II PK 188/16

Sygn. akt II PK 188/16 POSTANOWIENIE Dnia 23 sierpnia 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z wniosku A. K. przeciwko N. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce z siedzibą w W. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 23 sierpnia 2016 r., skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt XXI Pa (…), I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego 120 zł (sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację powoda A. K. wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 29 maja 2014 r. Powoda łączyła z pozwanym N. Spółka z o.o. Oddział w Polsce umowa o pracę. W dniu 29 maja 2013 r. wręczono mu wypowiedzenie stosunku pracy z uwagi na zmiany strukturalno-organizacyjne i redukcję etatów menadżerów. Zatrudniony wskazał, że „wybór powoda do zwolnienia jest wywołany i usprawiedliwiony niższą ocena kwalifikacji i kompetencji zawodowych, ocenianych 2 obiektywnie według arkusza ocen, w porównaniu do innych pracowników ocenianych w tej grupie zawodowej”. Sąd drugiej instancji, nie podzielając wywodów apelacji, wyraził pogląd, że kryteria doboru do zwolnienia nie muszą być dołączone do wypowiedzenia (jak również przedstawione pracownikowi w trakcie wręczania oświadczenia pracodawcy). Zauważył jednak, że kryteria te znalazły się w badanym wypowiedzeniu umowy o pracę (na dowód przytoczył fragment pisma pracodawcy). W rezultacie, zdaniem Sądu drugiej instancji, pracodawca przyjął jako wyznacznik kwalifikacje i kompetencje zawodowe. Argumentował, że żaden przepis nie zobowiązuje pracodawcy do drobiazgowego i szczegółowego wskazywania kryteriów doboru do zwolnienia. Rozstrzygnięcie zaskarżył powód. Zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 45 § 1 k.p. przez ich błędną wykładnię, polegająca na uznaniu, że pracodawca nie ma obowiązku szczegółowego wyjaśniania pracownikowi zastosowanych kryteriów doboru do zwolnienia, a ogólnikowe i niejasne ich wskazanie jest zgodne z przepisami prawa. Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód zwrócił uwagę na to, że „utrzymanie w mocy skarżonego wyroku (…) jest sprzeczne z obecną linią orzeczniczą i prowadzi do rozbieżności w orzecznictwie sądowym”. Zwrócił również uwagę na niezborność poglądu Sądu drugiej instancji ze stanowiskiem wyrażanym przez Sąd Najwyższy. W odpowiedzi na zobowiązanie do sprecyzowania (nazwania) konkretnych wniosków o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, pełnomocnik powoda wskazał na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Podkreślił, że „istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania. Zakładając, że art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nawiązuje do art. 59 i art. 60 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2001 r. o Sądzie Najwyższym staje się jasne, 3 że potrzeba wykładni przepisów prawnych występuje wówczas, gdy dochodzi do rozbieżności w orzecznictwie. Problem podniesiony przez skarżącego nie spełnia tej cechy. Jest tak z co najmniej dwóch powodów. Po pierwsze, w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że pracodawca, który przeprowadzając redukcję zatrudnienia z przyczyn organizacyjnych, stosuje określone zasady (kryteria) doboru pracowników do zwolnienia, powinien nawiązać do tych kryteriów, wskazując przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony (art. 30 § 4 k.p.) – zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2008 r., I PK 86/08, LEX nr 497682; z dnia 1 czerwca 2012 r., II PK 258/11, LEX nr 122589; z dnia 25 stycznia 2013 r., I PK 172/12, OSNP 2014 nr 4, poz. 52; z dnia 18 września 2013 r., II PK 5/13, LEX nr 1376065; z dnia 9 grudnia 2012 r., I PK 8/15, LEX nr 1932210. Trudno w orzecznictwie odnaleźć stanowisko przeciwne. Oznacza to, że rozbieżności dostrzegane przez skarżącego mają charakter pozorny. Po drugie, autor skargi kasacyjnej uważa, że dochodzi do ziszczenia się art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., jeśli twierdzenie sądu rozpoznającego żądanie nie przystaje do utrwalonej linii orzeczniczej. Założenie to jest chybione. Istnienie wątpliwości lub rozbieżności orzeczniczych nie można wiązać z konkretnym jednostkowym werdyktem. W przepisie tym chodzi bowiem o aspekt zbiorowy, co skłania do podjęcia działań porządkujących. Staje się to bardziej zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę funkcje stawiane skardze kasacyjnej, a przede wszystkim zdominowanie jej roli interesem publicznym, przejawiające się w przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. w dążeniu do ustabilizowania i ujednolicenia orzecznictwa. W rezultacie, przy ugruntowanych poglądach orzeczniczych, jednolicie wyrażonych w wielu judykatach, nie ma potrzeby angażowania Sądu Najwyższego i przyjmowania do rozpoznania skargi kasacyjnej poddającej pod rozwagę wykładnię, co do której nie ma wątpliwości i rozbieżności. Nawiązując do sposobu myślenia powoda, trzeba przypomnieć dwie okoliczności. Po pierwsze, działalność Sądu Najwyższego nie wpisuje się w funkcję rozpoznawczą, gdyż ta powierzona została sądom powszechnym. Po drugie, Sąd Okręgowy mimo wypowiedzenia poglądu kolidującego z utrwalonym orzecznictwem, jednocześnie stwierdził, że pozwany w wypowiedzeniu zawarł kryteria, którymi kierował się przy wytypowaniu powoda. Przywołał na tę 4 okoliczność treść oświadczenia pracodawcy, a następnie konkludował, że kryteriami doboru były kwalifikacje i kompetencje zawodowe. W jego ocenie czynniki te zostały wyrażone w sposób wystarczający, a nadto stanowiły prawdziwą i wystarczającą przyczynę wypowiedzenia. W tych okolicznościach nie można przyjąć, że skarga kasacyjna, nie kwestionująca przepisów postępowania, jest oczywiście uzasadniona. Z uwagi na wskazane okoliczności, Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto zgodnie z regułą z art. 98 k.p.c.