II UK 706/15
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2016-10-26
Skład orzekający: Beata Gudowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysokość ustalonego przez strony wynagrodzenia w umowie o pracę może stanowić podstawę do uznania tej umowy za nieważną z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego lub przepisów prawa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c. W szczególności, skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, ani nie przedstawił przekonujących argumentów na rzecz oczywistej zasadności skargi. Sąd podkreślił, że sama wysokość wynagrodzenia, nawet jeśli wydaje się wysoka, nie jest wystarczającą podstawą do podważenia ważności umowy o pracę, o ile cel i treść umowy nie sprzeciwiają się ustawie ani zasadom współżycia społecznego.Stan faktyczny
Sąd Okręgowy ustalił podstawę składek na ubezpieczenia społeczne pracownicy na kwotę 12.200 zł miesięcznie. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając odwołanie od decyzji ZUS ustalającej podstawę wymiaru składek na niższym poziomie. Sąd Apelacyjny uznał ustalenie rażąco wysokiego wynagrodzenia za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Skarga kasacyjna kwestionowała zastosowanie art. 58 § 2 k.c. i utrzymywała, że wysokość wynagrodzenia nie może być podstawą nieważności umowy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II UK 706/15 POSTANOWIENIE Dnia 26 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Gudowska w sprawie z wniosku A. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w W. z udziałem zainteresowanego E. Sp. z o.o. o składki na ubezpieczenie społeczne, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 października 2016 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kwotę 1.200 zł (tysiąc dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2014 r. Sąd Okręgowy ustalił podstawę składek na ubezpieczenia społeczne A. K. jako pracownika E., sp. z o.o. na kwotę 12.200 zł miesięcznie. Sąd Apelacyjny w (…), III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2015 r., uwzględniając apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w W., zmienił wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że oddalił odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w W. z dnia 22 lipca 2013 r., którą ustalono podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za
2 listopad 2013 r. - 0 zł, za grudzień 2012 r. - 1.880,53 zł, za styczeń 2013 r. - 3.526,00 zł, za luty 2013 r. - 3.353,68 zł i za marzec - 0 zł. Sąd drugiej instancji uznał ustalenie w okolicznościach sprawy rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę za nieważne, jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych (art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Za prawidłowo ustaloną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne przyjął kwotę odpowiadającą przeciętnemu wynagrodzeniu. Skarga kasacyjna ubezpieczonej została oparta na podstawie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 382 i 233 § 1 k.p.c. przez niewszechstronną i dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz ocenę dowodów w sposób nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania, oraz na podstawie naruszenia prawa materialnego - art. 58 § 2 k.c. przez jego zastosowanie i przyjęcie, że umowa o pracę z dnia 15 listopada 2012 r. jest w zakresie ustalenia wynagrodzenia nieważna, „albowiem zarówno cel, jak i treść umowy o pracę nie sprzeciwiają się właściwości (naturze) stosunków, ustawie ani zasadom współżycia społecznego, zatem nie jest to czynność sprzeczna z ustawą i nie ma na celu obejścia ustawy, ponieważ wysokość wynagrodzenia została ustalona w oparciu o faktycznie wykonywaną pracę, zakres powierzonych obowiązków oraz według uznania stron stosunku pracy”. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona, a ponadto w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Wskazała, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa oraz poglądami doktryny wysokość ustalonego przez strony wynagrodzenia z tytułu świadczenia pracy nie może stanowić podstawy do podważenia ważności umowy. Organ rentowy wniósł o wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania lub - w przypadku przyjęcia jej do rozpoznania - o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz strony pozwanej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania albo gdy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, opartego formalnie na przyczynach przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c., nie wskazano na poważne i dotychczas nierozstrzygnięte wątpliwości interpretacyjne, ani nie przytoczono odmiennych rozstrzygnięć w tym samych lub bardzo podobnych okolicznościach faktycznych i prawnych. Brak wywodu prawnego zbliżonego do takiego, jaki przyjęty jest przy przedstawieniu zagadnienia prawnego przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 390 k.p.c., a także braki uzasadnienia wniosku polegające na pominięciu przedstawienia konfliktu stanowisk prawnych, uniemożliwiają Sądowi Najwyższemu stwierdzenie, czy wskazane przez skarżącego zagadnienie istnieje jako zagadnienie prawne i czy na jego tle powstały rozbieżności w orzecznictwie. Skarżący nie dostarczył również przekonywających argumentów uzasadniających twierdzenie, że jego skarga jest oczywiście uzasadnioną, zwłaszcza że o występowaniu tej przyczyny kasacyjnej nie może świadczyć naruszenie przepisów, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, iż konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia prawnego. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c.
Powiązane orzeczenia
- II UK 339/17 2018-05-16Czy wynagrodzenie pracownika ustalone w umowie o pracę, które rażąco przewyższa wkład pracy i jest ustalone w początkowej fazie działalności gospodarczej przynoszącej straty, może stanowić podstawę wymiaru składek na ube…
- I UK 428/15 2016-09-27Czy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jest uprawniony do ustalenia we własnym zakresie wysokości wynagrodzenia pracownika, stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, w sytuacji gdy wynagrodzenie…
- II USK 173/23 2023-12-12Czy wynagrodzenie pracownika, które zostało ustalone w umowie o pracę w wysokości rażąco wyższej niż rynkowa, może stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli nie narusza zasad współżycia społeczn…
- II USK 192/24 2024-10-15Czy ustalenie w umowie o pracę wysokiego wynagrodzenia, które rażąco przewyższa wkład pracy i jest ustalane tuż przed przewidywanym zajściem ryzyka ubezpieczeniowego, może być uznane za nieważne jako sprzeczne z zasadami…
- II UK 333/17 2018-05-15Czy ustalenie wynagrodzenia na poziomie minimalnym, mimo wyższego przeciętnego wynagrodzenia w danej branży, może stanowić podstawę do uznania umowy o pracę za nieważną z powodu naruszenia zasad współżycia społecznego, a…
Powołane przepisy
art. 58 § 2 KCart. 300 KPart. 382art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 1art. 390 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98 § 1 KPC§ 2§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy