III UK 153/14
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2015-02-04
Skład orzekający: Roman Kuczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca świadczona przez pracownika na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z podmiotem trzecim, która jest efektem realizacji umowy między tym podmiotem a pracodawcą pracownika, powinna być traktowana jako praca wykonywana na rzecz pracodawcy w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd wskazał, że sądy obu instancji oparły się na utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, w tym na uchwale z dnia 2 września 2009 r. (II UZP 6/09), która stanowi, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu tej umowy. Pogląd ten został następnie zaaprobowany w późniejszym orzecznictwie.Stan faktyczny
Zainteresowany A. W. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Z. […] w L. Jednocześnie był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia z A. D., prowadzącym działalność gospodarczą, na pełnienie dyżurów przy zimowym utrzymaniu dróg wojewódzkich. Działania te były efektem realizacji umów między Z. […] a A. D.. Sądy obu instancji uznały, że czynności wykonywane w ramach umowy cywilnoprawnej mieściły się w zakresie obowiązków pracowniczych i były wykonywane na rzecz pracodawcy, co skutkowało koniecznością uwzględnienia przychodu z umowy cywilnoprawnej w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III UK 153/14 POSTANOWIENIE Dnia 4 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Roman Kuczyński w sprawie z odwołania Z. [….] w L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z udziałem zainteresowanych: A. D. i A. W. o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2015 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt III AUa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2014 r. Sąd Apelacyjny, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w […] oddalił apelację Z. [….] w L. od wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 21 listopada 2013 r., oddalającego odwołanie wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w L. z dnia 8 maja 2012 r. w przedmiocie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zainteresowanego A. W. jako pracownika zatrudnionego w Z. […] w L. w miesiącach grudniu 2009 r., lutym, marcu, kwietniu i grudniu 2010 r. oraz w lutym, marcu i kwietniu 2011 r. W uzasadnieniach sądów meriti przyjęto, że A.W. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Z. […] w L. na stanowisku p.o. kierownika sekcji technicznej. Ponadto zainteresowany był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia
2 zawartej z A. D. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą C. […] w L., przedmiotem której było pełnienie dyżurów przy zimowym utrzymaniu dróg wojewódzkich, co było efektem realizacji umów zawartych pomiędzy Z. […] a A. D.. W ocenie Sądów czynności wykonywane w ramach umowy cywilnoprawnej mieściły się w zakresie obowiązków wykonywanych przez A. W. w ramach umowy o pracę na rzecz jego dotychczasowego pracodawcy. Mając powyższe na uwadze Sądy przyjęły, że praca świadczona na podstawie umowy cywilnoprawnej była wykonywana na rzecz pracodawcy, czyli Z. […] w L., co oznacza że w sprawie należało zastosować art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.). Zgodnie z powyższym przepisem za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W takim przypadku natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe powinno uwzględnić się również przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Z. […] w L., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w […]. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych na skutek przyjęcia, że dyżury pełnione przez zainteresowanego A. W. na podstawie umów cywilnoprawnych zawartych z A. D. były wykonywane na rzecz pracodawcy, czyli Z. […] w L.. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został uzasadniony jej oczywistą zasadnością, wynikającą z błędnego zastosowania przez Sąd drugiej instancji przepisu wskazanego w podstawie skargi kasacyjnej przy automatycznym przejęciu ustaleń faktycznych oraz wywodów prawnych Sądu Okręgowego w L.
3 jako swoich, pomimo oczywistości faktu, że prace wykonywane przez A. W. w ramach zawartej umowy zlecenia nie były wykonywane na rzecz jego pracodawcy. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jeżeli istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, jeżeli zachodzi nieważność postępowania lub jeżeli skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2013 r., III SK 19/13 oraz z dnia 3 grudnia 2014 r., III PK 75/14, niepubl.), a przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2007 r., III CSK 216/07 oraz z dnia 20 marca 2014 r., I CSK 18/14, niepubl.). Ponadto zauważyć należy, że nie może zostać uznana za oczywiście uzasadnioną skarga, w której przypadku oczywista zasadność miałaby wynikać z przyjęcia przez sąd stanowiska wynikającego z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2014 r., IV CSK 349/14, niepubl.). Powyższy argument będzie miał szczególne znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż Sądy obydwu instancji oparły się bowiem na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2009 r. (II UZP 6/09, OSNP 2010 nr 3-4, poz. 46), w której przyjęto, że pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy o dzieło zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe z tytułu tej umowy. Pogląd powyższy został następnie zaaprobowany w późniejszym orzecznictwie, w tym przykładowo w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 22 lutego 2010 r. (I UK 259/09, niepubl.), z dnia 18 października 2011 r. (III UK 22/11, OSNP 2012 nr
4 21-22, poz. 266), z dnia 11 maja 2012 r. (I UK 5/12, OSNP 2013 nr 9-10, poz. 117), z dnia 6 lutego 2014 r. (II UK 279/13, niepubl.), z dnia 3 kwietnia 2014 r. (II UK 399/13, niepubl.), z dnia 6 maja 2014 r. (II UK 442/13, niepubl.), czy też z dnia 4 czerwca 2014 r. (II UK 482/13, niepubl.). Mając to na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 3989 § 1 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- III UK 245/19 2020-05-07Czy pracodawca, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią, jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu tej umowy?
- III USK 442/22 2024-03-26Czy w przypadku, gdy pracownik wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy w ramach umowy o dzieło lub zlecenia zawartej z osobą trzecią, pracodawca jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu tej umowy?
- I UK 158/15 2015-11-26Czy pracodawca, który na mocy orzeczenia sądowego uwzględnia wynagrodzenie z umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, narusza obowiązek wypłaty wynagrodzenia ust…
- II USK 78/24 2025-05-20Czy w sytuacji, gdy pracownik wykonuje na rzecz swojego pracodawcy pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim, z którym pracodawca jest powiązany kapitałowo lub osobowo, a zakres obowiązków z umowy zl…
- III UK 409/19 2020-05-28Czy pracownik, który zawiera z pracodawcą umowy cywilnoprawne (np. umowę o dzieło, umowę zlecenia) na świadczenie usług, które w istocie są wykonywane na rzecz tego samego pracodawcy, podlega obowiązkowi ubezpieczeń społ…
Powołane przepisy
art. 8 ust. 2art. 18 ust. 1art. 3989 § 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 4 KPC§ 1§ 1 pkt 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy