II PK 95/18
WyrokIzba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2019-05-16
Skład orzekający: Halina Kiryło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną, gdy powód zarzuca naruszenie art. 52 § 2 k.s.h. i art. 9 k.p. w związku z art. 65 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. i w związku z art. 100 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p. oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. w związku z art. 380 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. w związku z art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c. i twierdzi, że skarga jest oczywiście uzasadniona?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie została spełniona przesłanka oczywistej zasadności. Analiza zarzutów naruszenia prawa materialnego i procesowego przez Sąd Okręgowy nie wykazała kwalifikowanego naruszenia przepisów, które byłoby widoczne prima facie. Sąd Najwyższy podkreśla, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wymaga wykazania, iż zachodzą przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c., a nie tylko przedstawienia argumentów na rzecz uwzględnienia skargi.Stan faktyczny
Powód domagał się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Sąd Rejonowy oddalił jego powództwo. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda. Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego (m.in. art. 52 § 2 k.s.h., art. 9 k.p.) oraz przepisów postępowania (m.in. art. 378 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II PK 95/18 POSTANOWIENIE Dnia 16 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Halina Kiryło w sprawie z powództwa P.W. przeciwko [...] Bankowi [...] S.A. w W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 16 maja 2019 r., skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt IV Pa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 października 2017 r. Sąd Okręgowy w O. oddalił apelację powoda P.W. od wyroku Sądu Rejonowego w O. z dnia 21 listopada 2016 r., którym oddalono jego powództwo przeciwko [...] Bankowi [...] S.A. w W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Powód zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego: 1/ art. 52 § 2 k.s.h., przez błędną wykładnię i przyjęcie, że wewnętrzne postępowanie wyjaśniające zostało podjęte niezwłocznie, że zostało przeprowadzone sprawnie, i co za tym idzie, że pozwany nie uchybił miesięcznemu terminowi prekluzyjnemu do złożenia powodowi oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia, a w konsekwencji tego przez błędną wykładnię instytucji terminu prekluzyjnego z art. 52 § 2 k.p., przez nadmierną liberalizację działań,
2 a ściślej zaniechań pracodawcy w toku uprzednio zainicjowanego i wszczętego postępowania wyjaśniającego, która wypacza koherentność i co do zasady nieprzedłużalność, ani też niemożność zawieszenia, względnie quasi zawieszenia biegu rzeczonego terminu; 2/ art. 9 k.p. w związku z art. 65 § 1 i 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. i w związku z art. 100 § 1 pkt 2, 4 i 5 k.p., przez błędną wykładnię i w istocie blankietową, pozamerytoryczną konstatację, że „nieracjonalną” jest wykładnia tych norm, która sprowadza się do tego, że gdy pracodawca w regulaminie pracy oraz innych przepisach wewnętrznych kazuistycznie skataloguje zakres obowiązków pracowniczych oraz sankcji za ich naruszenie, to w okolicznościach ustalenia, że pracownik naruszył dany obowiązek, za naruszenie którego te regulacje wewnętrzne przewidują konkretną sankcję, pracodawca nie może zastosować sankcji surowszej, tą normą nieprzewidzianej, przy założeniu że pracownik nie dopuszcza się przestępstwa ani innego czynu spenalizowanego inną ustawą. Powód podniósł również zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1/ art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 382 k.p.c. w związku z art. 380 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. w związku z art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 328 § 2 k.p.c., przez rozpoznanie zarzutów apelacji z punktu I B i II pkt 1 w sposób, który nie poddaje się kontroli instancyjnej, albowiem nie odnosi się on do zarzutów powoda, a jedynie zawiera abstrakcyjne rozważania teoretyczne bez odniesienia się do stanu faktycznego sprawy, w jakikolwiek sposób umożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu odwoławczego, stosownie do którego to toku Sąd ów odmawia zasadności i trafności zarzutów apelacyjnych. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego. Zdaniem skarżącego, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, co wiąże się z zagadnieniem, które zostało wyartykułowane w pozwie i apelacji skarżącego w punkcie II.1., a które nie zostało przez Sąd pierwszej instancji rozważone, natomiast Sąd drugiej instancji poczynił dywagacje natury teoretycznej. Istota konstatacji powoda sprowadzała się do tego, że skoro pracodawca sam ustanowił regulacje wewnętrzne dotyczące między innymi zamkniętego katalogu naruszeń obowiązków pracowniczych oraz sankcji za ich naruszenie, to oczywistym
3 jest, że pracodawca nie może tych regulacji obchodzić w oparciu o klauzule generalne zawarte w art. 100 § 1 pkt 4 i 5 k.p. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej merytorycznego rozpoznania. Na wstępie warto podkreślić, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna (podobnie jak uprzednio kasacja) nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Zgodnie z takim modelem skargi kasacyjnej jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c. W konsekwencji tego, w art. 3984 § 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wymóg ten wiąże się z tzw. przedsądem, polegającym m.in. na możliwości odmowy przez Sąd Najwyższy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), a jego spełnienie powinno przybrać postać wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Ustawodawca nieprzypadkowo, konstruując wymagania skargi kasacyjnej, wyodrębnił w oddzielnych przepisach art. 3984 k.p.c. obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (§ 1) i obowiązek przedstawienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienia (§ 2). Chodzi zatem o dwa odrębne, kreatywne elementy skargi kasacyjnej, które spełniają określone cele i podlegają ocenie Sądu Najwyższego, na różnych etapach postępowania kasacyjnego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do
4 rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą być więc przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, bo choć dla obu tych przesłanek argumenty mogą być podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać. Skarga kasacyjna jest wszak szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny, polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, zatem uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., II UK 246/07, LEX nr 449007; z dnia 10 marca 2008 r., III UK 4/8, LEX nr 459291; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK38/08, LEX nr 404134 i z dnia 19 czerwca 2008 r., II UZ 18/08, LEX nr 406392). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06 LEX nr 198531; z dnia 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z dnia 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z dnia 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z dnia 5 września 2008 r., I CZ 64/08). O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla
5 przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/ 07, LEX nr 453107; z dnia 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z dnia 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że chybiona jest teza o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Godzi się przypomnieć, że zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c. Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał, że wynikający z art. 378 § 1 k.p.c. obowiązek Sądu drugiej instancji rozpoznania sprawy w granicach apelacji oznacza zarówno zakaz wykraczania przez Sąd drugiej instancji poza te granice, ale też nakaz wzięcia pod uwagę i rozważenia wszystkich podniesionych w apelacji zarzutów i wniosków. Jest to istotne zwłaszcza wtedy, gdy w apelacji kwestionuje się ocenę dowodów i ustaleń poczynionych w pierwszej instancji (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2014 r., II PK 226/13, LEX nr 1500666; z dnia 29 czerwca 2012 r., I CSK 606/11, LEX nr 1232456; z dnia 13 maja 2011 r., V CSK 349/10, LEX nr 864024; z dnia 23 kwietnia 2010 r., II UK 325/09, LEX nr 604218; z dnia 13 stycznia 2006 r., III CSK 5/05, LEX nr 191157 oraz postanowienie z dnia 21 sierpnia 2003 r., III CKN 329/01, OSNC 2004 nr 10, poz. 161). W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (OSNC 2008 nr 6, poz.55 z glosą G. Rząsa i A. Urbańskiego, Palestra 2009 nr 1-2, s. 270-277), przyjęto, że Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji nie jest związany przedstawionymi w niej zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę
6 nieważność postępowania. Bez względu na stanowisko stron oraz zakres zarzutów Sąd drugiej instancji powinien zatem zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, a także usunąć ewentualne błędy prawne Sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji. Obowiązek samodzielnego dokonania przez Sąd drugiej instancji oceny prawnej dochodzonego żądania i skonfrontowania jej z zaskarżonym orzeczeniem oraz jego motywami oznacza, że zarzuty apelującego mają charakter pomocniczy i nie ograniczają swobody sądu, nie wiążą go. Rozpoznanie sprawy na skutek wniesionej apelacji odbywa się jednak przy zastosowaniu właściwych przepisów postępowania - przepisów regulujących postępowanie apelacyjne oraz, gdy brak takich przepisów, przy zastosowaniu unormowań dotyczących postępowania przed Sądem pierwszej instancji (art. 391 § 1 k.p.c.). Sformułowanie zawarte w art. 378 § 1 k.p.c. oznacza, że Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestając na materiale zebranym w pierwszej instancji, ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji, będąc ewentualnie związany oceną prawną lub uchwałą Sądu Najwyższego, stosuje przepisy regulujące postępowanie apelacyjne, a gdy brak takich przepisów, przepisy dotyczące postępowania przed Sądem pierwszej instancji (art. 381 i art. 382 k.p.c.), kontroluje prawidłowość postępowania przed Sądem pierwszej instancji, ustala podstawę prawna orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji, będąc ewentualnie związany oceną prawną lub uchwałą Sądu Najwyższego (art. 386 § 6, art. 39820 i art. 390 §2 k.p.c.), stosuje przepisy regulujące postepowanie apelacyjne dotyczące postepowania przed Sądem pierwszej instancji (art. 367 i następne oraz art. 391 § 1 i art. 13 §2 k.p.c.), kontroluje prawidłowość postepowania przed sądem pierwszej instancji, pozostając związany zarzutami przedstawionymi w apelacji, jeżeli są dopuszczalne (na przykład art. 162 k.p.c.), ale biorąc pod uwagę nieważność postępowania (art. 378 §1 in fine k.p.c.), orzeka co do istoty sprawny stosownie do wyników postępowania, nie wykraczając poza wniosek zawarty w apelacji i nie naruszając zakazu reformationis in peius (art. 378 § 1, art. 384 i art. 386 k.p.c.) i w końcu rozstrzyga o kosztach postępowania (art. 108 § 2 k.p.c.).
7 Związanie zarzutami apelacji oznacza zatem, że Sąd drugiej instancji nie bada i nie rozważa wszystkich możliwych naruszeń prawa procesowego popełnionych przez Sąd pierwszej instancji, jednak powinien odnieść się do wszystkich podniesionych przez skarżącego w apelacji zarzutów naruszenia przepisów postępowania. O ile więc badanie przez sąd drugiej instancji naruszeń prawa procesowego jest ograniczone do uchybień, które wyraźnie sformułował i zarzucił skarżący w apelacji lub w pismach procesowych złożonych w toku postępowania apelacyjnego, to jednocześnie sąd odwoławczy ma obowiązek odnieść się do wszystkich tych zarzutów - rozważyć je i ocenić ich zasadność (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lipca 2008 r., II PK 7/08, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 283 czy wyrok z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09, LEX nr 518138 i powołane w nich wcześniejsze orzeczenia). Skoro Sąd drugiej instancji rozpoznaje w postępowaniu apelacyjnym sprawę a nie apelację (ta cecha odróżnia postępowanie apelacyjne od postępowania kasacyjnego), to jego obowiązkiem jest po pierwsze, rozpoznanie sprawy w granicach apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.), po drugie, wydanie orzeczenia na podstawie materiału procesowego zgromadzonego w całym dotychczasowym postępowaniu (art. 382 k.p.c.) i po trzecie, danie temu wyrazu w treści uzasadnienia wyroku (art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c.). Dopiero łączne spełnienie tych warunków pozwala na stwierdzenie, że postępowanie apelacyjne w sprawie toczyło się prawidłowo. Z tym zaś wiąże się kwestia właściwego stosowania przez sąd art. 328 § 2 k.p.c. Trzeba pamiętać, że