III UK 179/16

Sygn. akt III UK 179/16 POSTANOWIENIE Dnia 17 maja 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski w sprawie z odwołania A.C. i M. Sp. z o.o. w R. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. o podleganie ubezpieczeniom społecznym, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 17 maja 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się A. C. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt III AUa (…), I odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, II zasądza od A.C. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 lutego 2016 r. Sąd Apelacyjny w (…) oddalił apelację wnioskodawców A.C. i M. Sp. z o.o. w R. od wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w R. o podleganie ubezpieczeniom społecznym. Decyzją z dnia 8 stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. stwierdził, że A.C. jako pracownik u płatnika składek M. Sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że umowa o pracę zawarta 2 pomiędzy A.C. a M. Spółką z o.o. nie spowodowała nawiązania stosunku pracy, gdyż zatrudnienie nie wykazywało cechy kluczowej dla stosunku pracy, to jest elementu podporządkowania pracownika. Sąd Okręgowy stwierdził, że umowa o pracę zawarta w dniu 10 czerwca 2014 r. jest nieważna z uwagi na naruszenie zasad reprezentacji w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Została bowiem podpisana przez M.C. - członka zarządu M. Sp. z o.o. Strony powołały się na uchwałę zgromadzenia wspólników M. Sp. z o.o. datowaną na dzień 28 lutego 2014 r. Sąd uznał jednak, wskazując na treść art. 210 § 1 k.s.h., że przedmiotowa uchwała udzielająca pełnomocnictwa dotknięta jest wadą prawną, która eliminuje ją z obrotu. W uchwale tej nie wskazano bowiem do jakiej konkretnie umowy i z jaką osobą udzielono przedmiotowego pełnomocnictwa. Zdaniem Sądu Okręgowego, A.C. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, gdyż jej zatrudnienie nie nosiło cech stosunku pracy. W jego ocenie, w stosunku prawnym na podstawie którego A.C. świadczyła pracę na rzecz spółki M. zabrakło przede wszystkim elementu podporządkowania, nawet tzw. „autonomicznego”, które jest charakterystyczne dla stanowisk kierowniczych, z uwagi na brak przełożonego. Nie odnotowano stałego nadzoru nad pracą wnioskodawczyni. Brak było również ustalenia w jakich godzinach praca miała być wykonywana przez wnioskodawczynię, zakres wykonywanych przez nią obowiązków pokrywał się z jej obowiązkami wykonywanymi jako wspólnik, czy członek zarządu, brak również w materiale dowodowym informacji na temat ile rzeczywiście przepracowała czasu w ramach zawartej umowy. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nieważność zawartej umowy o pracę wywodzić należy z braku jakiegokolwiek umocowania członka zarządu M.C. do jej podpisania z wnioskodawczynią A.C.. Podniósł, że w sprawie niewykazane pozostało, iż uchwała zgromadzenia wspólników faktycznie została podjęta nie później niż w dacie formalnego zawarcia umowy o pracę. Z racji powyższego, uznać należało, że zawarcie formalnej umowy o pracę z A.C. zostało dokonane z naruszeniem art. 210 § 1 k.s.h., co skutkuje bezwzględną nieważność tej umowy. Nawet gdyby przyjąć, że przedmiotowa uchwała faktycznie istniała w dacie podpisania z wnioskodawczynią umowy o pracę, to, zdaniem Sądu Apelacyjnego 3 należałoby ją uznać za nieważną. Zawierała ona bowiem pełnomocnictwo rodzajowe dla M.C. - członka zarządu do zawierania umowy o pracę z członkami zarządu bez zakreślenia kręgu tych osób. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd drugiej instancji uznał, że zawarcie przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z członkiem jej zarządu umowy o pracę z naruszeniem art. 210 k.s.h. nie wyklucza późniejszego nawiązania stosunku pracy przez przystąpienie do wykonywania pracy za wynagrodzeniem. Koniecznym było zatem w sprawie ustalenie, czy w okolicz-nościach faktycznych zachowane zostały elementy konstrukcyjne stosunku pracy wynikające z art. 22 k.p. W tym zakresie Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia jak i ocenę Sądu Okręgowego, iż w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło do pracowniczego zatrudnienia wnioskodawczyni z uwagi na brak rzeczywistego realizowania elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Skargę kasacyjną oparto na naruszeniu prawa materialnego: art. 210 § 1 k.s.h., art. 22 § 1 k.p., art. 24126 § 2 k.p. i art. 203 § 1 k.s.h. oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 378 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 328 § 2 k.p.c. