II UK 697/15

Sygn. akt II UK 697/15 POSTANOWIENIE Dnia 26 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jolanta Frańczak w sprawie z wniosku J. s.c. w B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. z udziałem zainteresowanych R. A., S. R., K. W., M. Z. o ubezpieczenie i składki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 października 2016 r., skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Decyzjami z dnia 9 kwietnia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. stwierdził, że zainteresowani: R. A. , S. R., K. W. i M. Z. podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu wykonywania pracy na rzecz J. S. i E. S. - wspólników spółki cywilnej J. s.c. w B. (dalej J.) - na podstawie umowy zlecenia w wyszczególnionych w decyzji okresach. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z dnia 15 lipca 2014 r., po rozpoznaniu odwołań J. , zmienił zaskarżone decyzje wobec zainteresowanych S. R. i R. A. uznając, że nie podlegają oni obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu wykonywania pracy na rzecz J. na podstawie umowy zlecenia w wyszczególnionych w decyzjach 2 okresach (pkt 1), oddalił odwołania co do zainteresowanych K. W. i M. Z. (pkt 2) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 3). Sąd Apelacyjny - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w (…) wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r., po rozpoznaniu apelacji obu stron, zmienił wyrok Sądu Okręgowego w B. w punkcie 1 w ten sposób, że oddalił odwołanie J. od decyzji organu rentowego dotyczącej zainteresowanego S. R. (pkt I) a także w punkcie 3 w ten sposób, że zasądził od organu rentowego na rzecz J. kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, oddalił apelację J. (pkt III) oraz apelację organu rentowego w pozostałym zakresie (pkt IV). Sąd Apelacyjny w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia by umowy zawarte z zainteresowanymi: S. R. , K. W. i M. Z. były umowami o dzieło. Z opisu czynności wykonywanych przez zainteresowanych wynika, że przedmiot zawartych z nimi umów został ujęty w sposób ogólny w postaci wykonania: robót demontażowych izolacji cieplnej, konserwacji węzłów centralnego ogrzewania, wykonywania robót elektrycznych i instalacji elektrycznej w wymienionych budynkach i obiektach budowlanych (w przypadku M. Z. i S. R. ), oraz w postaci sporządzania list płac, ustalania podatków, składek na ubezpieczenie społeczne i uzgadniania sald - w przypadku K. W.. Tak ujęty przedmiot spornych umów wyklucza zindywidualizowanie, jak i możliwość obiektywnego zweryfikowania efektu wykonanej pracy. Zainteresowani wykonywali zlecane im prace przy użyciu własnych narzędzi oraz w dowolnym czasie, ponieważ nie mieli ściśle określonych godzin pracy. Usługi świadczone przez zainteresowanych M. Z. i S. R. odznaczały się powtarzalnością i swoistą ciągłością, przez co stanowiły de facto kolejne etapy prac remontowo - budowlanych wykonywanych przez J. na zlecenie klientów. Wobec tego nie można ich zakwalifikować jako wykonywanie zindywidualizowanych dzieł. Także wykonywanych przez zainteresowaną K. W. czynności z zakresu księgowości i rachunkowości nie można uznać z dzieło. Za słusznością uznania ich za usługi jednoznacznie przemawia powtarzalność i regularność ich zlecania, świadczących o tym, że była to stała obsługa bieżących potrzeb J., wymagająca starannego działania a nie „wytworzenia samodzielnego wytworu sporządzonego dzięki jej umiejętnościom.” W konsekwencji Sąd 3 Apelacyjny uznał, że sporne umowy nie posiadały cech charakterystycznych dla umowy o dzieło (art. 627 k.c.), lecz umowy o świadczenie usług (art. 750 k.c. w związku z art. 734 k.c.), których zakresem objęto czynności polegające na świadczeniu usług budowlano-remontowych bądź księgowo-rachunkowych, co uzasadniało objęcie zainteresowanych ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wypadkowym i zdrowotnym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. zaskarżając wyrok w punktach I i III (odnośnie zainteresowanych S. R., M. Z. i K. W.) oraz wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Skarga kasacyjna została oparta na podstawach naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: 1) art. 65 § 2 w związku z art. 3531 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie, 2) art. 750 k.