III PK 104/14

Sygn. akt III PK 104/14 POSTANOWIENIE Dnia 20 stycznia 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Iwulski w sprawie z powództwa A. D. przeciwko S. Spółdzielni Pracy Handlowo - Produkcyjnej o nagrodę jubileuszową, odprawę emerytalną, ewentualnie odszkodowanie z tytułu naruszenia zasad równego traktowania w zatrudnieniu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 20 stycznia 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII Pa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 900 (dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2014 r., VII Pa (…), Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. oddalił apelację strony pozwanej („S.” Spółdzielni Pracy Handlowo-Produkcyjnej w L.) od wyroku Sądu Rejonowego w L. - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 8 lutego 2012 r., VII P (...), uwzględniającego powództwo A. D. o zapłatę nagrody jubileuszowej i odprawy emerytalnej. Ponadto Sąd Okręgowy zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 1.050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Od wyroku Sądu Okręgowego strona pozwana wniosła skargę kasacyjną 2 „opartą na naruszeniu prawa materialnego”, domagając się uchylenia tego orzeczenia w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia również wyroku Sądu Rejonowego i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie uchylenia wyroku Sądu Okręgowego i rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty przy zasądzeniu należnych stronie pozwanej kosztów procesu. Skarżąca zarzuciła „rażące naruszenie” art. 87 ust. 1 i art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w wyniku przyjęcia błędnej wykładni, że źródłem prawa po dniu wejścia w życie przepisów Konstytucji RP (17 października 1997 r.) jest zarządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1989 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P nr 44, poz. 358 ze zm.) i na tej podstawie wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania. Według pozwanej, powołane zarządzenie ministra - w zakresie określonym w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.) - utraciło moc obowiązującą z dniem 17 października 1999 r. na podstawie art. 241 ust. 6 Konstytucji RP. To zaś oznacza, że powódka nie nabyła prawa do nagrody jubileuszowej, bo nie przepracowała 35 lat „w spółdzielczości S.”. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powódka wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w wypadku przyjęcia skargi, o oddalenie skargi z braku uzasadnionych podstaw, a w każdym razie o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, że sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.) jest odrębnym wymaganiem konstrukcyjnym skargi od przedstawienia podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.). Oznacza to, że spoczywający na stronie skarżącej obowiązek przedstawienia uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien przybrać formę wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym przedstawione zostają argumenty 3 nawiązujące do przesłanek z art. 3989 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., III UK 221/10, LEX nr 1124107). Obowiązek ten nie może być zastąpiony odwołaniem się do uzasadnienia podstaw kasacyjnych, bowiem wywody przedstawione w tej części skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy bierze pod uwagę dopiero na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej (po jej przyjęciu do rozpoznania). Tymczasem w niniejszej skardze pozwana dokonała swoistego „wymieszania” uzasadnienia podstawy kasacyjnej i uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Zatem już z tej przyczyny skarga nie kwalifikuje się do jej merytorycznego rozpoznania, gdyż Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Pozwana uważa, że jej skarga kasacyjna powinna zostać rozpoznana, bo przy ocenie zasadności roszczenia o nagrodę jubileuszową powódki, Sąd Okręgowy wadliwie zastosował przepisy zarządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, czyli aktu normatywnego, który - w ocenie pozwanej - nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Tego poglądu Sąd Najwyższy nie podziela, wobec czego wskazana okoliczność nie stanowi argumentu przemawiającego za potrzebą rozpoznania skargi. W wyroku z dnia 14 kwietnia 2010 r., III PK 61/09 (OSNP 2011 nr 19-20, poz. 250) - na który powołał się Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, że wymienione zarządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej utraciło moc obowiązującą jedynie z pozoru. Zarządzenie to jednak w dalszym ciągu obowiązuje w zakresie określonym w art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej Kodeks pracy z dnia 2 lutego 1996 r. Przepis ten stanowi, że obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej Kodeks pracy, przepisy określające zasady wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą, wydane na podstawie art. 79 k.p., zachowują moc do czasu objęcia pracowników, których te przepisy dotyczą i w zakresie przedmiotu w nich unormowanego, postanowieniami układu zbiorowego pracy lub innymi przepisami prawa pracy. Moc obowiązująca tego zarządzenia w 4 aktualnym stanie prawnym wynika więc bezpośrednio z ustawy. Do tego zarządzenia nie ma tym samym zastosowania art. 241 ust. 6 Konstytucji RP nakazujący uporządkowanie aktów prawnych niższego rzędu wydanych przed wejściem w życie postanowień Konstytucji. W konsekwencji wskazane zarządzenie nie jest objęte art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 120, poz. 1268) oraz nie jest wymienione w wydanym na jej podstawie obwieszczeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów, zarządzeń i innych aktów normatywnych Prezesa Rady Ministrów, ministrów i innych organów administracji rządowej, które utraciły moc z dniem 30 marca 2001 r. (M.P. nr 47, poz. 782). W odniesieniu do tych pracowników, do których przed dniem 2 czerwca 1996 r. (kiedy to weszła w życie ustawa nowelizująca Kodeks pracy z dnia 2 lutego 1996 r.) były stosowane przepisy wymienionego zarządzenia, przepisy te powinny być w dalszym ciągu stosowane po tej dacie i to w takim zakresie (rozmiarze), w jakim były stosowane do tej daty. Utrata mocy obowiązującej zarządzenia wymaga w takich przypadkach „objęcia” pracowników postanowieniami układu zbiorowego pracy lub innymi zakładowymi aktami prawa pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2011 r., II PK 288/10, LEX nr 898698), przy czym „objęcie” musi prowadzić do zmiany stanu prawnego istniejącego uprzednio. Przy utrzymaniu gratyfikacji jubileuszowej konieczne jest wobec tego wyraźne wyłączenie możliwości stosowania zarządzenia - w całości lub części - bądź wprowadzenie odmiennego unormowania materii stanowiącej przedmiot jego regulacji. W przeciwnym razie zarządzenie nadal obowiązuje w stosunku do tych samych pracowników i w tym samym zakresie (jak wyżej wywiedziono z mocy ustawy). Przedstawiony pogląd (zaaprobowany przez Sąd drugiej instancji) jest utrwalony i Sąd Najwyższy nie widzi podstaw do zmiany stanowiska w tym względzie, zwłaszcza w sytuacji, gdy w skardze nie przedstawiono przesłanek, dla których należałoby odstąpić od dotychczasowej linii orzeczniczej. Powołanie się w uzasadnieniu skargi na wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1999 r., III RN 71/99 (Doradca Podatkowy 2000 nr 5, s. 69); z dnia 5 maja 2009 r., I PK 6/09 (OSNP 2011 nr 1-2, poz. 2) i z dnia 7 grudnia 2012 r., II PK 128/12 (OSP 2013 nr 5 12, poz. 117) jest nieuprawnione choćby z tej przyczyny, że orzeczenia te zapadły w sprawach, których przedmiotem nie było wcale ustalenie uprawnień do nagrody jubileuszowej. Natomiast wyrok z dnia 22 października 2013 r., III PK 113/12 (LEX nr 1555623), do którego pozwana również nawiązała w uzasadnieniu skargi, został wcześniej wydany w tej samej sprawie (w związku z rozpoznawaniem przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej powódki wniesionej od wydanego poprzednio orzeczenia Sądu drugiej instancji). W pisemnych motywach tego wyroku (o charakterze kasatoryjnym) Sąd Najwyższy wyraźnie zaaprobował stanowisko przedstawione w sprawie III PK 61/09. Tym samym należy uznać, że strona pozwana nie przedstawiła w skardze wystarczającej argumentacji prawnej, która by przemawiała za potrzebą wyrażenia innego poglądu co do obowiązywania zarządzenia z dnia 23 grudnia 1989 r. niż funkcjonujący w praktyce orzeczniczej od wielu lat. W konsekwencji należy uznać, że skarga wniesiona przez stronę pozwaną nie kwalifikuje się do rozpoznania, bowiem w sprawie nie doszło do „rażącego naruszenia” powołanych przepisów prawa materialnego, a zaskarżone orzeczenie Sądu drugiej instancji nie jest dotknięte brakami widocznymi „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby dokonywania głębszej analizy prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 230, z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004 nr 3, poz. 49 oraz z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107). Mając to na uwadze Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o przepisy art. 98 § 1 k.p.c. i § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (jednolity tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 490). 6