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazując, że zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w sposób oczywisty narusza przepisy prawa, w szczególności art. 378 § 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie polegające na nierozpoznaniu apelacji w jej granicach i pominięcie zarzutu naruszenia art. 233 § 2 k.p.c. i art. 328 k.p.c. oraz zarzutu błędów w ustaleniach faktycznych. Dodatkowo zdaniem skarżącej zachodzi konieczność wykładni art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych w zakresie odpowiedzi na pytanie czy pełnomocnikiem spółki uprawnionym do zawarcia umowy o pracę z członkiem jej zarządu może być inny członek zarządu spółki prawidłowo powołany do tego celu uchwałą zgromadzenia wspólników, oraz ewentualnie czy podjęta w tym zakresie uchwała może mieć charakter upoważnienia stałego oraz upoważniać pełnomocnika do podjęcia decyzji w sprawie ustalenia wynagrodzenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 4 Brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że brak jest podstaw do uznania oczywistej zasadności skargi. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). W rozpoznawanej sprawie żadna taka okoliczność nie miała miejsca. Z ustanowionego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2015 r., II CSK 265/15, LEX nr 2148629). Nadto, jeżeli sąd odwoławczy po rozpoznaniu sprawy akceptuje w całości lub w określonym zakresie ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, może ograniczyć się do stwierdzenia, że przyjmuje je jako własne, w wyniku czego stają się one także ustaleniami sądu drugiej instancji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2016 r., IV CSK 702/15, LEX nr 2109483). 5 Odnosząc się do drugiej podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zauważyć należy, że problem prawny, który wyłonił się na tle rozpoznawanej sprawy sprowadzał się do ustalenia charakteru więzi łączącej skarżącą z M. Sp. z o.o. Sądy meriti zakwestionowały istnienie stosunku pracy między tymi podmiotami, uzasadniając swoje stanowisko dwiema okolicznościami. Z jednej strony, nieważność zawartej umowy o pracę wywodziły z braku umocowania członka zarządu M.C. do jej podpisania z wnioskodawczynią A.C., stanowiącego naruszenie art. 210 k.s.h., z drugiej zaś, wskazywały na niewystąpienie cech charakterystycznych dla stosunku pracy, wyprowadzanych z art. 22 § 1 k.p., przede wszystkim brak pracowniczego podporządkowania. W swoim rozstrzygnięciu Sąd Apelacyjny oparł się na stanowisku Sądu Najwyższego, że zawarcie przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z członkiem jej zarządu umowy o pracę z naruszeniem art. 210 k.s.h. nie wyklucza późniejszego nawiązania stosunku pracy przez przystąpienie do jej wykonywania za wynagrodzeniem. Wprost wskazał, że nie można przyjąć, iż stwierdzenie nieważności umowy o pracę z powodu naruszenia art. 210 § 1 k.s.h. powoduje automatyczne wyłączenie członka zarządu spółki z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych przewidzianych dla pracowników. Ostatecznie w ocenie Sądu Apelacyjnego o niepozostawaniu skarżącej w stosunku pracy przesądziło nie wadliwe umocowanie pełnomocnika do zawarcia umowy, ale brak spełnienia cech pracowniczego zatrudnienia w realizowanych przez wnioskodawczynię czynnościach na rzecz spółki. W świetle powyższego, przedstawiona przez skarżącą konieczność wykładni art. 210 k.s.h. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Kwestia ta jest jednoznacznie przesądzona w orzecznictwie, a nadto nie wpływa na rozstrzygniecie sporu. Odwołanie się do przyczyny istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wymaga wskazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi wątpliwości, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć, jak też, że dokonanie wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 6 kwietnia 2014 r., II CSK 600/13, LEX nr 1466239; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2014 r., I PK 246/13, LEX nr 1646083). Nie znajdując podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu rozstrzygnięto na podstawie reguły z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art. 99 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. as