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 3) art. 627 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie, 4) art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.) przez niewłaściwe zastosowanie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono występowaniem istotnych zagadnień prawnych: 1) czy umowa, w której przedmiotem świadczenia jednej ze stron jest osiągniecie określonego rezultatu, nie mającego jednak cech oznaczonego dzieła w rozumieniu art. 627 k.c., może być zakwalifikowana do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami i do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.), czy też w świetle treści art. 3531 k.c. może ona zostać uznana za umowę nienazwaną, która tak dalece przypomina umowę nazwaną — umowę o dzieło, że należy do niej, w kwestiach nieuregulowanych, stosować przepisy o umowie o dzieło, a w konsekwencji nie może być ona uznana za umowę o świadczenie usług, 2) czy, w przypadku uznania, że umowa, w której przedmiotem świadczenia jednej ze stron jest osiągnięcie kreślonego rezultatu, nie mającego jednak cech oznaczonego dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. jest umową nienazwaną, która tak dalece przypomina umowę nazwaną - umowę o dzieło, że należy do niej, w 4 kwestiach nieuregulowanych stosować przepisy o umowie o dzieło, to umowa taka w świetle treści art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi tytuł do objęcia ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym oraz wypadkowym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł wyłącznie o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c. Wniosek o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej został oparty na przesłance występowania w sprawie istotnego zagadnienie prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.). Dla przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego konieczne jest przedstawienie problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Wskazanie na zagadnienie prawne uzasadniające wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez jego sformułowanie jako problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, określenie przepisów prawa, w związku z którymi powstało i wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wówczas Sąd 5 Najwyższy ma podstawę do rozważenia, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” oraz czy jest to zagadnienie „istotne” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950, czy z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307). Jednocześnie zagadnienie prawne powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01, LEX nr 52571). Chodzi więc o problem, którego wyjaśnienie byłoby konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), i także w związku z podstawą prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonego wyroku. Musi więc ono pozostawać w związku ze sprawą (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13, LEX nr 1375467; z dnia 26 stycznia 2012 r., I PK 124/11, LEX nr 1215465; z dnia 23 marca 2012 r., II PK 284/11, LEX nr 1214575; z dnia 19 marca 2012 r., II PK 293/11, LEX nr 1214577; z dnia 24 lutego 2005 r., III PK 6/05, LEX nr 513003). Przestawione w skardze zagadnienia prawne opierają się na założeniu, że przedmiotem spornych umów są świadczenia zmierzające do osiągnięcia określonego rezultatu. Wobec braku zarzutów naruszenia przepisów postępowania w podstawach skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy był związany miarodajnym ustaleniem faktycznym oraz kontestowaną oceną prawną, która usuwała się spod rozeznania kasacyjnego (art. 3983 § 3 k.p.c.). Wynikało z nich jednoznacznie, że przedmiot spornych umów „został ujęty w sposób ogólny, wykluczający zindywidualizowanie, oraz możliwość obiektywnego zweryfikowania efektu wykonanej pracy”, „zainteresowani nie dostarczali płatnikowi gotowego i zindywidualizowanego dzieła w rozumieniu ustawy, natomiast wykonywane przez nich czynności miały charakter powtarzalny i wymagający jedynie starannego działania. Nie były zatem realizowane w ramach umowy rezultatu”. Stąd z poczynionych w sprawie ustaleń wynikało, że przedmiotem świadczenia jest staranne wykonywanie opisanych w umowie czynności, a nie osiągnięcie konkretnego rezultatu. Mając powyższe na uwadze rozstrzygnięcie przez Sąd 6 Najwyższy zagadnień dotyczących umów zmierzających do osiągnięcia określonego rezultatu nie miałoby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sformułowane w skardze „zagadnienia prawne” wykraczają zaś poza podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.