III PK 10/14

Sygn. akt III PK 10/14 POSTANOWIENIE Dnia 22 maja 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z powództwa M. P. przeciwko Publicznemu Gimnazjum w S. o przywrócenie do pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 maja 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 23 września 2013 r., sygn. akt IV Pa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki 120 (sto dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Z. wyrokiem z 23 września 2013 r. oddalił apelację pozwanego pracodawcy od wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 12 kwietnia 2013 r., który przywrócił powódkę do pracy. O przywróceniu do pracy zdecydowała ochrona zatrudnienia powódki na podstawie art. 32 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Związek zawodowy negatywnie zaopiniował zamiar rozwiązania z powódką umowy o pracę. Przywrócenie do pracy w sytuacji zmian organizacyjnych nie było niemożliwe lub niecelowe ani sprzeczne z art. 8 k.p. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na podstawę przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., „z uwagi na zachodzącą w sprawie 2 potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz dopuszczoną przez orzecznictwo możliwość oddalenia powództwa o przywrócenie do pracy pracownika podlegającego ochronie związkowej, jeżeli przywrócenie takie sprzeczne byłoby z zasadami współżycia społecznego. Nawet, jeśli Sąd uznał, że zasady współżycia społecznego nie są wystarczające do oddalenia powództwa, to winien zastosować, w związku z poczynionymi ustaleniami faktycznymi, art. 4771 k.p.c. Tego rodzaju ustalenia, powinny w sytuacji, gdy Sąd zdecydował się uznać, że powództwo jest zasadne tylko ze względu na art. 32 ustawy o związkach zawodowych, skłonić Sąd do skorzystania z aprobowanej przez orzecznictwo możliwości zasądzenia odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy”. „Przepis art. 4771 k.p.c. dopuszcza możliwość wyboru przez sąd roszczenia alternatywnego w przypadku, jeżeli zgłoszone przez pracownika roszczenie okaże się nieuzasadnione. Zgodnie zaś z art. 45 § 2 k.p. sąd pracy, w przypadku jeśli ustali, że uwzględnienie roszczenia pracownika jest niemożliwe lub niecelowe, orzeka o odszkodowaniu. Powyżej wskazane przepisy nie wskazują generalnego braku uzasadnienia dla powództwa o przywrócenie do pracy, lecz uznanie, że żądanie pracownika co do zasady jest uzasadnione, ale pracownik wybrał roszczenie nie uzasadnione w świetle aktualnego stanu sprawy (…). Interpretacji wymaga zatem: wpływ zmian organizacyjnych jakie zaszły u pracodawcy i zmniejszenie liczby godzin nauczania przedmiotów do których pracownik jest uprawniony, które uniemożliwiają przywrócenie pracownika do pracy, w przypadku objęcia go ochroną związkową albowiem przynależność pracownika do związku zawodowego nie może stanowić nieusprawiedliwionego uprzywilejowania pracownika. Skutkiem bowiem przywrócenia do pracy w przypadku daleko idących zmian organizacyjnych prowadzić może do otrzymywania przez pracownika wynagrodzenia za bezczynność albowiem pracodawca nie ma możliwości przydzielenia pracownikowi przywróconemu do pracy na skutek orzeczenia sądu innych obowiązków i zadań związanych z jego przygotowaniem zawodowym. Na tle tej problematyki pojawiły się orzeczenia, które potwierdzają jedynie istniejącą wątpliwość. Dla usunięcia niejasności prawnej w poruszonym zagadnieniu i mozaiki przenikających się przepisów prawa wymagane jest określenie wyraźnych zasad, jakie regulować winny możliwość odstąpienia od ścisłej wykładni przepisów dotyczących roszczeń 3 związanych z wypowiedzeniem pracownikowi stosunku pracy w przypadku, gdy podlega on szczególnej ochronie związkowej”. W odpowiedzi powódka wniosła o nieprzyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie kosztów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (wyżej in extenso) nie przedstawił zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony. Odwołuje się do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Przedmiotem zainteresowania tej podstawy przedsądu jest więc tylko sam przepis prawa ze względu na kwalifikowaną potrzebę jego wykładni. Argumentacja (uzasadnienie) wniosku nie jest adekwatna do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż w istocie kontestuje orzeczenie o przywróceniu powódki do pracy, co dotyczy zastosowania prawa w konkretnej sprawie i właściwe byłoby ewentualnie podstawie przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., do której wniosek nie odwołuje się i nawet hasłowo nie twierdzi, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Jeżeli zaś próbować bronić – zgodnie z zamierzeniem wniosku – podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., to jako pierwszy jawi się przepis art. 4771 k.p.c., jednak już tylko literalnie jego wykładnia nie sprawia kłopotów (Jeżeli pracownik dokonał wyboru jednego z przysługujących mu alternatywnie roszczeń, a zgłoszone roszczenie okaże się nieuzasadnione, sąd może z urzędu uwzględnić inne roszczenie alternatywne). Może sprawiać kłopoty prawnikom, którzy nie dostrzegają, że stosowanie tej regulacji wymaga odwołania się ponadto do przepisu prawa materialnego, gdyż art. 4771 k.p.c. stanowi tylko regulację procesową, a więc aktualną wtedy, gdy pierwotnie zgłoszone roszczenie okaże się nieuzasadnione, co ocenia się na tle przepisu (prawa) materialnego. Oczywiście, że stosowanie wówczas łącznie art. 8 k.p. nie jest wykluczone, co jednak nie uprawnia żądania, że Sąd Najwyższy powinien przedstawić egzemplifikację wszystkich sytuacji, w których przepis art. 4 4771 k.p.c. łącznie z art. 8 k.p. powinien mieć zastosowanie. Nie byłoby to uprawnione, właśnie ze względu na funkcję przepisu opartego na klauzuli generalnej. Skoro ustawodawca przyjmuje, że klauzule generalne są nieodzowne w systemie prawa, to orzecznictwo nie może wyznaczać granic (przypadków) ich stosowania w aspekcie podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.. Wykracza to poza potrzebę argumentacji, gdyż skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w ogóle nie odwołuje się do art. 8 k.p. W wniosku wskazano na art. 45 § 2 k.p., co nie jest prawidłowe, gdyż przepis ten nie ma zastosowania. Wyłącza go przepis art. 45 § 3 k.p., który ma na uwadze przepisy szczególne dotyczące ochrony zatrudnienia pracowników. Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 12 ust. 3 i § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.