przepis ten może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wtedy, gdy uzasadnienie wyroku Sądu drugiej instancji nie posiada wszystkich koniecznych elementów lub gdy zawiera kardynalne braki, które uniemożliwiają kontrolę kasacyjną. Chodzi o sytuację, gdy treść uzasadnienia orzeczenia uniemożliwia całkowicie dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do wydania wyroku (orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1997 r., I CKN 312/97; z dnia 19 lutego 2002 r., IV CKN 718/00; z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 656/01 i z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 121/02, niepublikowane; oraz z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN 792/98, OSNC 1999 nr 4,
8 poz. 83; z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, LEX nr 190753 i z dnia 9 lipca 2008 r., I PK 2/08, LEX nr 497691). Skoro również w postępowaniu apelacyjnym obowiązuje art. 328 § 2 k.p.c. (w związku z art. 391 § 1 k.p.c.), to uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji - który jest sądem nie tylko dokonującym kontroli prawidłowości (zgodności z prawem) wyroku Sądu pierwszej instancji, ale przede wszystkim rozstrzygającym sprawę merytorycznie (uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 nr 6, poz. 55) - powinno zawierać pełny opis podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, w tym ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Przepis art. 328 § 2 k.p.c., zastosowany odpowiednio do uzasadnienia orzeczenia Sądu drugiej instancji, oznacza, że uzasadnienie to nie musi zawierać wszystkich elementów uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, ale takie elementy, które ze względu na treść apelacji i na zakres rozpoznawanej sprawy, wyznaczony przepisami ustawy, są potrzebne do rozstrzygnięcia sporu przez tenże sąd (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., II CSK 244/07, LEX nr 487508). W sytuacji, gdy Sąd drugiej instancji nie uzupełnia postępowania dowodowego ani, po rozważeniu zarzutów apelacyjnych, nie znajduje podstaw do zakwestionowania oceny dowodów i ustaleń faktycznych orzeczenia pierwszoinstancyjnego, może te ustalenia przyjąć za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia. Wystarczające jest wówczas, by stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia sądu odwoławczego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2000 r., I CKN 356/98, LEX nr 50863 i z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09, LEX nr 518138). Zakres zastosowania art. 328 § 2 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji zależy od treści wydanego orzeczenia. Gdy sąd odwoławczy, oddalając apelację, orzeka na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu w pierwszej instancji, nie musi powtarzać dokonanych ustaleń. Wystarczy jedynie jednoznaczne stwierdzenie, że przyjmuje je za własne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2006 r., I CSK 147/05, LEX nr 190753). Jednakże przypadku, gdy sąd odwoławczy dokonuje odmiennych (nowych i innych) ustaleń w stosunku do tych, na których oparł się sąd pierwszej instancji, powinien tę zmianę uzasadnić w taki sposób, aby była możliwa
9 ocena, że zmiana ta była usprawiedliwiona (wyrok Sądu Najwyższego z 3 marca 2006 r., II CK 428/05, LEX nr 180195). Z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika oczywiście konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez Sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2016 r., I CSK 659/15, LEX nr 2152381; z dnia 13 sierpnia 2015 r., II PK 235/14, LEX nr 1936719; z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13, LEX nr 1545029). W rozpoznawanej sprawie Sąd odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do podnoszonego w apelacji zarzutu, który skarżący uznał za nierozpoznany. Stwierdził mianowicie, że „z pewnością węzłowym zagadnieniem dla prawidłowej wykładni art. 52 § 1 pkt 1 k.p. jest określenie katalogu podstawowych obowiązków pracowniczych. Obowiązujące ustawodawstwo pracy nie definiuje tego zagadnienia w sposób kompleksowy choć szczególne miejsce wśród przepisów kodeksu pracy zajmuje w tym aspekcie art. 100 k.p., który formułuje uniwersalne standardy zachowań pracowników w stosunkach pracy, którym zazwyczaj, ze względu na ich doniosłość dla zabezpieczenia prawidłowego przebiegu procesów pracy, można nadać cechę podstawowości. Podkreślenia wymaga, że nie oznacza to jednak, że także inne normy nie mogą statuować takich obowiązków.” Sąd Okręgowy zważył również, że „przepisy ustawowe nie mają monopolu na nadawanie poszczególnym obowiązkom pracowniczym omawianej tutaj cechy. Z natury rzeczy pozaustawowe obowiązki pracownicze o charakterze podstawowym będą miały charakter względny i silnie zróżnicowany, albowiem ich wymiar zazwyczaj zależy nie tylko od szeroko pojmowanego kontekstu normatywnego i obligacyjnego, ale również od konkretnego rodzaju pracy oraz reguł - także pozaprawnych - jej wykonywania. W szczególności rzutuje nań nie tylko rodzaj i charakter pracy, ale również wiele innych czynników, począwszy od formalno-organizacyjnych, poprzez techniczno-strukturalne, skończywszy na etyczno-moralnych, a nawet kulturowych. Stąd też enumeratywne skatalogowanie okoliczności ich ciężkiego naruszenia nie jest możliwe, a zarzut skarżącego w tym
10 zakresie należy uznać za nieracjonalny. Biorąc pod uwagę zajmowane przez powoda stanowisko, charakter pracy, a przede wszystkim miejsce pracy ustalenie, że skarżący był zobowiązany przestrzegać obowiązujących u pracodawcy reguł dotyczących bezpieczeństwa informacji w ramach swego podstawowego obowiązku nie powinno budzić najmniejszych wątpliwości” (uzasadnienie wyroku s. 21). Nie sposób zatem uznać za uzasadnioną tezę o niespełnieniu przez Sąd drugiej instancji jego funkcji jako sądu odwoławczego, wynikającej z art. 378 § 1 k.p.c. Skarżący nie wykazał także kwalifikowanego naruszenia przez Sąd Okręgowy prawa materialnego wskutek przytoczonej wyżej wykładni powołanych przepisów. W orzecznictwie wskazuje się, że rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. odnosi się do sytuacji, w których pracownik naruszył swoje podstawowe obowiązki pracownicze. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2015 r., I PK 271/14 (LEX nr 2026881) wyjaśniono, że obowiązki pracownika mogą być uregulowane w ustawie (por. np. ogólnie obowiązujący art. 100 k.p., a także tzw. pragmatyki służbowe dotyczące różnych pracodawców i grup pracowników), w regulaminie organizacyjnym obowiązującym u pracodawcy, w innych aktach prawa zakładowego (np. w statucie uczelni), w zakresie czynności przekazanym pracownikowi, wreszcie w umowie o pracę. Każdego pracownika obowiązuje podstawowy zakres obowiązków pracowniczych wynikający z art. 100 k.p., którego nie uchylają akty prawa wewnątrzzakładowego, doprecyzowujące i uszczegóławiające owe obowiązki. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika wymaga jednak wykazania kwalifikowanego (w sensie obiektywnym i subiektywnym) naruszenia tych obowiązków. Wobec niewykazania przez skarżącego powołanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Powiązane orzeczenia
- II PK 248/16 2017-05-18Czy skarga kasacyjna w sprawie o przywrócenie do pracy, oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego (art. 52 § 2 k.p. w zw. z art. 52 § 1 pkt 1 k.p., art. 8 k.p. w zw. z art. 45 § 3 k.p. i art. 4771 k.p.c., art. 45…
- III PSK 177/21 2022-05-19Czy skarga kasacyjna w sprawie o przywrócenie do pracy, w której podniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczącego nierozpoznania zarzutów apelacyjnych i błędnej oceny dowodów, może zostać przyjęta do rozpozna…
- III PSK 65/22 2023-06-29Czy skarga kasacyjna od wyroku sądu drugiej instancji przywracającego pracownika do pracy, oparta na zarzutach naruszenia prawa materialnego (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.) i procesowego (m.in. art. 381 k.p.c.), może zostać prz…
- I PK 4/16 2016-11-16Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeśli skarżący jedynie odwołuje się do podstaw kasacyjnych i stwierdza, że sąd drugiej instancji rozpoznał apelację, a nie sprawę?
- II PK 29/19 2019-12-05Czy wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, oparty na zarzucie oczywistej zasadności, wymaga przedstawienia wywodu prawnego wykazującego kwalifikowaną postać naruszenia prawa, widoczną prima facie?
Powołane przepisy
art. 52 § 2 KSHart. 52 § 2 KPart. 9 KPart. 65 § 1art. 300 KPart. 100 § 1 pkt 2art. 378 § 1 KPCart. 382 KPCart. 380 KPCart. 391 KPCart. 316 § 1 KPCart. 328 § 2 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy