II UK 313/04

Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2005-05-24

Skład orzekający: Barbara Wagner

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowa o pracę zawarta przez kobietę w ciąży, która formalnie spełnia kryteria pracownika, może zostać zakwestionowana przez organ rentowy jako czynność pozorna lub mająca na celu obejście prawa w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji do rozpoznania, uznając, że przepisy Kodeksu cywilnego (art. 58, art. 83) i Kodeksu pracy (art. 22) dotyczące pozorności czynności prawnej i obejścia prawa, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące oceny dowodów, są dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie i doktrynie. Nie budzą one wątpliwości interpretacyjnych ani rozbieżności w orzecznictwie sądów, a przedstawione w kasacji okoliczności nie stanowią istotnych zagadnień prawnych wymagających interwencji Sądu Najwyższego.
Stan faktyczny
Organ rentowy zaskarżył kasacją wyrok Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację organu od wyroku Sądu Okręgowego. Sąd Okręgowy zmienił decyzję organu rentowego, uznając, że A. M. podlega ubezpieczeniu społecznemu pracowników od określonej daty. Organ rentowy zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 83 k.c., art. 58 k.c. w zw. z art. 300 k.p., art. 22 k.p.) oraz przepisów postępowania (art. 231, 233, 247, 328 § 2 k.p.c.), twierdząc, że umowa o pracę była pozorna lub miała na celu obejście prawa w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia kasacji organu rentowego do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II UK 313/04 POSTANOWIENIE Dnia 24 maja 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Barbara Wagner w sprawie z wniosku A. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi W W. z udziałem zainteresowany P. L. o objęcie ubezpieczeniem pracowniczym, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 24 maja 2005 r., na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt III AUa …/04, odmawia przyjęcia kasacji do rozpoznania. U Z A S A D N I E N I E Pełnomocnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaskarżył kasacją wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 6 października 2004 r., III AUa …/04, oddalający apelację strony skarżącej od wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia 26 listopada 2003 r., XXI U …/03, zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. z dnia 26 marca 2003 r. i uznającego, że A. M. podlega ubezpieczeniu społecznemu pracowników. firmie handlowo – usługowej „O.” od dnia 2 grudnia 2002 r. Wskazując jako podstawy kasacji naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 83 k.c. i art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p. – poprzez wyrażenie błędnego poglądu, że „zawarcie 2 przez wnioskodawczynię umowy o pracę w dniu 1.11.2001 r. nie było czynnością pozorną lub mającą na celu obejście prawa [...] w celu uzyskania świadczenia z ubezpieczenia społecznego”, art. 22 k.p. – poprzez przyjęcie, że A. M. „spełnia kryteria pracownika” i z tego tytułu podlega ubezpieczeniu społecznemu, a także naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 231 k.p.c., art. 233 k.p.c. i art. 247 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c., - poprzez „dowolną ocenę materiału dowodowego”, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nieustosunkowanie się do „całości dowodów”, wniósł o „zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty poprzez oddalenie odwołania w całości”, ewentualnie o „uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu przy uwzględnieniu kosztów postępowania”. Jego zdaniem, okolicznościami uzasadniającymi rozpoznanie kasacji są potrzeba wykładni przepisów prawa materialnego „w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w szczególności pod kątem pozorności zawieranych umów i obejścia prawa” oraz występowanie zagadnień prawnych, a mianowicie „czy organ rentowy ma prawo kontroli pod kątem pozorności lub obejścia prawa zawieranych umów o pracę przez kobiety w ciąży i w jakim zakresie, oraz jakie przesłanki muszą być spełnione dla zakwestionowania takiej umowy”, a także „czy formalne podpisanie umowy o pracę jest podstawą zgłoszenia pracownika do ubezpieczenia społecznego, jeżeli rzeczywista jest inna i brak realnych możliwości i dowodów świadczenia takiej pracy oraz czy takie zachowanie stron nie prowadzi do obejścia prawa.?” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 393 k.p.c., Sąd Najwyższy może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, jeżeli w sprawie nie występuje istotne zagadnienie prawne, nie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, a także gdy kasacja jest oczywiście bezzasadna, chyba że zaskarżone orzeczenie narusza oczywiście prawo albo zachodzi nieważność postępowania. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy była ocena czy zawarcie przez A. M. i P. L. – właściciela firmy handlowo – usługowej „O.” w dniu 2 grudnia 2002 r. umowy 3 o pracę na czas nieokreślony zmierzało do obejścia prawa. Innymi słowy, czy umowa ta była pozorna i miała na celu uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Powołane przez stronę skarżącą w petitum skargi kasacyjnej przepisy: Kodeksu cywilnegoart. 58 i art. 83, Kodeksu postępowania cywilnego - art. 231, art. 233, art. 247 i art. 328 § 2, oraz art. 22 Kodeksu pracy - zostały dostatecznie wyjaśnione zarówno w doktrynie, jak i - przede wszystkim – w bogatym, utrwalonym i jednolitym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Nie budzą one wątpliwości interpretacyjnych i nie wywołują rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wbrew odmiennemu stanowisku pełnomocnika organu rentowego, przedstawione w kasacji okoliczności nie stanowią istotnych zagadnień prawnych, których rozstrzygnięcie wymagałoby interwencji Sądu Najwyższego. Należy podkreślić, co wielokrotnie znalazło już wyraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że ze względu na pełną autonomię sądów orzekających w zakresie oceny dowodów, można ją podważyć wyjątkowo, tylko wówczas, gdy pozostaje w rażącej sprzeczności z wynikami postępowania dowodowego lub zasadami logiki albo życiowego doświadczenia. Ponieważ w sprawie zachodzą pozytywne przesłanki odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania (art. 393 § 1 k.p.c.), a zarazem nie zachodzą negatywne przesłanki dokonania tej czynności (art. 393 § 2 k.p.c.), Sąd Najwyższy, stosownie do art. 3937 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 83 KCart. 58 KCart. 300 KPart. 22 KPart. 231 KPCart. 233 KPCart. 247 KPCart. 328 § 2 KPCart. 393 KPCart. 58art. 83art. 231

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy