwością zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. W przedmiocie wniosku powoda o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje przymus adwokacko-radcowski (art. 871 § 1 k.p.c.). Istota przymusu adwokacko-radcowskiego sprowadza się do wyłączenia w postępowaniu przed Sądem Najwyższym tzw. zdolności postulacyjnej strony, jej organu, przedstawiciela ustawowego i pełnomocników nie będących adwokatami lub radcami prawnymi. W konsekwencji, czynności podejmowane przez podmioty nie zaliczające się do kręgu adwokatów lub radców prawnych są bezskuteczne (postanowienia SN z 5 lipca 2012 r., I CSP 2/12, LEX nr 1228581; z 6 lutego 2013 r., V CZ 88/12, LEX nr 1294195). Powód wniósł pismo zatytułowane „odpowiedź na skargę kasacyjną” z naruszeniem art. 871 § 1 k.p., jednocześnie nie wystąpiły okoliczności wyłączające przymus adwokacko-radcowski wymienione w art. 871 § 2 k.p.c. W związku z powyższym, pismo to nie wywołuje skutku w zakresie zawartego w nim wniosku o zasądzenie 6 kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym obejmujących sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną. […]