II UK 198/14

Sygn. akt II UK 198/14 POSTANOWIENIE Dnia 27 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maciej Pacuda w sprawie z wniosku G. K. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w W. o policyjną rentę inwalidzką i emeryturę oraz wstrzymanie wypłaty, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 stycznia 2015 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w (…) wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r. oddalił apelację wniesioną przez ubezpieczonego G. K. od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 października 2012 r. oddalającego odwołanie od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. z dnia 24 listopada 2010 r., stwierdzającej ustanie prawa ubezpieczonego do policyjnej renty inwalidzkiej z dniem 24 maja 2010 r. i od decyzji z dnia 25 listopada 2011 r. stwierdzającej ustanie prawa do emerytury policyjnej z dniem 24 maja 2010 r. 2 Ubezpieczony G. K. wniósł do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej skarżący powołał się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, a mianowicie: (-) czy stosowanie przepisu art. 12 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 Nr 82, poz. 558) w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz.U. 2004 Nr 8, poz. 67) w sytuacji, gdy został wydany prawomocny wyrok skazujący funkcjonariusza Policji za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec którego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione przed zwolnieniem ze służby nie narusza konstytucyjnej normy lex retro non agit oraz zasady ochrony praw nabytych, wyrażonych w art. 2 Konstytucji RP oraz zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP wobec faktu, iż data wydania i uprawomocnienia wyroku skazującego jest niezależna od funkcjonariusza i może być wynikiem takich czynników jak przewlekłość postępowania lub konieczność ponownego rozpoznania sprawy. Jednocześnie unormowanie takie uprzywilejowuje tych funkcjonariuszy, którzy skorzystali z instytucji wydania wyroku skazującego bez przeprowadzania rozprawy (art. 335 Kodeksu postępowania karnego), wydania wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego (art. 387 Kodeksu postępowania karnego) lub wyrok został w stosunku do nich wydany w krótkim okresie czasu od popełnienia czynu zabronionego; (-) czy wobec określenia podmiotu, który objęty jest obowiązywaniem normy art. 12 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy 3 o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007 Nr 82, poz. 558) jako „funkcjonariusza”, przepis ten znajduje zastosowanie w stosunku do podmiotów wskazanych w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz.U. 2004 Nr 8, poz. 67), tj. emeryta albo rencisty; (-) czy wobec zastosowania w treści art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz.U. 2004 Nr 8, poz. 67) alternatywy rozłącznej w stosunku do podmiotów objętych dyspozycją tego przepisu, tj. emeryta albo rencisty, dopuszczalne jest jego stosowanie w stosunku do ubezpieczonych posiadających jednocześnie uprawnienia do renty i emerytury. Skarżący wyraził również pogląd, że skarga kasacyjna zasługuje na przyjęcie jej do rozpoznania z uwagi na jej oczywiste uzasadnienie wynikające z postawionych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, polegających na: (-) błędnej wykładni normy art. 12 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, polegającej na przyjęciu, iż art. 12 wskazanej ustawy ma zastosowanie do emeryta albo rencisty, o którym mowa w art. 10 ust. 2, mimo iż norma art. 12 stanowi o funkcjonariuszu, o którym mowa w art. 10 ust. 1; 4 (-) błędnej wykładni normy art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin w zw. z art. 12 w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw, polegającej na przyjęciu, iż w stosunku do ubezpieczonego G. K. zastosowanie ma przepis art. 10 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) w brzmieniu nadanym nowelizacją tego przepisu z dnia 13 kwietnia 2007 r., mimo iż taka wykładnia tego przepisu prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej normy lex retro non agit oraz zasady ochrony praw nabytych, wyrażonych w art. 2 Konstytucji RP oraz zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości 5 stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. W przypadku powoływania się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, w uzasadnieniu wniosku (sporządzonym odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych) winno z kolei zostać sformułowane zagadnienie prawne oraz przedstawione argumenty prawne, które wykażą możliwość różnorodnej oceny zawartego w nim problemu. Zgodnie ze stanowiskiem jednolicie wyrażanym w judykaturze, skarżący ma w tym zakresie obowiązek wywiedzenia i uzasadnienia występującego w sprawie problemu prawnego w sposób zbliżony do tego, jaki jest przyjęty przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, niepublikowane). Oznacza to w praktyce, iż zagadnienie prawne musi odpowiadać określonym wymaganiom, a mianowicie: 1) być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 1996 r., II UR 5/96, OSNAPiUS 1997 nr 3, poz. 39 i postanowienie z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571), 2) być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by umożliwić Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, nie sprowadzającej się do samej subsumcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 października 2002 r., III CZP 66/02, LEX nr 57240; z dnia 22 października 2002 r., III CZP 64/02 LEX nr 77033 i z dnia 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08, LEX nr 478179), 3) pozostawać w związku z rozpoznawana sprawą i 4) dotyczyć zagadnienia budzącego rzeczywiście istotne (a zatem poważne) wątpliwości. Istotność zagadnienia prawnego konkretyzuje się zaś w tym, że w danej sprawie występuje zagadnienie prawne mające znaczenie dla rozwoju prawa lub znaczenie precedensowe dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw. Twierdzenie o występowaniu istotnego zagadnienia prawnego jest uzasadnione tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie (por. postanowienia 6 Sądu Najwyższego: z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, LEX nr 577467, czy też z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, LEX nr 577468). Przedstawione przez skarżącego zagadnienia nie stanowią istotnych zagadnień prawnych w zaprezentowanym wyżej rozumieniu. Poruszone w nich problemy były już przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, nie tylko w powołanym w skardze wyroku z dnia 7 grudnia 2012 r., II UK 117/12, ale również we wcześniejszych orzeczeniach: w wyroku z dnia 23 marca 2012 r., II UK 151/11 i w wyroku z dnia 6 września 2012 r., II UK 38/12. Przede wszystkim należy jednak podkreślić, że problem ten został już rozstrzygnięty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 kwietnia 2011 r., K 4/09 (OTK-A 2011 nr 3, poz. 20). W sprawie tej wnioskodawca wniósł między innymi o zbadanie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. w brzmieniu nadanym ustawą z 13 kwietnia 2007 r., w zakresie, w jakim pozbawia osoby, będące w chwili wejścia w życie tego przepisu emerytami służb, prawa do emerytury w razie skazania za przestępstwo związane z wykonywaniem czynności służbowych lub z art. 258 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny lub wobec których orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione przed zwolnieniem ze służby, z art. 2 Konstytucji. Trybunał orzekł, że art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. w związku z art. 12 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. jest zgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji zasadami niedziałania prawa wstecz oraz ochrony praw słusznie nabytych. Nie ma więc problemu wykładni i niezgodności przepisów z Konstytucją w zakresie zarzucanym. Przede wszystkim w świetle tego orzeczenia nie ma podstaw do dzielenia emerytów policyjnych (służb), którzy podlegają pod reżim nowej regulacji z art. 10 ust. 2, na tych, którzy nabyli emeryturę przed i po wejściu jej w życie. Punktem odniesienia nie jest data przejścia na emeryturę, lecz tylko data skazania za określone przestępstwo. Wykładnię tę potwierdził także Sąd Najwyższy w wyroku z 23 marca 2012 r., II UK 151/11 (LEX nr 1170996). Nieuprawniony jest również pogląd, że skoro przepis intertemporalny art. 12 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. (zmieniającej) stanowi, że przepisy nowej regulacji, w tym art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o zef, „stosuje się w przypadku, gdy funkcjonariusz został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub wobec którego orzeczono prawo- 7 mocnie środek karny po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy”, to należy przyjąć, że przepis ten odnosi się tylko do funkcjonariusza, a więc nie do emeryta, co ma dowodzić (potwierdzać), że nowa regulacja nie ma zastosowania do emerytów. Taka próba wykładni jest ułomna, gdyż przywołanie w art. 12 ustawy zmieniającej art. 10 ust. 2 ustawy o zef byłoby puste. Innymi słowy, użycie słowa „funkcjonariusz” w przepisie art. 12 odnosi się również do emeryta policyjnego (służb), który był uprzednio funkcjonariuszem, popełnił określone przestępstwo w związku z wykonywaniem czynności służbowych, co wobec skazania go już po wejściu zmienionej regulacji stanowi przyczynę ustania prawa do emerytury. Nie można więc ze słowa „funkcjonariusz” w art. 12 wyprowadzać wniosku, że nowa regulacja nie dotyczy emerytów, wszak doszło do jednoczesnej zmiany art. 39 ust. 1 ustawy o zef przez dodanie w pkt 5 regulacji o treści: prawo do świadczeń ustaje w razie skazania funkcjonariusza, który ma ustalone prawo do emerytury lub renty, prawomocnym wyrokiem sądu, o którym mowa w art. 10 ust. 2. Ponadto należy powrócić do wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i powtórzyć część jego uzasadnienia, w której stwierdza się, że: „W kontekście podniesionego przez wnioskodawcę zarzutu retroaktywnego działania zaskarżonego przepisu w stosunku do osób będących w chwili jego wejścia w życie emerytami, wskazać należy, że intertemporalne skutki wejścia w życie art. 10 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym określa art. 12 ustawy nowelizującej z 2007 r. Przepis art. 12 ustawy nowelizującej z 2007 r. stanowi, że art. 10 ust. 1 i 2 stosuje się w przypadku, gdy funkcjonariusz został skazany prawomocnym wyrokiem sądu lub wobec którego orzeczono prawomocnie środek karny po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Wynika stąd, że art. 10 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w zaskarżonym zakresie, znajduje zastosowanie tylko do tej grupy emerytów i rencistów, którzy zostali skazani prawomocnym wyrokiem sądu lub wobec których prawomocnie orzeczono środek karny pozbawienia praw publicznych po wejściu w życie ustawy nowelizującej z 2007 r. Zaskarżonego przepisu nie stosuje się natomiast do emerytów i rencistów, którzy zostali skazani za popełnienie jednego z przestępstw wymienionych w art. 10 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym lub wobec których orzeczono prawomocnie środek karny przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2007 r.”. 8 Skarżący powołuje się również na oczywistą zasadność skargi, którą uzasadnia tymi samymi argumentami, które zostały sformułowane w celu wykazania występowania w sprawie istotnych zagadnień prawnych. Jak wyjaśniono jednak wyżej, wykładnia powołanych przepisów, dokonana przez Sąd Apelacyjny, jest analogiczna z tą przyjętą w powołanych orzeczeniach Sądu Najwyższego, w sposób ewidentny więc skarga nie jest może zostać uznana za oczywiście uzasadnioną. Niezależnie od tego stwierdzenia Sąd Najwyższy zauważa również, że w tym zakresie wniosek skarżącego o przyjęcie jego skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wewnętrznie sprzeczny. Jeśli bowiem zważyć, że zarówno wskazywana w tym wniosku oczywista zasadność skargi, jak i podnoszona w nim potrzeba rozstrzygnięcia zagadnień prawnych odnoszą się do tych samych regulacji, to zapatrywania te wzajemnie wykluczają się. Nie można bowiem równocześnie twierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku jest efektem oczywistego naruszenia przepisów rozumianego jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji, oraz choćby sugerować, iż przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy w tym zakresie, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących to zagadnienie. Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy uznał, iż ubezpieczony nie wykazał potrzeby rozpoznania jego skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie art. 3989 k.p.c., orzekł jak w sentencji.